III SA/Wa 2574/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alojzy Skrodzki, po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. M. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2014 r. Nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności wspólnika spółki wraz z drugim wspólnikiem oraz spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do marca, od czerwca do sierpnia oraz listopad i grudzień 2008 roku postanawia: przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi Skarżąca A. M. reprezentowana przez adw. A. D., wniosła do Sądu, na urzędowym formularzu PPF, o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie uzasadniając swojego wniosku. Z oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach wynika, że Skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem i dwiema córkami (ur. w 2006 i 2009 r.). Skarżąca posiada nieruchomość leśno - budowlaną o powierzchni 2.800 m², na której jest ustanowiony zastaw bankowy. Z oświadczenia wynika także, że z tytułu prac dorywczych mąż Skarżącej uzyskuje miesięczny dochód w kwocie 2.500 zł. Skarżąca została wezwana do przedłożenia dodatkowych dokumentów oraz oświadczeń obrazujących jej stan majątkowy i wyjaśniła, że w 2014 r. uzyskują miesięczne dochody w kwocie około 2.000 zł, nie posiadają żadnych rachunków bankowych, nie korzystają z pomocy społecznej, obecnie utrzymują się z prac dorywczych. Skarżąca wskazała, że miesięczne wydatki rodziny wynoszą około 2.000 zł, i składają się na nie : wyżywienie – 1.000 zł, przedszkole i szkoła dzieci – 500 zł, inne wydatki 500 zł. Ponadto Skarżąca oświadczyła, że w kosztach utrzymania pomaga najbliższa rodzina (rodzice i rodzeństwo). Skarżąca wskazała również na zajęcia komornicze na kwotę główną [...] zł oraz zajęcie urzędu skarbowego na kwotę [...] zł. Skarżąca przedłożyła zeznania podatkowe, z których wynika, że w 2013 r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskała przychód [...] zł, koszty uzyskania przychodu wyniosły [...] zł, a strata [...] zł. Mąż Skarżącej natomiast z tego samego tytułu w 2013 r. uzyskał przychód w kwocie [...] zł, poniósł koszty [...] zł i uzyskał stratę [...] zł. Ponadto Skarżąca przedłożyła deklaracje VAT-7 za miesiące od kwietnia do września 2014 r., bilans oraz rachunek zysków i strat spółki. Ponadto Skarżąca oświadczyła, że z dniem 8 września 2014 r. prowadzona działalność gospodarcza została zawieszona. Postanowieniem z dnia 16 grudnia 2014 r. referendarz sądowy odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Pismem z dnia 29 grudnia 2014 r. Skarżąca złożyła sprzeciw od powyższego postanowienia. W uzasadnieniu wskazała, iż Referendarz sądowy dopuścił się istotnych błędów przy ocenie złożonych przez Skarżącą dokumentów uzasadniających wniosek w tym w szczególności złożonych zeznań podatkowych, deklaracji VAT-7, bilansu spółki A. Sp. j. czy wielkości zadłużenia skarżącej. Wymienione wyżej dokumenty zostały ocenione w sposób wyrywkowy i bez uwzględnienia całokształtu wynikających z nich informacji. W ocenie Skarżącej to właśnie m.in. z deklaracji VAT-7 spółki oraz oświadczenia Skarżącej wynika, że mimo formalnego istnienia wpisu spółki w KRS ta działalności nie prowadzi, gdyż nie prowadzi sprzedaży towarów. Referendarz nie wziął powyższej okoliczności w ogóle pod uwagę. Nierzetelne w obliczu zaprzestania przez spółkę działalności jest wskazywanie na osiągane przez Skarżącą przychody z tej działalności za lata poprzednie. Referendarz sądowy całkowicie pominął fakt, że w chwili obecnej Skarżąca nie posiada stałego zatrudnienia. Miesięczne koszty utrzymania Skarżącej nie przekraczają przeciętnych i nie wychodzą poza zwykłe koszty utrzymania rodziny. Według Skarżącej bez znaczenia jest, czy pomoc najbliższej rodziny jest czysto pieniężna czy też rzeczowa. Referendarz nie zakwestionował podanych przez Skarżącą kosztów miesięcznego utrzymania w wys. 2.000 zł, jako nierealnych. W takiej sytuacji brak było podstaw do negatywnej oceny zdolności finansowej Skarżącej. Skarżąca nie zgodziła się z argumentacją, iż nie wykazała, że nie jest możliwe poniesienie przez nią kosztów postępowania, w sytuacji gdy w stosunku do niej toczą się Iiczne egzekucje jak również posiada ona niespłacony wielosettysięczny kredyt w banku. Podkreśliła, iż Referendarz całkowicie pominął wskazane w jej oświadczeniu zobowiązania finansowe, których nie jest w stanie ponieść, co także wpływa na jej zdolność finansową. Skarżąca zarzuciła, iż mimo wątpliwości określonych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia nie wezwano jej do przedłożenia dokumentów udowadniających ponoszone miesięczne wydatki, czy też nie zobowiązano jej do wyjaśnienia zakresu pomocy ze strony rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje usunięcie z obrotu prawnego orzeczenia referendarza sądowego, tj. postanowienia z dnia 16 grudnia 2014 r. Jest ono traktowane - pod względem skutków prawnych - jako nieistniejące. Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W odniesieniu do meritum sprawy Sąd zauważa, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. osoba fizyczna może domagać się przyznania pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wynika, iż na takiej osobie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (zob. J.P. Tamo, Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi - komentarz, wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, str. 319). Wykładnia systemowa prowadzi ponadto do wniosku, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe (zob. J.P. Tarno, Prawo..., str. 320). Stosownie do art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. Jak się podkreśla w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04, nie publ.) ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej. Przy rozpoznawaniu niniejszego wniosku o przyznanie prawa pomocy należało wziąć pod uwagę, iż na obecnym etapie postępowania jedynym kosztem sądowym, który Skarżąca musi ponieść, jest koszt wpisu od skargi w wysokości 500 zł. W sprawie należało wziąć również pod uwagę, że zarówno Skarżąca jak i jej mąż są zobowiązani do uiszczenia wpisu od skargi w innych zawisłych przed tut. Sądem sprawach o sygn. III SA/Wa 2572/14 – III SA/Wa 2577/14, a łączna kwota wpisu we wszystkich sprawach wynosi 3.000 zł. Okoliczności przedstawione przez Skarżącą we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również wynikające z akt pozwalają uznać, że sytuacja Skarżącej uzasadnia przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienie od uiszczenia wpisu od skargi. Wskazać przy tym należy, iż Skarżąca wraz mężem obecnie utrzymuje się z prac dorywczych uzyskując około 2.000 zł. Wyliczając miesięczne koszty utrzymania na około 2.000 zł Skarżąca podała, że oprócz wyżywienia 1.000 zł i wydatków na przedszkole i szkołę 500 zł. Ponosi inne wydatki na kwotę 500 zł. Sąd oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy zauważa, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 2445/13 w postanowieniu z dnia 5 lutego 2015 r. wskazał na brak posiadania aktualnie przez spółkę A. Sp. j. (w ramach, której Skarżąca wraz z mężem prowadziła działalność gospodarczą) majątku, przychodów i zasobów oraz zaprzestanie prowadzenia przez nią działalności jako okoliczności, uzasadniające przyznanie spółce prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi kasacyjnej. W świetle powyższego w sytuacji posiadanego przez Skarżącą zadłużenia oraz stosunkowo niskich dochodów, zasadnym było przyznanie Skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienie z uiszczenia wpisu od skargi. Sąd, mając na uwadze powyższe oraz treść art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. i art. 260 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.