III SA/Wa 2616/16
PostanowienieWSA w Warszawie2018-04-10
Skład orzekający: Agnieszka Grzelak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, mimo trudnej sytuacji finansowej i braku środków na rachunku bankowym, powinna zostać zwolniona z kosztów sądowych w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jeśli nadal prowadzi działalność gospodarczą i ma możliwość uzyskania dopłat od wspólników?Ratio decidendi
Sąd odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych, uznając, że mimo trudnej sytuacji finansowej spółki, dalsze prowadzenie działalności gospodarczej, możliwość uzyskania dopłat od wspólników oraz kwota wpisu sądowego od skargi kasacyjnej (1.000 zł) pozwalają na stwierdzenie, że spółka będzie miała możliwość wygospodarowania środków na jego uiszczenie. Przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów przez strony, a w przypadku osób prawnych ma charakter uznaniowy.Stan faktyczny
Przedsiębiorstwo Usługowo Handlowe [...] Sp. z o.o. wniosło o zwolnienie od kosztów sądowych w postępowaniu ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. w przedmiocie podatku od towarów i usług. Spółka uzasadniała wniosek trudną sytuacją finansową, ograniczeniem działalności, zagrożeniem upadłością i problemami ze zgromadzeniem środków na obronę prawną. Mimo posiadania kapitału zakładowego i środków trwałych, spółka poniosła stratę, nie posiada rachunków bankowych, a środki posiada jedynie w kasie. Po wezwaniu do przedstawienia dodatkowych dokumentów, spółka przedstawiła bilans, rachunek zysków i strat, zeznania podatkowe i deklaracje VAT-7.Rozstrzygnięcie
Postanowiono odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.Pełny tekst orzeczenia
Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa Usługowo Handlowego [...] Sp. z o.o. z siedzibą w C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2011 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie
Przedsiębiorstwa Usługowo Handlowego [...] Sp. z o.o. z siedzibą w C. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek wskazała, że postępowania kontrolne, a obecnie egzekucyjne istotnie ograniczyły operacyjną działalność Spółki. Obecnie Spółka jest zagrożona upadłością i ma problemy ze zgromadzeniem środków na obronę prawną.
Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że Skarżąca posiada kapitał zakładowy w wysokości [...] zł, środki trwałe w wysokości [...] zł, a za 2015 r. poniosła stratę w kwocie [...] zł. Skarżąca nie posiada rachunków bankowych, a środki w kasie w kwocie [...] zł.
Na wezwanie referendarza sądowego o przedstawienie dodatkowych dokumentów i informacji obrazujących sytuację majątkową, Skarżąca przedstawiła zestawienie obrotów i sald za okres od 1 stycznia 2017 do 31 grudnia 2017 r. listę środków trwałych, bilans oraz rachunek zysków i strat na 31 grudnia 2016 r., wypowiedzenie umów na prowadzenie rachunków bankowych, zeznania podatkowe CIT-8 za 2015 i 2016 r., deklaracje VAT-7.
Mając na względzie powyższe zważono, co następuje:
Przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od ogólnej zasady wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że udzielenie stronie prawa pomocy sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA z: 23 stycznia 2013 r. I FZ 2/13 oraz II FZ 1017/12; 10 stycznia 2013 r. II FZ 1005/12). Dotyczy to przede wszystkim osób o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z tym postępowaniem.
W orzecznictwie tym podkreśla się również, że w przypadku osoby prawnej, a także innej jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, rozstrzygnięcie Sądu w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, Sąd nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do Sądu (zob. postanowienie NSA z 14 maja 2015 r., I FZ 67/15).
W niniejszej sprawie Skarżąca ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych.
Z nadesłanych dokumentów obrazujących sytuację majątkową Skarżącej, wynika, że znajduje się ona w nienajlepszej kondycji finansowej. Banki wypowiedziały prowadzenie rachunków bankowych Skarżącej. W kasie Skarżąca posiada kwotę [...] zł. Jednakże mimo tych trudności, Skarżąca nie zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej. Z przedstawionych deklaracji VAT-7 za okres od sierpnia 2017 do stycznia 2018 r. wynika , że Skarżąca dokonuje dostaw towarów (w styczniu 2018 na kwotę 1.494 zł, w grudniu 2017 r. na kwotę 2.524 zł, w listopadzie 2017 r. na kwotę 2.037 zł). Dokonuje także nabycia towarów (w styczniu 2018 r. na kwotę 999 zł, w grudniu 2018 r. na kwotę 2.079 zł, w listopadzie 2017 r. na kwotę 619 zł). Są to wprawdzie niewielkie kwoty niemniej jednak Skarżąca w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą. Ponadto z zeznania podatkowego CIT-8 za 2016 r. (za 2017 r. Skarżąca nie nadesłała) wynika, że Skarżąca za 2016 r. uzyskała przychód w kwocie [...] zł.
Referendarz sądowy nie neguje trudnej sytuacji Skarżącej. Jednakże kwota wpisu sądowego od skargi kasacyjnej (1.000 zł) w zestawieniu z tym, że Skarżąca w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą uprawnia do stwierdzenia, że Skarżąca będzie miała możliwość wygospodarowania środków na uiszczenie kwoty 1.000 zł tytułem wpisu należnego od skargi kasacyjnej. Ponadto Skarżąca tj. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością ma możliwość uzyskania dopłat od wspólników.
W tym stanie rzeczy referendarz sądowy uznał, iż nie zachodzi w niniejszej sprawie wyjątkowa sytuacja, o której mowa w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Wobec tego, na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło