III SA/Wa 2595/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Beata Sobocha, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko, Sędzia WSA Sylwester Golec (sprawozdawca), Protokolant referent stażysta Agata Próchniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2013 r. sprawy ze skargi Z. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia i rozłożenia na raty opłaty targowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz Z. Z. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. III SA/Wa 2595/12 Uzasadnienie Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2011 r., którą odmówiono Skarżącej Z. Z. umorzenia opłaty targowej w wysokości 2 500,00 zł i rozłożono tę kwotę na dziesięć rat po 250,00 zł. Na podstawie akt sprawy Sąd przyjął następujący stan faktyczny za podstawę do wydania wyroku w rozpoznanej sprawie. Prezydent W. dwiema decyzjami z dnia [...] października 2010 r. wymierzył Skarżącej opłatę targową w łącznej wysokości 2 500,00 zł. Opłata została wymierzona za prowadzenie sprzedaży w pięciu dniach (6 i 30 lipca oraz 3,10 i 31 sierpnia 2010 r.) z zastosowaniem stawki przewidzianej dla prowadzenia sprzedaży w miejscach innych niż wyznaczone przez gminę do prowadzenia sprzedaży, która wynosiła 500,00 zł. Skarżąca złożyła do Prezydenta W. wniosek o umorzenie wymierzonej jej opłaty targowej. Wniosek uzasadniła trudną sytuacją materialną jej rodziny. Decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. Prezydent W. odmówił Skarżącej umorzenia opłaty targowej w wysokości 2 500,00 zł i rozłożył tę kwotę na dziesięć rat po 250,00 zł oraz ustalił opłatę prolongacyjną od rozłożonej na raty opłaty targowej. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w toku postępowania wyjaśniającego ustalono, że Skarżąca razem z mężem osiągają łączne dochody z gospodarstwa rolnego i emerytury oraz renty w wysokości 1410,14 zł. miesięcznie. Miesięczne wydatki na energię elektryczną, gaz, telefon leki, środki czystości wynoszą 591,98 zł. Organ wskazał, że Skarżąca z mężem na cele bytowe dysponują kwotą 818,16 zł miesięcznie. Organ stwierdził, że argumenty podnoszone przez Skarżącą uzasadniają zastosowanie instytucji z art. 67a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, ze zm.) – dalej powoływanej, jako "O.p." i w związku z tym orzeczono , jak w sentencji decyzji. Od decyzji organu pierwszej instancji Skarżącą wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W odwołaniu Skarżąca podniosła, że nie ma środków finansowych na spłatę zaległości z tytułu opłaty targowej, gdyż osiągane przez nią dochody są bardzo małe i pozwalają jedynie na zaspokajanie najpilniejszych potrzeb osobistych Skarżącej i jej męża. Skarżącą wskazała, że opłata targowa, której dotyczyła decyzja organu pierwszej instancji została jej wymierzona za sprzedaż warzyw, która przynosiła jej bardzo małe przychody. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organu drugiej instancji wyjaśniono pojęcia "interesu publicznego" oraz "ważnego interesu podatnika", które stanowią przesłankę umorzenia zaległości podatkowej lub jej rozłożenia na raty. Organ wskazał, że decyzja w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej ma charakter uznaniowy, co oznacza, że nawet, gdy wstąpiły przesłanki umorzenia zaległości podatkowej organ ma prawo odmówić zastosowania tej ulgi. Organ drugiej instancji stwierdził, że organ pierwszej instancji dokładnie zebrał materiał dowodowy w sprawie i dokonał w decyzji dokładnej jego oceny. Na decyzję organu drugiej instancji Z. Z. