III SA/Wa 2576/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Kraus, po rozpoznaniu w dniu 21 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 22 lipca 2011 r. w sprawie ze skargi J. K. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne postanawia 1) przyznać ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokat A. B. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 zł (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) 2) odmówić przyznania wynagrodzenia adwokatowi M.S. Postanowieniem z 30 listopada 2010 r. zwolniono Skarżącego – J.K. od kosztów sądowych oraz ustanowiono na jego rzecz adwokata, którym wyznaczona została A. B.. Na mocy udzielonego jej pełnomocnictwa udzieliła ona następnie dalszego pełnomocnictwa (substytucji) adwokatowi M. S.. Na rozprawie w dniu 1 lipca 2011 r. adwokat M. S. wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu ani w całości ani w części. Wyrokiem z 1 lipca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] Postanowieniem z dnia 22 lipca 2011 r. referendarz sądowy odmówił przyznania wynagrodzenia adwokatowi M.S.. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, iż w niniejszej sprawie Okręgowa Rada Adwokacka w W. pełnomocnikiem z urzędu dla Skarżącego wyznaczyła adwokata A. B.. To jej zatem może być przyznane wynagrodzenie, po złożeniu wniosku i oświadczenia, że koszty nie zostały zapłacone w całości lub w części. Udzielenie dalszego pełnomocnictwa nie zwalnia bowiem wyznaczonego adwokata od świadczenia pomocy prawnej z urzędu. Inaczej mówiąc w wyniku powyższego nie następuje zmiana osoby pełnomocnika ustanowionego z urzędu i wyznaczonego przez właściwą korporację. Udzielenie dalszego pełnomocnictwa nie oznacza też, że substytut może wystąpić o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w imieniu wyznaczonego pełnomocnika. Ponadto wskazał, iż również wymagane oświadczenie, dotyczące opłacenia kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, powinno być złożone przez wyznaczonego pełnomocnika. Pismem z dnia 3 sierpnia 2011 r. pełnomocnik Skarżącego adwokat A.B. złożyła sprzeciw od powyższego postanowienia referendarza sądowego wnosząc o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Jednocześnie w treści pisma pełnomocnik złożył wniosek o zasądzenie na jego rzecz kosztów nieopłaconej pomocy prawnej wskazując, iż koszty te nie zostały opłacone ani w całości, ani w części. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") oraz § 18 ust 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1348 z późn. zm. dalej jako "rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r.)" W uzasadnieniu sprzeciwu pełnomocnik Skarżącego wskazując na treść art 39 p.p.s.a. stwierdził, iż udzielenie substytucji, obejmuje swoim zakresem na podstawie art. 39 punkt 4 ppsa również uprawnienie do złożenia wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu wraz ze złożeniem oświadczenia o nieopłaceniu tych kosztów. Zaznaczyła, iż uprawnienie zawodowego pełnomocnika do uzyskania kosztów świadczonej pomocy prawnej nie wynika z udzielonego przez stronę pełnomocnictwa. Strona nie jest dysponentem tych uprawnień i w związku z tym nie może w tym zakresie udzielić stosownego pełnomocnictwa. Uprawnienie to jest efektem działania zawodowego pełnomocnika przed sądem prowadzącym postępowanie, na podstawie udzielonego pełnomocnictwa. Źródłem tego uprawnienia jest dopiero właściwe świadczenie tej pomocy prawnej i obowiązujące przepisu prawa, tj. art. 250 ppsa oraz przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. Zdaniem pełnomocnika Skarżącej strona nigdy nie jest uprawniona do upoważnienia zawodowego pełnomocnika do odbioru kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, gdyż jest to uprawnienie przynależne wyłącznie pełnomocnikowi na podstawie odrębnych przepisów prawa, pod warunkiem świadczenia przez niego pomocy prawnej zgodnie z zasadami sztuki w trakcie procesu. W związku z powyższym w ocenie pełnomocnika Skarżącego substytut jest uprawniony do wystąpienia w imieniu wyznaczonego pełnomocnika do przyznania mu, tj. temu wyznaczonemu pełnomocnikowi, kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu oraz do złożenia oświadczenia o nieopłaceniu pomocy prawnej. Zdaniem pełnomocnika w świetle brzmienia art. 39 p.p.s.a. udzielenie substytucji obejmuje swoim zakresem również uprawnienie do złożenia wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w imieniu wyznaczonego pełnomocnika. Podkreśliła, iż w przedmiotowej sprawie udzielona adw. M. S. substytucja uprawniała go do złożenia wniosku o przyznanie kosztów w imieniu wyznaczonego pełnomocnika, który powinien prowadzić do przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu na rzecz wyznaczonego pełnomocnika zgodnie z art. 250 p.p.s.a. Zaznaczyła, iż przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby do sytuacji, w której wyznaczony pełnomocnik nie mógłby otrzymać zwrotu stosownych kosztów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Stosownie do art. 260 p.