III SA/Wa 2565/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Kurasz, Sędziowie Sędzia WSA Alojzy Skrodzki, Sędzia WSA Jarosław Trelka (sprawozdawca), Protokolant st. sekretarz sądowy Iwona Mazek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) stwierdza, że uchylone postanowienie nie może być wykonane w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz M. K. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] października 2010 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. odmówił M. K. (zwanemu też dalej "Skarżącym") zwrotu różnicy podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług w kwocie 89 542 zł. Decyzja ta została wydana po wszczęciu w dniu [...] września 2010 r. postępowania podatkowego, zaś skierowana została i doręczona doradcy podatkowemu D. L. w dniu 15 października 2010 r. W toku tego postępowania Skarżący, w dniu 6 października 2010 r., udzielił do protokołu ustnego pełnomocnictwa wymienionemu doradcy podatkowemu. W aktach postępowania znajduje się ponadto pełnomocnictwo Skarżącego udzielone D. L. w dniu 17 listopada 2009 r., a także oświadczenie Skarżącego z dnia 16 września 2010 r. o "przedłużeniu" tego pełnomocnictwa w zakresie wymienionym w pełnomocnictwie z dnia 17 listopada 2009 r. Akta zawierają ponadto m.in. pisma Naczelnika oraz Skarżącego, dotyczące skuteczności umocowania pełnomocnika w sprawie. W dniu 28 października 2010 r. Skarżący wniósł odwołanie od wskazanej wyżej decyzji Naczelnika, w którym podniósł zarzuty materialne i procesowe, w tym min. zarzut, iż jedno z przeprowadzonych postępowań - kontrolne lub podatkowe – jest nieważne, gdyż "...w jednym został powiadomiony pełnomocnik, w drugim strona...". Akta zawierają także postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w W. o przedłużeniu postępowania podatkowego, kierowane do Skarżącego, a także pismo Dyrektora z dnia 25 maja 2011 r., w którym wezwano D. L. do "...złożenia wyjaśnień dotyczących pełnomocnictwa do reprezentowania Pana M. K. ...". Postanowieniem z dnia [...] lipca 2011 r., na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, Dyrektor Izby Skarbowej w W. stwierdził niedopuszczalność odwołania Skarżącego. Wskazał w nim, że pełnomocnik, wbrew wymogowi art. 137 § 3 Ordynacji, nie złożył do akt sprawy koniecznego pełnomocnictwa. Aby organ dowiedział się o ustanowieniu pełnomocnika i woli jego działania w tym charakterze, pełnomocnik "...musi niejako uzewnętrznić, ujawnić wobec organu wolę działania w imieniu reprezentowanego poprzez złożenie udzielonego pełnomocnictwa...". Organ powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych, a ponadto wyjaśnił, że wobec niezłożenia pełnomocnictwa oraz niewyjaśnienia przez pełnomocnika swojego statusu, nie można uznać skuteczności doręczenia decyzji z dnia [...] października 2010 r. Skoro decyzja ta nie została doręczona, to z powodów przedmiotowych wniesienie od niej odwołania było niedopuszczalne. W skardze do tutejszego Sądu na wymienione postanowienie Dyrektora Skarżący ocenił, że Organ był związany pełnomocnictwem udzielonym do protokołu, zaś złożenie odwołania stanowiło potwierdzenie przystąpienia do sprawy przez pełnomocnika. Ustanowienie pełnomocnika nie wyklucza osobistego działania mocodawcy. Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie i powtórzył swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Stosownie natomiast do art. 3 § 2 punkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie lub kończące postępowanie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a sąd nie jest przy tym związany zarzutami skargi ani jej podstawami. Skarga oceniana w oparciu o powyższe kryteria zasługiwała na uwzględnienie. Decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w G., od której wniesione zostało odwołanie Skarżącego, pochodzi z dnia [...] października 2010 r., zaś doręczona faktycznie została pełnomocnikowi, D. L., w dniu 15 października 2010 r. Jeśli nawet przyjąć, że pełnomocnictwo udzielone doradcy podatkowemu D. L., w dniu 17 listopada 2009 r., nie było skuteczne w postępowaniu zainicjowanym postanowieniem z dnia [...] września 2010 r., to - w ocenie Sądu – niewątpliwie skuteczne było pełnomocnictwo udzielone przez Skarżącego temu pełnomocnikowi w dniu 6 października 