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze Skarżąc wskazał, ze nie jest w stanie spłacać rat opłaty targowej, które zostały ustalone zaskarżoną decyzją. Skarżąca wskazała, że może wpłacać raty wynoszące po 100,00 zł oraz, że obecnie jej sytuacja uległa pogorszeniu, gdyż Skarżąca przebyła operację związaną z chorobą nowotworową a jej mąż ma zaawansowaną cukrzycę. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga jest zasadna. Na wstępie należy wskazać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie ma kompetencji w zakresie samodzielnego udzielenia podatnikom ulg płatniczych, o których mowa w art. 67a i 67b O.p., gdyż przepisy art. 145-153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) w dalszej części uzasadnienia powoływanej, jako p.p.s.a. nie zawierają norm upoważniających sąd do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją administracyjną. Sąd badając zgodność z prawem decyzji administracyjnej w przypadku stwierdzenia jej niezgodności z prawem na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a może decyzję uchylić, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd może stwierdzić nieważność decyzji lub też na podstawie art. 145 § pkt 3 p.p.s.a stwierdzić, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa. W rozpoznanej sprawie organy obydwu instancji nie wyjaśniły stanu faktycznego sprawy. Skarżąca złożyła wniosek o zastosowanie w stosunku do niej ulgi płatniczej w związku z jej trudna sytuacją materialną. Z tego względu w toku postępowania należało zbadać sytuacją materialna Skarżącej i jej rodziny oraz ustalić czy zapłata opłaty targowej w kwocie 2 500,00 zł mogłaby zaszkodzić podstawom egzystencji materialnej Skarżącej i jej rodziny. W rozpoznanej sprawie organy obydwu instancji okoliczności tej nie zbadały. Sąd nie może zgodzić się z twierdzeniem organów, że Skarżąca razem z mężem osiągali dochód miesięczny w wysokości 1 410,14 zł. Do ustalenia tej kwoty organ pierwszej instancji przyjął dochody z gospodarstwa rolnego Skarżącej i jej męża. Należy wskazać, że dochód z gospodarstwa organ ustalił na podstawie zaświadczenia wystawionego przez Burmistrza T.. Dochód wskazany w tym zaświadczeniu był to dochód statystyczny wynikający z ustaleń organów statystyki państwowej, a zatem nie był to rzeczywisty dochód osiągnięty przez Skarżącą i jej męża z gospodarstwa rolnego. Zdaniem Sądu organ w celu ustalenia, czy w stosunku do Skarżącej zachodziły przesłanki do umorzenia zaległości podatkowej powinien był zbadać rzeczywiste dochody osiągane przez Skarżącą i jej męża z gospodarstwa rolnego. Tylko rzeczywiste dochody podatnika mogą wskazywać, czy po jego stronie występuje uzasadniony interes, o którym mowa w art. 67a O.p. , związany z umorzeniem zaległości podatkowej. Dochód statystyczny jest ustalany w drodze uśrednienia dochodów osiąganych przez wszystkich rolników. Zatem w grupie tych rolników mogą znajdować się osoby, które w rzeczywistości osiągają dochody wyższe od dochodu średniego lub też dochody niższe od średnich. Z tego powodu w rozpoznanej sprawie organy powinny były ustalić jakie rzeczywiste dochody Skarżąca i jej mąż uskakiwali z gospodarstwa rolnego. Ustalając dochody z gospodarstwa rolnego organ zupełnie pominął podnoszoną przez Skarżącą okoliczność (pismo z dnia 21.10.2010 r. w aktach sprawy bez numeru karty), wystąpienia w roku 2010 powodzi, która zniszczyła jej uprawy. Zniszczenie upraw przez powódź niewątpliwie jest okolicznością mającą znaczenie dla ustalenia poziomu dochodów Skarżącej z gospodarstwa rolnego. Pomimo istotnego znaczenia tej okoliczności