III SA/Wa 2594/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Asesor WSA Aneta Trochim - Tuchorska po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie podatku od spadków i darowizn p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Pismem z dnia 18 sierpnia 2008 r. T. W. (dalej jako: "Skarżący") wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2008 r., nr [...] W wyniku wezwania Przewodniczącej Wydziału do uiszczenia wpisu od skargi Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu oświadczył, że jego jedynym źródłem dochodu jest renta rodzinna w wysokości 1323 zł. Wskazał, że ma wysokie stałe koszty utrzymania, na które składa się: czynsz ( 508 zł/m-c); gaz (80 zł/2 m-ce); podatek od nieruchomości (300 zł/rok); podatek gruntowy (37 zł/rok); żywność, odzież i inne (300-400 zł/m-c); telefon na kartę (50 zł/3 m-c). Skarżący zaznaczył również, iż musi odłożyć pieniądze na adwokata w niniejszej sprawie. Ponadto oświadczył, iż z odziedziczonego udziału w mieszkaniu po ojcu nie otrzymuje dochodu. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 30 września 2008 r. Skarżący przedstawił PIT-40A za 2007 r., z którego wynika, że uzyskał przychód w wysokości 14 741,20 zł. Załączył również dokumenty, które potwierdzały wysokość wskazanych we wniosku wydatków. Ponadto oświadczył, że mieszkanie, które odziedziczył po ojcu wymagało generalnego remontu, którego koszt wyniósł ponad 200 000 zł, natomiast umeblowanie mieszkania wyniosło 20 000 zł. Koszty związane z remontem pokrył brat Skarżącego. Wskazał, że mieszkanie to jest wynajmowane a przychód z tego tytułu będzie przeznaczony na spłatę udziału brata w mieszkaniu, w którym Skarżący mieszka. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 30 października 2008 r. odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu wskazał, że z zestawienia dochodów i wydatków wynika, że Skarżący miesięcznie dysponuje wolnymi środkami w wysokości ok. 300 zł. Ponadto zauważył, że część rachunków nadesłanych przez Skarżącego wystawionych jest na p. S. W... Dlatego też, można przypuszczać że osoba trzecia partycypuje w kosztach utrzymania Skarżącego bądź też Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z inną osobą. Ponadto wskazał, że Skarżący poniósł koszty remontu balkonu w 2008 r. w wysokości 1300 zł, w związku z czym domniemywać można, iż sytuacja Skarżącego nie jest aż tak trudna. Skoro Skarżący był w stanie zaoszczędzić ww. kwotę, to powinien być w stanie ponieść koszty sądowe w niniejszej sprawie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Od powyższego postanowienia Skarżący wniósł sprzeciw. W piśmie tym zarzucił, że referendarz sądowy rozpatrując jego wniosek stwierdził, że zamieszkuje on z p. S. W. i dzieli z nią koszty utrzymania. Skarżący wyjaśnił, że W. to błędnie zapisane nazwisko jego zmarłej matki, po której otrzymuje rentę rodzinną. Ponadto wskazał, że referendarz obliczył jedynie stałe wydatki z jego karty kredytowej. Nie wziął natomiast pod uwagę okresowych wydatków z różnych tytułów tak jak remontu balkonu z 2008 r., czy też wymiany instalacji WC w 2009 r. Wskazał również, że w 2008 r. oraz w 2009 r. musiał opłacić wpis sądowy od pozwu i apelacji w wysokości 2 razy po 117 zł. Ponadto Skarżący oświadczył, że nadwyżkę zarezerwował na pomoc prawną do wniesienia skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowił co następuje: W myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje więc usunięcie z obrotu prawnego wcześniejszego orzeczenia. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie stronie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego. Natomiast częściowe zwolnienie od kosztów sądowych obejmuje zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego. Warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym, jest zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a, wykazanie przez tę osobę, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w przypadku częściowego zwolnienia z kosztów sądowych, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. W niniejszej sprawie Skarżący w skardze wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zaznaczyć należy, że celem występującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji stronie, która ze względu na stan finansowy, majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Instytucja ta stanowi wyjątek od zasady, że to strona ponosi koszty sądowe. Zasadność wniosku Sąd rozpatruje w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony wysokość środków, którymi ona dysponuje. Jak się podkreśla w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których poniesienia zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania, tj. - przyjmując za Słownikiem języka polskiego (pod redakcją naukową prof. M. Szymczaka, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2002, t. III, str. 749) - udowodnienia, czy też przedstawienia w sposób przekonywający - tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). O przyznaniu prawa pomocy decyduje stan majątkowy i dochody w chwili orzekania przez Sąd w tym przedmiocie, bez względu na przyczyny takiego stanu. Należy jednak mieć na uwadze, że osoba lub osoby zamierzające wytoczyć sprawę lub biorące udział w sprawie powinny liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów sądowych. W niniejszej sprawie Skarżący wskazał, że utrzymuje się z renty rodzinnej w wysokości 1323,92 zł. Stałe wydatki Skarżącego to czynsz – 508 zł na miesiąc; energia elektryczna i gaz – 80 zł za 2 miesiące, podatek od nieruchomości 300 zł za rok, podatek gruntowy – 37 zł za rok, żywność i ubrania – 300-400 zł miesięcznie, telefon na kartę – 50 zł za trzy miesiące. Zestawiając dochody i wydatki można wywnioskować, że Skarżący jest w stanie wygospodarować wolne środki, które może przeznaczyć na poniesienie kosztów sądowych. Ponadto z akt wynika, że w 2008 r. Skarżący posiadał środki na remont balkonu w wysokości 1300 zł, natomiast w 2009 r. wymianę instalacji WC w wysokości 400 zł, czy też koszty związane z wniesieniem pozwu w wysokości 2 x 117 zł w 2008 i 2009 r. Dlatego można domniemywać, że skoro Skarżący mógł wygospodarować część z dochodu na okresowe wydatki, to tym bardziej jest wstanie ponieść koszty sądowe, z którymi liczył się przy wnoszeniu skargi i które na obecnym etapie w niniejszej sprawie wynoszą 200 zł. Reasumując należy stwierdzić, iż w rozpoznawanej sprawie wnioskodawca nie wykazał istnienia okoliczności uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1 oraz art. 245 § 3, a także art. 246 § 1 i art. 260 p.p.s.a., Sąd postanowił, jak w sentencji.