III SA/Wa 2583/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Nowecki, Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Olesińska, sędzia WSA Waldemar Śledzik (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w zakresie wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych Oddala skargę Pismem z dnia 20 lipca 2016 r. M.P. (zwany dalej: "Skarżący", "Strona") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na wydane przez Dyrektora Izby Skarbowej w W. postanowienie z dnia [...] lipca 2016 r., utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...] maja 2016 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w zakresie wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Naczelnik Urzędu Skarbowego w C.(zwany dalej również jako: "organ egzekucyjny") prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec Skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych: - z dnia 11 lutego 2011 r. obejmujących należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. - z dnia 11 lipca 2011 r. dotyczącego należności w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r., - z dnia 7 marca 2012 r. dotyczącego przepadku korzyści majątkowej na rzecz Skarbu Państwa, - z dnia 17 października 2012 r. obejmującego należności z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów z innych źródeł za 2003 r., - z dnia 7 października 2013 r. obejmującego należności z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2008 r. W oparciu o ww. tytuły wykonawcze Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. zawiadomieniem z dnia 11 września 2015 r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...]. W odpowiedzi na powyższe zawiadomienie bank poinformował organ egzekucyjny, że doszło do zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej do rachunku bankowego prowadzonego na rzecz Skarżącego, natomiast środki zostaną zabezpieczone na rachunku do czasu otrzymania postanowienia o rozstrzygnięciu zbiegu. Pismem z dnia 18 września 2015 r. zatytułowanym "skarga na zajęcie egzekucyjne" Skarżący wniósł o uchylenie czynności z uwagi na nieistnienie obowiązku, ponieważ wszelkie zobowiązania na rzecz Urzędu Skarbowego w C. zostały uregulowane przelewem wierzytelności ze wskazaniem na beneficjenta według trzech prawomocnych decyzji organów państwa i urzędu. Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. pismem z dnia 7 października 2015 r. wezwał Skarżącego do sprecyzowania jego żądania przez wskazanie czy Strona wnosi skargę na czynności egzekucyjne czy jest to wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na brak wymagalności obowiązku. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Skarżący wniósł o rozpatrzenie pisma z dnia 18 września 2015 r. dwutorowo tj. jako skarga na czynności egzekucyjne oraz jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W odpowiedzi na kolejne wezwanie organu egzekucyjnego do sprecyzowania żądania przedstawionego w piśmie z dnia 7 października 2015 r. Skarżący wskazał, że wnosi o zastosowanie każdego prawem dopuszczonego rozwiązania tej sprawy możliwego do akceptacji przez strony tego postępowania. Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. postanowieniem z dnia [...] lutego 2016 r. stwierdził niedopuszczalność zgłoszonego zarzutu. W wyniku rozpoznania zażalenia Skarżącego na powyższe postanowienie, Dyrektor Izby Skarbowej w W. (dalej również jako: "organ nadzoru", "organ II instancji") postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2016 r. uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu podniesiono, że pismo Skarżącego z dnia 18 września 2015 r. należy potraktować jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Organ II instancji wskazał, że organ egzekucyjny powinien dokonać oceny, czy sformułowane we wniosku o umorzenie zarzuty podlegają merytorycznej ocenie w trybie art. 59 u.p.e.a., czy też kwestia ta została już rozstrzygnięta w innych postępowaniach sądowoadministracyjnych i czy w związku z tym zachodzi przesłanka do odmowy wszczęcia postępowania, o której mowa w art. 61a k.p.a. Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. po ponownym rozpatrzeniu sprawy, postanowieniem z dnia [...] maja 2016 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku Skarżącego z dnia 18 września 2015 r. W uzasadnieniu wskazał, że Skarżący wielokrotnie wnosił o umorzenie postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 u.p.e.a. z uwagi na nieistnienie obowiązku oraz korzystał z prawa zgłoszenia zarzutów na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., zaś podnoszone przez Skarżącego kwestie były już rozpatrywane zarówno przez organ pierwszej instancji, jak i drugiej instancji oraz sądy administracyjne. Pismem z dnia 24 maja 2016 r. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie. Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...] lipca 2016 r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...] maja 2016 r. W uzasadnieniu wskazał, że kwestie podnoszone przez Skarżącego były już wielokrotnie rozpoznawane. Ponadto, Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok z dnia 28 października 2015 r., sygn. akt II FSK 1185/14) oraz Sąd Okręgowy w P. I Wydział Cywilny (wyrok z dnia [...] października 2015 r., sygn. akt [...]) nie potwierdziły istnienia rzekomych wierzytelności mających przysługiwać Skarżącemu wobec Skarbu Państwa. Mając powyższe na uwadze, organ nadzoru zauważył, że w niniejszej sprawie oraz w sprawach wszczętych wcześniejszymi wnioskami Skarżącego zachodzi tożsamość podmiotu oraz sformułowanych żądań, co oznacza, że Strona żądała wszczęcia postępowań w tym samym przedmiocie. Ponadto organ II instancji wskazał, że Skarżący nie przedstawił żadnych nowych okoliczności, które mogłyby być przedmiotem badania w ponownym postępowaniu w zakresie umorzenia postępowania egzekucyjnego. W tym stanie rzeczy organ nadzoru stwierdził, że fakt wcześniejszego merytorycznego rozpatrzenia zarzutów obecnie podnoszonych, wobec braku zmiany w stanie faktycznym i prawnym wyeliminował określoną w treści art. 59 u.p.e.a. przesłankę niezbędną do prowadzenia postępowania w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Innymi słowy, brak było podstaw prawnych do zbadania sprawy pod kątem wystąpienia w niej przesłanek skutkujących zastosowaniem instytucji umorzenia postępowania i ewentualnego spełnienia żądania Strony poprzez umorzenie postępowania egzekucyjnego, ponieważ na dzień złożenia stosownego wniosku w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym nie wystąpił element "nowości". W konsekwencji, organ II instancji uznał, że organ egzekucyjny rozpatrując kwestię dopuszczalności wszczęcia postępowania dokonał prawidłowych ustaleń odnośnie tożsamości spraw wywołanych wnioskami Strony oraz zasadnie uczynił tę okoliczność podstawą zastosowania przepisu art. 61a § 1 k.p.a. W przywołanej na wstępie skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący zarzucił, że Dyrektor Izby Skarbowej w W. nie rozpoznał sprawy zgodnie z zasadą zaufania do państwa, czym naruszył Konstytucję RP. Ponadto zaskarżonemu postanowieniu zarzucono pominięcie faktu istnienia w obrocie prawnym trzech prawomocnych decyzji organów państwa i urzędu, według których odcinek należny Skarżącemu tytułem wierzytelności istnieje, a płatnikiem jest Naczelnik Urzędu Skarbowego w C., co wynika z tytułu wykonawczego zaopatrzonego w klauzulę wykonalności. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do obowiązującego, od dnia 15 sierpnia 2015 r., nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. - Dz.U. z 2016r., poz. 718 ze zm. – zwaną dalej "p.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. - Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania czy organ administracji nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniuadministracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Powyższa kontrola dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego aktu administracyjnego, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Badając skargę w świetle wskazanych kryteriów Sąd uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza przepisów prawa. Przedmiotem zaskarżonego do sądu postanowienia była odmowa wszczęcia postępowania w sprawie wniosku Skarżącego z dnia 18 września 2015 r. o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Podstawę prawną zakwestionowanego