dla sprawy organ pierwszej instancji zupełnie ją pominął w decyzji. W decyzjach wydanych rozpzonej sprawie organy zupełnie pominęły podnoszoną przez Skarżącą w piśmie z dnia 21 października 2010 r. okoliczność utrzymywania przez Skarżącą niepracującej córki i jej dwojga dzieci. Także ta okoliczność wymagała zbadania, gdyż niewątpliwie mogła mieć wpływ na zdolności płatnicze Skarżącej. W rozpoznanej sprawie organy także pominęły podnoszoną przez Skarżącą okoliczność, że jej mąż jest przewlekle chory. Choroba członka rodziny także jest okolicznością, która może mieć wpływ na możliwość spłacenia zaległych podatków, gdyż z chorobą zazwyczaj wiążą się zwiększone wydatki na leczenie oraz zapewnieniem odpowiedniej diety, zwłaszcza przy cukrzycy, na która to chorobę cierpi mąż Skarżącej. W niniejszej sprawie Sąd wziął pod uwagę także okoliczność, że obecnie sama Skarżącą także jest osobą ciężko chorą. Mając na uwadze wszystkie wskazane powyżej okoliczności faktyczne, których organy nie wyjaśniły w niniejszej sprawie, pomimo ich niewątpliwego istotnego znaczenia dla wyniku niniejszej sprawy, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 122 ,187 § 1 i art. 191 O.p., które miało istotny wpływ na wynika sprawy. Naruszenie tych przepisów spowodowało, że w sprawie została wydana decyzja, przy wydaniu której organ nie ustalił, czy w sprawie zaistniał ważny interes strony uzasadniający umorzenie zaległości podatkowej. Niezależnie od wskazanych powyżej uchybień należy podkreślić, że z zestawienia miesięcznych dochodów, które organ uznał, za rzeczywiście uzyskiwane przez Skarżącą i jej męża oraz z wysokości ich miesięcznych wydatków wynikało, że Skarżąca i jej mąż dysponowali kwotą 818,16 zł. Kwota ta miała wystarczyć dwojgu dorosłym ludziom, a także córce Skarżącej i jej dzieciom, na zakup żywności oraz innych niezbędnych rzeczy np. ubrań, przyborów szkolnych, a także na zapłatę raty opłaty targowej wynoszącej 250,00 zł. Z zestawienia tych kwot wynika, że zabezpieczenie z tej kwoty potrzeb bytowych Skarżącej oraz jej bliskich nie pozwalałyby na zapłatę raty zaległego podatku. Organy obydwu instancji w rozpoznanej sprawie w ogóle nad tą kwestią się nie zastanawiały. Świadczy to tym, że Skarżącej udzielono ulgi w postaci rozłożenia na raty zaległości podatkowej, która tylko z pozoru mogła ułatwić jej spłatę zaległego podatku. Ustalenie przez organy raty podatku w wysokości 250,00 zł miesięcznie w zupełności było oderwane od możliwości płatniczych Skarżącej. W efekcie tego zastosowana w stosunku do niej ulga nie mogła spełnić celu jaki uldze tej nadał ustawodawca, a mianowicie umożliwić Skarżącej spłatę zaległości podatkowej bez spowodowania znacznego uszczerbku dla jej utrzymania i utrzymania jej bliskich. W tym miejscu należy podkreślić, że rozłożenia na raty zaległości podatkowej przez wierzyciela, jakim w tej sprawie jest jednostka samorządu terytorialnego pełni taką samą rolę jak, każde rozłożenie dłużnikowi na raty świadczenia przez wierzyciela tj. ma uczynić mu spłatę długu łatwiejszym i bardziej stosownym do jego sytuacji materialnej. Mając na względzie tę cechę instytucji rozłożenia na raty zaległości podatkowej należy podkreślić, że jak wynika z decyzji organu pierwszej instancji (karta 32 akt administracyjnych)większość rat płatna była w odstępach czasu wynoszących około miesiąc, jednakże raty trzecia i dziewiąta płatne były po upływie kilkunastu dni od terminu zapłaty poprzedniej raty a w miesiącu marcu 2011 r. Skarżąca obowiązana była zapłacić dwie raty. Nakazanie Skarżącej zapłaty w jednym