III SA/Wa 2593/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Kocewiak po rozpoznaniu w dniu 15 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podatku od spadków i darowizn postanawia: 1. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi, 2. odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W złożonym na urzędowym formularzu PPF wniosku o przyznanie prawa pomocy P. B. (dalej zwany: "skarżącym" lub "stroną") wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku oświadczył, że od urodzenia jest rencistą i inwalidą. Otrzymuje rentę inwalidzką w wysokości 770,27 złote. Świadczenie to nie wystarcza na miesięczne utrzymanie, ponieważ po opłaceniu wydatków na życie pozostaje mu 250 złotych, dlatego skarżącemu pomaga rodzina. Skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, posiada mieszkanie (spółdzielcze lokatorskie) o powierzchni 50 metrów kwadratowych. Do wniosku załączył orzeczenie lekarza orzecznika ZUS w sprawie ustalenia niezdolności do pracy. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a, Sąd może - na wniosek strony złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania - przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 258 § 1 p.p.s.a. czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy mogą wykonywać referendarze sądowi. W myśl art. 245 § 2 § 3 i § 4 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, a w zakresie częściowym - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat i wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sąd może natomiast zwolnić osobę fizyczną z części kosztów postępowania, jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie skarżący złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych zatem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Przystępując do rozpoznania wniosku, przypomnieć należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, należy mieć na uwadze, że na skarżącym spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu należy natomiast ocena przytoczonych okoliczności. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania stanowi wpis w kwocie 361 złotych (trzysta sześćdziesiąt jeden złotych), ewentualne przyszłe koszty postępowania (opłaty kancelaryjne, wpis od skargi kasacyjnej) jak i stan faktyczny sprawy, zasadne jest przyznanie stronie skarżącej prawa pomocy poprzez jej zwolnienie od wpisu sądowego. Skarżący wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Zgodnie z oświadczeniem złożonym przez skarżącego podstawę jego utrzymania stanowi renta w kwocie 770,27 zł. Skarżącemu brakuje środków na utrzymanie dlatego korzysta z pomocy rodziny. W orzeczeniu lekarza orzecznika ZUS z 15 lutego 2005 r. stwierdzono, że skarżący jest całkowicie niezdolny do pracy, a niezdolność orzeczono do lutego 2009 roku. W związku powyższym wskazać należy, iż sytuacja finansowa wnioskodawcy uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi, który obecnie jest jedynym kosztem postępowania ciążącym na skarżącym. Równocześnie w ocenie referendarza sądowego nie jest zasadne zwolnienie skarżącego z przyszłych, niepewnych kosztów sądowych, ponieważ jego sytuacja finansowa może ulec poprawie. Zauważyć bowiem należy, że niezdolność do pracy orzeczono wobec skarżącego do lutego 2009 r. i po tej dacie stan zdrowia skarżącego może zostać oceniony ponownie przez lekarza orzecznika. Mając powyższe na względzie, na podstawie przepisów art. 243 § 1, art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.