rozstrzygnięcia organu stanowił art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a. (a zatem żądanie wszczęcia postępowania), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Powołany przepis przewiduje zatem dwie sytuacje uzasadniające odmowę wszczęcia postępowania, tj. gdy żądanie wszczęcia postępowania pochodzi od osoby niebędącej stroną tego postępowania oraz gdy postępowanie administracyjne nie może zostać wszczęte przez organ z innych uzasadnionych przyczyn. Należy przy tym zauważyć, że aby organ mógł odmówić wszczęcia postępowania na podstawie przepisu art. 61a § 1 k.p.a. wystarczające jest ziszczenie się choćby jednego z wyżej przedstawionych warunków. Nie budzi zatem wątpliwości, że art. 61 a § 1 k.p.a. stanowi podstawę prawną do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego m.in. w sytuacji, gdy kierowane do organu administracji publicznej żądanie jednostki dotyczy sprawy już wcześniej rozstrzygniętej (tożsamość sprawy). Z akt sprawy wynika, co podniósł także Organ odwoławczy, że Skarżący wielokrotnie wnosił o umorzenie postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 u.p.e.a. oraz korzystał z prawa zgłoszenia zarzutów w trybie art. 33 u.p.e.a. z uwagi na nieistnienie obowiązku. Strona w licznych wnioskach wskazywała na fakt istnienia wierzytelności przysługującej Skarżącemu od Skarbu Państwa oraz na uregulowanie wszelkich zaległości przelewem wierzytelności ze wskazaniem na beneficjenta według trzech prawomocnych decyzji organów państwa i urzędu. Podkreślić również należy, że podnoszone kwestie były rozpatrywane zarówno przez organ pierwszej instancji tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego w C., jak również organ drugiej instancji tj. Dyrektora Izby Skarbowej w W., co znajduje odzwierciedlenie w postanowieniach organu egzekucyjnego z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...], w których uznano zarzut nieistnienia obowiązku za nieuzasadniony oraz odmówiono umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz w postanowieniach Dyrektora Izby Skarbowej w W., który w wyniku wniesionych zażaleń, postanowieniami z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienia organu pierwszej instancji. Ponadto Sąd zauważa, że kwestia istnienia wierzytelności przysługującej Skarżącemu wobec Skarbu Państwa była również rozstrzygana przez Naczelny Sąd Administracyjny oraz Sąd Okręgowy w P. [...] Wydział Cywilny. I tak w wyroku z dnia 28 października 2015r. sygn. akt I FSK 1185/14 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie podzielił stanowisko Sądu pierwszej instancji, że zebrany materiał dowodowy nie potwierdza istnienia roszczeń, z których możliwe byłoby zaspokojenie należności podatkowych stanowiących przedmiot postępowania. Sąd stwierdza również, że z akt sprawy wynika, iż Kancelaria Prezesa Rady Ministrów, Ministerstwo Skarbu Państwa, Ministerstwo Sprawiedliwości oraz Ministerstwo Finansów udzieliły odpowiedzi organowi podatkowemu pierwszej instancji, że wierzytelności wskazane przez Skarżącego nie istnieją. Istnienia wierzytelności nie może także dokumentować akt notarialny, którego treść stanowi jedynie oświadczenie Skarżącego dotyczące ich istnienia. Natomiast Sąd Okręgowy w P. [...] Wydział Cywilny w wyroku z dnia [...] października 2015 r. sygn. akt [...] wskazał, że jak wynika z licznych dokumentów, powód swoje przekonanie o istnieniu wierzytelności posiada od lat, jest ono utrwalone, nie poddaje się żadnym logicznym argumentom, nie ulega korekcie mimo wielu spraw, w których tenże argument był ponawiany. Żaden organ ani Sąd nie uznał jednak nigdy, by taka wierzytelność faktycznie istniała. W tym stanie rzeczy, wobec braku zmiany w stanie faktycznym i prawnym oraz z uwagi na fakt wcześniejszego merytorycznego rozpatrzenia zarzutów obecnie podnoszonych, Organy prawidłowo uznały w niniejszej sprawie, że brak było podstaw prawnych do zbadania sprawy pod kątem wystąpienia w niej przesłanek skutkujących zastosowaniem instytucji umorzenia postępowania egzekucyjnego, a organ egzekucyjny zasadnie odmówił wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie. Mając na uwadze powyższe, Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.