miesiącu dwóch rat po 250,00 zł lub uiszczanie w niektórych okresach rat co kilkanaście dni świadczy o zupełnym nieliczeniu się przez organ z możliwościami płatniczymi Skarżącej i jej stanem majątkowym. Oznacza, to że w niniejszej sprawie organ obowiązek wyjaśnienia stanu majątkowego Skarżącej i jej możliwości płatniczych traktował jako czystą formalność, która nie ma istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Z tego względu Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem art. 67a § 1 pkt 2 O.p., które polegało na całkowitym pominięciu przez organy celu ulgi ustanowionej tym przepisem. Wpływ tego naruszenia na wynik sprawy wyrażał się w całkowitej i rażącej nieadekwatności ulgi przyznanej Skarżącej zaskarżoną decyzją, do jej możliwości płatniczych. Występujące w rozpoznanej sprawie całkowite zlekceważenie przez organ wynikającego z treści art., 67a § 1 pkt 2 O.p. obowiązku dostosowania warunków spłaty zaległości stanowiło ewidentne naruszenie wynikającego z art. 121 § 1 O.p. obowiązku postępowania przez organ w sposób budzący zaufanie podatników do organów podatkowych. W decyzji organu drugiej instancji wskazano, że organ na podstawie art. 48 § 1 O.p. na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może: odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć na raty zapłatę podatku, odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami. Stwierdzenie to jest nieprawdziwe i świadczy o nieznajomości przez organ przepisów prawa na podstawie, których wydano zaskarżoną decyzję. Przepis art. 48 § 1 O.p. w treści obowiązującej w dacie wydania decyzji przez organ pierwszej i drugiej instancji nie regulował rozłożenia na raty zaległości podatkowej. Powołanie w zaskarżonej decyzji art. 48 § 1 O.p. w nieobowiązującej treści stanowi naruszenie art. 210 § 1 pkt 4 i § 4 O.p. w zakresie obowiązku zamieszczenia w decyzji prawidłowej podstawy prawnej i opatrzenia decyzji prawidłowym uzasadnieniem prawnym. Organ drugiej instancji ponownie rozpatrzy odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji z uwzględnieniem poglądów wyrażonych w niniejszym wyroku. Organ ponownie przeanalizuje sytuację materialną Skarżącej oraz uwzględni obowiązek ustalenia rzeczywistych dochodów gospodarstwa rolnej Skarżącej i jej męża. Organ będzie obowiązany ocenić wszystkie okoliczności wskazywane przez Skarżącą, które mogą mieć wpływ na wynik niniejszej sprawy. Organ drugiej instancji powinien wziąć pod uwagę także zawarte w decyzji organu pierwszej instancji stwierdzenie, że argumentacja Skarżącej przedstawiona w toku postępowania stanowi podstawę do uznania, że należy w stosunku do niej zastosować ulgę z art. 67a O.p. (str. 2 decyzji organu pierwszej instancji wers czternasty od dołu). Sąd, który stosownie do treści art. 134 § 2 p.p.s.a. nie może orzekać na niekorzyść Skarżącego, ze stwierdzeniem tym się w pełni zgadza. Zdaniem Sądu odwołanie się w tym stwierdzeniu przez organ pierwszej instancji w sposób ogólny do treści art. 67a O.p. oznacza, że organ uważał, że nawet przy postępowaniu wyjaśniającym przeprowadzonym w sposób wadliwy ze wskazanymi przez Sąd powyżej uchybieniami, sytuacja majątkowa Skarżącej uzasadnia przyznanie jej każdego rodzaju ulgi spośród ulg wskazanych w przepisach art. 67a O.p. tj. także umorzenia zaległości podatkowej. Sąd podziela także ten pogląd. Organ drugiej instancji rozpoznając ponownie sprawę uwzględni tę okoliczność przy wydawaniu decyzji. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 152 i art. 200 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.