III SA/Wa 2606/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Lemiesz, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Golat, Sędzia WSA Marek Krawczak (sprawozdawca), Protokolant starszy sekretarz sądowy Monika Staniszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2012 r. sprawy ze skargi I. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. działając w charakterze wierzyciela i organu egzekucyjnego prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec I. W. (dalej "Skarżąca" lub "Strona") na podstawie tytułu wykonawczego obejmującego należność z tytułu podatku od spadków i darowizn Wnioskiem z dnia 5 stycznia 2011 r. Skarżąca zwróciła się do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. o zawieszenie postępowania egzekucyjnego powołując się na art. 56 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. nr 229, poz. 1954 ze zm.- dalej "u.p.e.a.") oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 września 2010 r. I SA/Gd 388/10. W piśmie Strona poinformowała, iż w dniu 25 sierpnia 2010 r. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty podatku od spadków i darowizn. Zdaniem Skarżącej zainicjowane skargą postępowanie przed Sądem oznacza, że decyzja o odmowie rozłożenia podatku od spadków i darowizn na raty nie jest jeszcze ostateczna - nie może ona więc podlegać wykonaniu, a na zasadzie art. 56 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu do czasu rozpoznania skargi. Strona załączyła do wniosku kserokopię skargi wniesionej do WSA w Warszawie z dnia 25 sierpnia 2010 r. oraz artykułu z "Rzeczypospolitej" odnoszącego się do orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 września 2010 r., sygn. akt I SA/Gd 388/10. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2011 r. po rozpoznaniu powyższego wniosku Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w stosunku do Skarżącej. W uzasadnieniu organ egzekucyjny powołał się na treść art. 56 u.p.e.a. stwierdzając, iż nie zaszły w przedmiotowej sprawie przesłanki tego przepisu. Przepis ten enumeratywnie wylicza okoliczności zawieszenia postępowania egzekucyjnego i wyczerpująco reguluje tę instytucję prawa. Przepis ten również nie pozostawia organowi swobody wyboru co do zawieszenia czy odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu wniosku Strona nie wykazała istnienia żadnej z przesłanek zawieszenia. Organ uznał, iż okoliczność wniesienia przez Stronę skargi do sądu administracyjnego zaskarżającej decyzję Dyrektora Izby Skarbowej utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. odmawiającą rozłożenia na raty spłaty podatku - pozostaje bez wpływu na toczące się postępowanie egzekucyjne. Organ zauważył również, iż zaskarżona do sądu decyzja Dyrektora Izby Skarbowej jest ostateczna w administracyjnym toku instancji. Strona złożyła zażalenie na powyższe postanowienie. Skarżąca wskazała, iż postanowienie zaskarża w całości, zarzucając mu naruszenie art. 56 § 1 u.p.e.a. poprzez przyjęcie, iż w sprawie brak jest podstaw do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, podczas gdy wystarczającą przesłanką zawieszenia jest zainicjowane skargą na decyzję administracyjną postępowanie przed WSA w Warszawie, Strona wniosła o zmianę skarżonego postanowienia i uwzględnienie wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Skarżąca podkreśliła, iż prowadzenie postępowania egzekucyjnego naraża ją na niebezpieczeństwo poniesienia niepowetowanej straty oraz wskazała na okoliczności świadczące, iż jej klientka znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, a ponadto stwierdziła, iż prowadzone postępowanie egzekucyjne naraża ją na stres z nim związany. Dyrektor Izby Skarbowej w W. rozpatrzył powyższe zażalenie wydając postanowienie z dnia [...] lipca 2011r. w którym nie podzielił przedstawionej w złożonym zażaleniu argumentacji i utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ wskazał, iż instytucja zawieszenia administracyjnego postępowania egzekucyjnego uregulowana została w art. 56 § 1 u.p.e.a., który stanowi, iż postępowanie ulega zawieszeniu: 1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej; 2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego; 3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego; 4) na żądanie wierzyciela; 5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Równocześnie z § 3 art. 56 u.p.e.a. wynika, iż organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego, zaś z § 4 wynika możliwość wniesienia zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego o zawieszeniu postępowania lub o odmowie zawieszenia tego postępowania. Interpretacja przepisu art. 56 § 1 u.p.e.a. pozwala jednoznacznie stwierdzić, iż wylicza on w sposób enumeratywny okoliczności zawieszenia postępowania egzekucyjnego i wyczerpująco reguluje omawianą instytucję prawa. Organ egzekucyjny jest przy tym związany treścią tej normy prawa, co oznacza, że nie pozostawia ona swobody wyboru co do zawieszenia, czy odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Jeżeli zachodzi którakolwiek ze wskazanych wyżej przesłanek, to organ egzekucyjny ma obowiązek zawieszenia postępowania. Z drugiej zaś strony w razie niewystąpienia żadnej z powyższych wskazanych w art. 56 ustawy egzekucyjnej przyczyn zawieszenia postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny nie może zawiesić postępowania (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 12 czerwca 2008 r., sygn. akt I SA/Ke 546/07). Zatem tylko w przypadku zaistnienia przesłanki z art. 56 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny zobligowany jest zawiesić postępowanie egzekucyjne. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w W., w przedmiotowej sprawie wszczętej wnioskiem Strony o zawieszenie postępowania egzekucyjnego organ I instancji słusznie ocenił, iż nie została spełniona żadna z przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego wymienionych w cytowanym art. 56. Podzielając stanowisko organu I instancji Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, że w sprawie poza dyskusją jest, iż nie zaszły okoliczności z w/w art. 56 § 1 pkt 2 - 5. Zdaniem Dyrektora Izby nie zachodzą również w tym wypadku okoliczności wskazane w art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a., który wskazuje, iż obowiązek zawieszenia postępowania egzekucyjnego występuje w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej. Stanowisko Skarżącej, iż fakt wniesienia skargi do sądu administracyjnego na ostateczną w administracyjnym toku instancji decyzję utrzymującą w mocy decyzję o odmowie rozłożenia na raty kwoty podatku od spadków i darowizn świadczy o spełnieniu przesłanki zawieszenia egzekucji nie jest trafne. Ze sformułowania użytego w art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. wynika, iż jedynie wykonalne orzeczenie o rozłożeniu na raty dochodzonej w egzekucji należności stanowi o konieczności zawieszenia postępowania egzekucyjnego - nie zaś sam fakt złożenia skargi do sądu administracyjnego. Zdaniem organu odwoławczego Naczelnik [...] Urzędu W. prawidłowo przyjął w zaskarżonym postanowieniu, iż skarga złożona do sądu nie miała wpływu na toczące się postępowanie egzekucyjne. Okoliczność taka nie została wyszczególniona w art. 56 § 1 u.p.e.a. Co więcej, fakt, iż ostateczna decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty podatku od spadków i darowizn została uchylona wyrokiem z dnia 11 maja 2011 r. nie świadczy o spełnieniu przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego, gdyż dopiero rozłożenie na raty spłaty zaległości podatkowej stanowiłoby o konieczności zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Ponadto Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, iż powołany we wniosku o zawieszenie egzekucji z dnia 5 stycznia 2011 r. wyrok WSA w Gdańsku o sygn. I SA/Gd 388/10 nie podważa stanowiska organu w niniejszej sprawie. Powyższy wyrok zapadł bowiem na tle innego stanu faktycznego niż w sprawie Pani W., gdyż przedmiotem rozważań sądu był w nim przepis art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. (stanowiący, iż postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w innych przypadkach przewidzianych w ustawach) w związku z art. 10 ustawy z dnia 25 lipca 2008 r. o szczególnych rozwiązaniach dla podatników uzyskujących niektóre przychody poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 143, poz. 894) - tzw. ustawa abolicyjna. W niniejszej sprawie nie zaistniała natomiast podstawa do zawieszenia postępowania wymieniona w innych ustawach, która mogłaby stanowić o zawieszeniu egzekucji w związku z art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. Organ zauważył również, iż okoliczności związane z trudną sytuacją materialną czy osobistą zobowiązanego nie uzasadniają zawieszenia postępowania egzekucyjnego (por. wyrok NSA z 9 grudnia 1998 r., sygn. akt III SA 1676/97). Strona wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2011 r. We wniesionej skardze Strona zarzuciła Dyrektorowi Izby Skarbowej w W. naruszenie art. 56 § 1 u.p.e.a. przez błędne przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, podczas gdy przesłankę zawieszenia stanowi uchylenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11 maja 2011 r. sygn. akt III SA/Wa 2423/10 decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] lipca 2010 r. w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty podatku od spadków i darowizn. Zdaniem strony skarżącej przedmiotowe rozstrzygnięcie administracyjne narusza przepisy prawa w taki sposób, że naruszenie to ma istotny wpływ na treść tego rozstrzygnięcia. Na skutek wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego uchylającego decyzję o odmowie rozłożenia podatku na raty, sprawa ta wraca do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Oznacza, to że sprawa nie jest ostatecznie zakończona, a podatek zostanie najprawdopodobniej rozłożony na raty. Prowadzenie w takiej sytuacji postępowania egzekucyjnego naraża zobowiązaną na niebezpieczeństwo poniesienia niepowetowanej straty. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości z uwagi na naruszenie przepisów prawa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. W wyniku takiej kontroli orzeczenie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. W pierwszej kolejności należało przypomnieć, iż podstawę do zawieszenia postępowania egzekucyjnego stanowi przepis art. 56 § u.p.e.a. Instytucja zawieszenia postępowania egzekucyjnego polega na wstrzymaniu czynności egzekucyjnych na skutek przeszkód w jego prowadzeniu. Chodzi o przeszkody, które powstały w toku postępowania egzekucyjnego oraz co do których istnieje prawdopodobieństwo ich usunięcia. Wymienione w powołanym przepisie art. 56 § 1 pkt 1-5 u.p.e.a., a wskazane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, przesłanki zawieszenia postępowania mają charakter obligatoryjny. Nie pozostają zatem uznaniu organu egzekucyjnego tego czy w danym przypadku zawiesić postępowanie. Przyjąć zatem należy, iż u.p.e.a. w sposób kompletny reguluje obligatoryjne przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Przepis art. 18 u.p.e.a. odsyła wprawdzie do uregulowania zawartego w k.p.a. nakazując jego odpowiednie stosowanie, jednakże dotyczy to kwestii nieujętych wprost unormowaniem ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Tymczasem jej art. 56 § 1 wylicza w sposób wyczerpujący okoliczności zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż w trakcie toczącego się postępowania egzekucyjnego nie zaistniały żadne przesłanki wymienione w art. 56 § 1 u.p.e.a., nakazujące zawieszenie postępowania. Taką przesłanką z pewnością nie była wskazana w zażaleniu przez Skarżącą okoliczność toczącego się postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, do którego Skarżąca złożyła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, utrzymującą w mocy Decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. odmawiającą rozłożenia na raty spłaty podatku od spadków i darowizn za listopad 2009 r. Jak również podniesiony w skardze argument, iż przesłankę zawieszenia stanowi uchylenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11 maja 2011 r. sygn. akt III SA/Wa 2423/10 decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty podatku od spadków i darowizn. Jak słusznie wskazał Dyrektor Izby Skarbowej ze sformułowania użytego w art. 56 § 1 pkt 1 wynika, iż jedynie wykonalne orzeczenie o rozłożeniu na raty dochodzonej w egzekucji należności stanowi o konieczności zawieszenia postępowania egzekucyjnego - nie zaś sam fakt złożenia skargi do sądu administracyjnego. Również toczące się postępowanie z wniosku o rozłożenie na raty zaległości podatkowej nie ma wpływu na toczące się postępowanie egzekucyjne, ponieważ inny jest merytoryczny zakres tych postępowań, i dopiero ostateczne rozstrzygnięcie w przedmiocie rozłożenia należności na raty odniesie skutki w stosunku do postępowania egzekucyjnego (zob. wyrok NSA w Gdańsku z dnia 14 czerwca 2001 r., sygn. akt I SA/Gd 1052/98, LEX nr 44387). Wbrew twierdzeniom Strony brak jest w przepisach prawa podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o przesłankę wskazaną przez zobowiązaną. Biorąc pod uwagę powyższe, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi Sąd orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.