III SA/Wa 2601/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Sylwester Golec, Sędziowie sędzia WSA Anna Sękowska, sędzia WSA Jarosław Trelka (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 maja 2017 r. sprawy ze skargi P.S. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę Z akt niniejszej sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. prowadził postępowanie egzekucyjne wobec K.S. na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 5 grudnia 2013 r., obejmujących należności z tytułu podatku od towarów i usług. W części N ww. tytułów wykonawczych wierzyciel wskazał P.S. (zwanego dalej "Skarżącym") jako małżonka zobowiązanej, odpowiedzialnego majątkiem wspólnym za zobowiązania w nich wskazane. Naczelnik, wezwaniem z dnia 20 października 2014 r., dokonał zajęcia nieruchomości należącej do Skarżącego i jego małżonki oraz wezwał do zapłaty, w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, egzekwowanych należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia ich w terminie i kosztami egzekucyjnymi, pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Z kolei wnioskiem z dnia 15 października 2014 r. Organ wystąpił do Sądu Rejonowego [...] Wydział Ksiąg Wieczystych w W. o dokonanie wpisu o wszczęciu postępowania egzekucyjnego z przedmiotowej nieruchomości. Skarżący wniósł skargę na czynności egzekucyjne polegające na zajęciu ww. nieruchomości. W jej uzasadnieniu zarzucił, że tytuły wykonawcze skierowane zostały tylko przeciwko jego małżonce, a nie przeciwko obojgu małżonkom. Skarżący zauważył ponadto, że przedmiotowy wpis został dokonany na podstawie nieostatecznej decyzji doręczonej tylko dłużnikowi, tj. małżonce Skarżącego. Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie, gdyż - według Dyrektora - podanie wniosła osoba niebędąca zobowiązanym. Skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie, w którym zarzucił naruszenie art. 54 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm., zwanej dalej "upea" lub "ustawą"), gdyż, jego zdaniem, przepis ten nie sprzeciwia się rozpatrzeniu podnoszonych zarzutów co do zasadności egzekwowanego obowiązku. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016 r. Minister Finansów utrzymał w mocy postanowienie Organu I instancji. Uzasadniając swoje stanowisko Minister wskazał, że Skarżący nie jest zobowiązanym w rozumieniu art 54 § 1 upea, stąd też nie jest on uprawniony do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną dokonaną zawiadomieniem z dnia 20 października 2014 r. Organ odwoławczy podkreślił, że małżonek zobowiązanego nie staje się, na podstawie art. 29 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 27c upea, zobowiązanym w rozumieniu art. 1a pkt 20 upea, bowiem przepis ten wyznacza jedynie zakres odpowiedzialności małżonka osoby zobowiązanej, ograniczając go do majątku wspólnego małżonków. W związku z powyższym, skoro małżonek podatnika nie jest zobowiązanym w rozumieniu art. 1a pkt 20 ustawy, to nie przysługują mu te same uprawnienia, które ma zobowiązany, tj. prawo do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną, o której mowa w art. 54 upea. Minister dodał, że sytuacja, w której podmiot żądający wszczęcia postępowania nie posiada przymiotu strony, prowadzi do odmowy wszczęcia postępowania z powodu zaistnienia przeszkody o charakterze podmiotowym. Skarżący wniósł skargę do Sądu na powyższe postanowienie Ministra. W jej uzasadnieniu Skarżący podniósł, że dokonana w niniejszej sprawie czynność egzekucyjna, polegająca na zajęciu nieruchomości, jest w istocie czynnością odnosząca się do majątku Skarżącego, w związku z czym, już z tego powodu nabywa on prawa i przymiot strony do ochrony swoich słusznych interesów. Skarżący dodał jednocześnie, że ww. czynność egzekucyjna ma swoje źródło i umocowanie prawne we wcześniej wydanych tytułach wykonawczych. Skoro zaś, w ocenie Skarżącego, są one wydane wadliwie, niedopuszczalne są dalsze czynności wykonane przez Organ egzekucyjny na ich podstawie. Ponadto, zdaniem Skarżącego, art. 27c upea jest realizacją przez Ustawodawcę zasady wynikającej z art. 78 Konstytucji, a tym samym realizacją prawa obojga małżonków do zgłoszenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym skierowanym do majątku wspólnego na podstawie tytułu wykonawczego, który w takim przypadku winien być wystawiony na oboje małżonków. Skoro zatem egzekucja prowadzona jest na podstawie tytułów wykonawczych w rzeczywistości wystawionych na Skarżącego i jego małżonkę, Skarżącemu przysługuje przymiot strony postępowania, co