2010 r. (pełnomocnictwo udzielone do protokołu – art. 137 § 2 Ordynacji podatkowej). Skoro bowiem pełnomocnictwo zostało udzielone do protokołu, to bezprzedmiotowe i zbyteczne byłoby oczekiwanie na złożenie do akt przez pełnomocnika samego dokumentu pełnomocnictwa (art. 137 § 3 Ordynacji). Wówczas funkcję dokumentu pełnomocnictwa pełni przecież zaprotokołowane oświadczenie mocodawcy co do ustanowienia pełnomocnika. Inną kwestią jest natomiast to, czy pełnomocnik wie i zamierza działać w postępowaniu jako pełnomocnik, tj. czy zamierza skorzystać z umocowania. Stąd, jak zasadnie uznał Dyrektor, istotne jest, aby pełnomocnik uzewnętrznił wobec organu wolę działania w imieniu reprezentowanego. Niezasadnie jednak Dyrektor uznał, iż tę wolę można uzewnętrznić tylko poprzez złożenie oryginału albo uwierzytelnionej kopii pełnomocnictwa. Wolę taką można bowiem wyrazić w każdy sposób, jaki dopuszcza prawo cywilne, jeśli tylko w konkretnych okolicznościach faktycznych wola ta zostaje zamanifestowana dostatecznie jasno i wyraźnie. Możliwe jest to także w sposób dorozumiany, per facta concludentia. Przywołane na str. 5 zaskarżonego postanowienia orzeczenia Sądów administracyjnych są dla niniejszej sprawy zasadniczo nieprzydatne. W orzeczeniach tych Sądy słusznie akcentowały konieczność wprowadzenia decyzji do obrotu prawnego, gdyż dopiero z tą chwilą zostaje ona formalnie zakomunikowana stronie, i dopiero wówczas otwiera się możliwość odwołania od decyzji. W niniejszej sprawie decyzja Naczelnika została doręczona D. L., i jeśli nawet do chwili tego doręczenia mogły istnieć wątpliwości co do zamiaru pełnomocnika skorzystania z pełnomocnictwa z dnia 6 października 2010 r., to fakt odbioru decyzji oraz jej przekazania Skarżącemu, który następnie zapoznał się z nią, sformułował wobec niej wyczerpujące zarzuty i w końcu wniósł odwołanie, te wątpliwości ostatecznie usuwał. Zaskarżone postanowienie Dyrektora uznać należy za przejaw nadmiernego, niezrozumiałego formalizmu procesowego, niemającego podstawy w przepisach Ordynacji podatkowej. W pełni dopuszczalna jest sytuacja, w której pełnomocnik odbiera decyzję i przekazuje ją mocodawcy, zaś ten osobiście wnosi odwołanie. Ustanowienie pełnomocnika nie wyłącza bowiem możliwości osobistego działania samej strony. Wniesione w niniejszej sprawie odwołanie, jak wyżej Sąd zauważył, zostało sporządzone osobiście przez Skarżącego, który zapoznał się z decyzją po formalnym doręczeniu pełnomocnikowi w dniu 15 października 2010 r. Wnosząc to odwołanie Skarżący potwierdził skuteczność odebrania decyzji przez swojego pełnomocnika, potwierdził to także przez sformułowanie zarzutów, które korespondują z treścią decyzji Naczelnika. W swoim odwołaniu, wniesionym zresztą – jak należy domniemywać – w ustawowym terminie, bynajmniej nie kwestionował skuteczności doręczenia decyzji pełnomocnikowi. Wszystkie te fakty wskazują zatem, że doręczenie to istotnie było skuteczne prawnie. Podnoszenie przez Dyrektora kwestii nieskuteczności tego doręczenia uznać należy zatem za niezrozumiałe. Zaskarżone postanowienie prowadzi bowiem do konieczności ponownego doręczania decyzji Naczelnika w sytuacji, gdy jej adresat wcale nie zaprzecza faktowi skutecznego doręczenia własnemu pełnomocnikowi. Poza tym, z uwagi na art. 136 i art. 145 § 1 Ordynacji, zakwestionowanie skuteczności tego doręczenia narusza obowiązujące przepisy procesowe. Pełnomocnik zamanifestował bowiem zamiar korzystania z pełnomocnictwa w ten sposób, że odebrał decyzję i przekazał ją mocodawcy. W dalszym postępowaniu Dyrektor uzna zatem skuteczność doręczenia decyzji Naczelnika w dniu 15 października 2010 r. ustanowionemu pełnomocnikowi, a w konsekwencji, w braku innych przeszkód formalnych, merytorycznie rozpatrzy odwołanie z dnia 26 października 2010 r. Wniosek o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia Sąd uznał za niezasadny, gdyż nie zostało ono wydane z rażącym naruszeniem prawa. Naruszenie to miało postać zwykłą, a nie kwalifikowaną. W związku z powyższym, na podstawie art. 145 § 1 punkt 1 lit. c) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora. Odnośnie do wstrzymania wykonania postanowienia podstawą wyroku był art. 152, zaś odnośnie do kosztów postępowania – art. 200 tej ustawy procesowej.