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Oznacza to, że złożony wniosek o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu jest w całości rozpoznawany przez Sąd, według zasad określonych w przepisach rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r., tj., zgodnie z treścią art. 250 p.p.s.a. W myśl zaś § 16 tego rozporządzenia, wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. Powołany wyżej art. 250 p.p.s.a. jednoznacznie stanowi, że wynagrodzenie z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu otrzymuje wyznaczony radca prawny lub adwokat. Przez wyznaczonego adwokata rozumieć należy adwokata wskazanego przez Okręgową Radę Adwokacką. W przedmiotowej sprawie Okręgowa Rada Adwokacką w W. pełnomocnikiem z urzędu skarżącego wyznaczyła adwokat A.B. W świetle powołanego przepisu stwierdzić należy również, iż przyznanie – wyznaczonemu adwokatowi– kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, nastąpić może wyłącznie na wniosek tego adwokata i na podstawie złożonego przez niego oświadczenia. Znajdujące się w aktach postępowania sądowoadministracyjnego pełnomocnictwo substytucyjne udzielone adwokatowi M.S. nie stanowi podstawy do ubiegania się przez tego pełnomocnika o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu i to niezależnie od tego, czy ubiega się on o wynagrodzenie na rzecz wyznaczonego adwokata z urzędu. Do udzielenia pomocy prawnej z urzędu wyznaczona została bowiem adwokat A. B. i to jej, a nie substytutowi, przysługuje prawo zwrócenia się do Sądu o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Udzielenie dalszego pełnomocnictwa nie oznacza, że to substytut może wystąpić o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu w imieniu wyznaczonego pełnomocnika. Udzielenie substytucji nie powoduje powstania tego rodzaju stosunku pomiędzy wyznaczonym pełnomocnikiem a substytutem, który uprawniałby tego ostatniego do występowania w jego imieniu do Sądu o przyznanie wynagrodzenia. Udzielenie dalszego pełnomocnictwa powoduje powstanie określonego stosunku pomiędzy substytutem i stroną. Osoby te łączy taki sam stosunek, jaki łączy stronę i pełnomocnika. W konsekwencji strona ma dwóch równorzędnych pełnomocników procesowych, przy czym działania (zaniechania) dalszego pełnomocnika wywołują, tak jak działania (zaniechania) pełnomocnika głównego, skutki procesowe bezpośrednio dla skarżącego. Reprezentowanie skarżącego przez dalszego pełnomocnika nie powoduje jednak ani zmiany osoby pełnomocnika ustanowionego z urzędu i wyznaczonego przez właściwą okręgową radę adwokacką, ani zwolnienia wyznaczonego adwokata z obowiązku przewidzianego w § 16 cyt. rozporządzenia. Czym innym jest bowiem wykonywanie zastępstwa procesowego skarżącego w oparciu o dalsze pełnomocnictwo, którego udzielenie jest prawem każdego pełnomocnika, a czym innym jest prawo do wynagrodzenia za to zastępstwo, które to prawo - wolą ustawodawcy - zostało nierozerwalnie związane z osobą pełnomocnika, o którym mowa w art. 250 i art. 253 p.p.s.a. Z tego też powodu nie można zgodzić się z poglądem, że możliwość złożenia przez dalszego pełnomocnika wniosku o przyznanie wynagrodzenia wraz ze stosownym oświadczeniem wynika z treści art. 39 pkt 4 p.p.s.a. Przepis ten daje bowiem prawo do odbioru kosztów postępowania należnych stronie tego postępowania w oparciu o przepisy art. 199 – 210 p.p.s.a., a nie kosztów tego postępowania (wynagrodzenia) należnych wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi, a ponoszonych przez Skarb Państwa (przepisy art. 250 p.p.s.a. i właściwe przepisy dotyczące wynagrodzenia poszczególnych grup zawodowych profesjonalnych pełnomocników). Oczywiście nie oznacza to, że w sytuacji reprezentowania Skarżącego przez dalszego pełnomocnika, w ramach pełnomocnictwa udzielonego przez adwokata ustanowionego z urzędu, Strona jest pozbawiona pomocy prawnej. Jak już wskazano powyżej czynności podjęte przez dalszego pełnomocnika są czynnościami procesowymi Skarżącego, ale prawo do złożenia wniosku o wynagrodzenie i obowiązek złożenia stosownego oświadczenia każdorazowo ciąży na wyznaczonym pełnomocniku z urzędu. W tej sytuacji Sąd uznał za zasadne odmówić przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej adwokatowi M. S.. Natomiast w niniejszej sprawie wraz ze sprzeciwem od postanowienia referendarza sądowego pełnomocnik Skarżącego adwokat A. B. złożyła wniosek o zasądzenie na jej rzecz kosztów nieopłaconej pomocy prawnej wraz z oświadczeniem, iż koszty te nie zostały opłacone ani w całości, ani w części. W związku z powyższym na podstawie art. 250 p.p.s.a. Sąd postanowił przyznać wyznaczonemu przez Okręgową Radę Adwokacką w W. pełnomocnikowi, tj. adwokat A. B. wynagrodzenie w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Zgodnie z § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują opłatę w wysokości nie wyższej niż 150% stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3 i 4 oraz niezbędne, udokumentowane wydatki adwokata. Według § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) powołanego rozporządzenia, stawka minimalna wynosi w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji w sprawie, w której przedmiotem zaskarżenia nie jest należność pieniężna bądź decyzja lub postanowienie Urzędu Patentowego - 240 zł. Sprawa objęta wnioskiem zalicza się właśnie do tej kategorii, bowiem dotyczy skargi na decyzję w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne. W związku z powyższym ustalona opłata odpowiada stawce minimalnej za czynności pełnomocnika Skarżącej i wynosi 240 zł., podwyższona zgodnie z § 2 ust. 3 rozporządzenia o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności wynosząca 23%, tj. 55,20 zł. W powyższy sposób koszty udzielonej pomocy prawnej zostały ustalone na łączną kwotę 295,20 zł. W tej sytuacji, na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 2 ust 3 oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości. Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji postanowienia. Orzeczenie w pkt. 2 Sąd wydał w oparciu o art. 250 p.p.s.a.