uprawnia go z kolei do wniesienia zarówno skargi na czynności egzekucyjne zasadniczego przedmiotu sporu, jak i zarzutu na postępowanie egzekucyjne. Skarżący powołał się również na orzecznictwo sądów administracyjnych, z którego wynika, iż każde prowadzenie egzekucji przeciwko podatnikowi z majątku wspólnego wymaga wystawienia tytułu wykonawczego na oboje małżonków (m.in. wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2008 r., II GSK 335/07, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 17 lipca 2006 r., I SA/GL 790/06). Mając zaś na uwadze fakt, że Organy obu instancji nie odniosły się merytorycznie do zarzutów Skarżącego zawartych w skardze na czynność egzekucyjną, Skarżący podniósł ponownie, że Organ egzekucyjny dokonał pierwotnych czynności doręczenia tytułów wykonawczych, jak i upomnień, bezpośrednio małżonce Skarżącego, pomimo reprezentowania jej przez pełnomocnika, z czego Skarżący wywodzi skutki uchybienia terminom przedawnienia. Skarżący powołał się w tym zakresie m.in. na wyrok NSA z dnia 25 czerwca 1997 r., I SA/Lu 157/96, wskazując, iż wadliwe działania Organu egzekucyjnego w zakresie pominięcia pełnomocnika przy doręczeniu tytułu wykonawczego zobowiązanemu, tj. małżonce Skarżącego, skutkuje uznaniem, iż do chwili obecnej tytuł wykonawczy nie został doręczony małżonce Skarżącego. Powyższe, zdaniem Skarżącego, potwierdza, iż doszło do przedawnienia możliwości dochodzenia należności podatkowych, bowiem egzekwowany obowiązek został określony na podstawie decyzji wydanej w roku 2004 r., a zatem od czasu jej wydania upłynęło blisko 12 lat. Swoje stanowisko Skarżący ponowił w piśmie z dnia 15 grudnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym kończących postępowanie lub podlegających zaskarżeniu zażaleniem postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym lub egzekucyjnym, z prawem procesowym i materialnym, obowiązującym w dacie wydania postanowienia. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 dalej "P.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem nieistotnym dla sprawy). Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Jak trafnie zauważył sam Skarżący, już literalnie interpretowany art. 54 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przesądza, że skarga na czynność egzekucyjną przysługuje tylko zobowiązanemu. Poza sporem jest, że Skarżący nie jest zobowiązanym, zatem skarga w tym trybie nie mogła skutecznie wszcząć postępowania skargowego (inną kwestią, której Sąd nie mógł rozstrzygnąć w niniejszym postępowaniu sądowym, jest to, czy Skarżący mógłby skutecznie wszcząć postępowanie w sprawie zarzutów, na podstawie art. 33 ustawy). Organy prawidłowo zatem zastosowały art. 61a § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego i odmówiły wszczęcia postępowania w sprawie. Poza literalnym brzmieniem przepisu powyższe stanowisko potwierdza utrwalone orzecznictwo sądowe, w tym NSA (vide np. wyrok z 31 października 2012 r., I OSK 844/12). Powyższego wniosku nie mogło zmienić odwołanie się przez Skarżącego do art. 78 Konstytucji. Po pierwsze bowiem przepis ten ustanawia jako regułę dwuinstancyjność postępowania, która może być zastosowana dopiero po wszczęciu postępowania oraz wydaniu orzeczenia (decyzji) w instancji pierwszej. Po drugie – ten sam przepis Konstytucji umożliwia wprowadzenie ustawowych wyjątków od tej zasady. Po trzecie – przepis ten ustanawia wspomnianą zasadę jako uprawnienie strony ("Każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji."). Status strony postępowania wynika natomiast z przepisów ustawowych. Art. 54 § 1 upea takiego statusu Skarżącemu nie przyznaje, gdyż Skarżący nie jest zobowiązanym. Pozostałe kwestie poruszone w skardze oraz w piśmie z 15 grudnia 2016 r., nie mają znaczenia z punktu widzenia zaskarżonego rozstrzygnięcia, tj. odmowy wszczęcia postępowania. Otóż kwestie te, dotyczące m.in. ewentualnej wadliwości tytułu wykonawczego, wadliwego doręczania rozstrzygnięć procesowych albo ewentualnego przedawnienia zobowiązania małżonki Skarżącego, mogłyby podlegać ocenie właściwego organu tylko po skutecznym wszczęciu postępowania, i to postępowania właściwego dla tego typu zarzutów. Postępowanie w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną nie zostało wszczęte, a ponadto nie mogłoby ono (w razie wszczęcia) objąć np. analizy wadliwości tytułu wykonawczego albo przedawnienia zobowiązania. Z tych względów, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd oddalił skargę. Podstawą rozpoznania skargi w trybie uproszczonym był art. 119 pkt 3 P.p.s.a.