III SA/Wa 2617/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko, Sędziowie Asesor WSA Hieronim Sęk, Asesor WSA Aneta Trochim-Tuchorska (spr.), Protokolant Anna Kurdej, po rozpoznaniu w dniu 17 sierpnia 2007 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. J. na czynności Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji polegające na pobraniu opłaty za udostępnienie danych z ewidencji ludności p o s t a n a w i a odrzucić skargę. Jak wynika z akt sprawy 20 grudnia 2005 r. do Centralnego Biura Adresowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji wpłynął wniosek A. J. (zwanego dalej "Skarżącym") o udostępnienie danych ze zbiorów meldunkowych, zbioru PESEL, ewidencji wydanych i utraconych dowodów osobistych. Wniosek został opłacony znakami opłaty skarbowej w kwocie 6 zł. Tego samego dnia, na podstawie § 1 i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2002 r. w sprawie wysokości opłat za udostępnienie danych ze zbiorów meldunkowych, zbioru PESEL oraz ewidencji wydanych i utraconych dowodów osobistych oraz warunków i sposobu ich wnoszenia (Dz. U. Nr 62, poz. 564; dalej "rozporządzenie wykonawcze") wezwano Skarżącego do opłaty za udostępnienie danych w kwocie 30,40 zł, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Pismem z dnia 3 stycznia 2006 r. Skarżący poinformował organ, że zastosował się do powyższego wezwania i jednocześnie złożył zażalenie na pobranie opłaty za udostępnienie danych, stwierdzając brak podstaw prawnych do jej pobrania. Wobec powyższego Skarżący zażądał jej zwrotu oraz wypłaty odszkodowania w kwocie 5,50 zł, która stanowi 2 zł za wpłatę na konto i 3,50 zł za nadanie przesyłki z zażaleniem. Zdaniem Skarżącego, żądanie opłaty w niniejszej sprawie jest "rabunkiem fiskalnym" i jest niezgodne z art. 92 ust. 1 w związku z art. 216 ust. 1, art. 7, art. 217 oraz a contrario z art. 84 Konstytucji RP. W tym względzie Skarżący argumentował, że zgodnie z przepisami rozporządzenia wykonawczego wysokość opłaty ma wynosić 4% kwoty najniższego wynagrodzenia za pracę pracowników, określonego w odrębnych przepisach. Rozporządzenie to jest zatem niezgodne z delegacją określoną w art. 44h ust. 8 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r., nr 87, poz. 960 ze zm.; "ueldo"). Przepis ten upoważnia jedynie do wskazania równowartości kosztów udostępnienia informacji z administrowanych danych. Kwota określona jako 4% najniższego wynagrodzenia nie koreluje zatem z kosztami udostępnienia żądanych informacji. Koszt udostępnienia informacji, zdaniem Skarżącego, nie powinien być wyższy niż 3,60 zł (co stanowi koszt jednej kartki papieru, jednej koperty oraz przesyłki pocztowej). Powołując się na fakt uiszczenia opłaty skarbowej oraz art. 3 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. z 2004 r., nr 253, poz. 2532 ze zm.; dalej "uos"), który stanowi że nie podlegają opłacie skarbowej podania i załączniki, czynności urzędowe, zaświadczenia oraz zezwolenia, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają innym opłatom o charakterze publicznoprawnym, Skarżący wywiódł, że uiszczenie opłaty skarbowej musi być uznane za pokrycie kosztów udostępniania żądanych danych. W nawiązaniu do powyższego pisma Naczelnik Wydziału Udostępniania Informacji Departamentu Rejestrów Państwowych MSWiA, działając z upoważnienia administratora danych, w piśmie z dnia [...] lutego 2006 r. stwierdził, że zgodnie z art. 141 § 1 ustawy dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej "kpa") na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy przepis kpa tak stanowi. Kodeks ten nie przewiduje zażalenia na postanowienie wzywające do wniesienia opłaty, jak i na pobranie opłaty. Zażalenie przysługuje jedynie na postanowienie w sprawie zwrotu podania wobec nieuiszczenia w terminie należności tytułem opłat i kosztów postępowania (art. 261 § 1 kpa) oraz na postanowienie w sprawie kosztów postępowania (art. 264 § 2 kpa), jednakże przepisy te nie mają zastosowania w niniejszej sprawie. W dalszej części pisma, powołując się na art. 44h ust. 8 pkt 2, ust. 2, ust. 10 ueldo i § 1 i § 3 rozporządzenia wykonawczego, jak również art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a), art. 6 pkt 1 uos w zw. z pkt 1 i 2 części I załącznika do tej ostatniej ustawy, konkludował, że istnieją zarówno podstawy do pobierania opłaty za udostępnienie danych, jak i opłaty skarbowej. Pismem z 16 lutego 2006 r. Skarżący wystąpił do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, argumentując jak w swoim poprzednim wystąpieniu, lecz domagając się na obecnym etapie postępowania odszkodowania w kwocie 9 zł i powiadomienia prokuratora. W odpowiedzi na powyższy wniosek Skarżącego, w formie zwykłego pisma z [...] kwietnia 2006 r. p.o. Dyrektora Departamentu Spraw Obywatelskich MSWiA poinformował, że podtrzymuje stanowisko wyrażone przez Departament Rejestrów Państwowych w piśmie z [...] lutego 2006 r. Pismem z dnia 31 maja 2006 r. Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której zażądał stwierdzenia naruszenia prawa przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji poprzez pobranie opłaty za udostępnienie danych w kwocie określonej na podstawie § 1 i § 3 rozporządzenia wykonawczego. Dodatkowo Skarżący upatruje naruszenia prawa przez ww. organ w związku z pobraniem od jego wniosku o udostępnienie danych opłaty skarbowej. W uzasadnieniu skargi powtórzono także argumentację prezentowaną w pismach z 3 stycznia i 16 lutego 2006 r. Odpowiadając na powyższą skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej odrzucenie, względnie o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. Domagając się odrzucenia przedmiotowej skargi organ podniósł, iż przed tut. Sądem zawisł tożsamy przedmiotowo i podmiotowo spór, który został zakończony wyrokiem tego Sądu z 7 czerwca 2005 r., sygn. akt IV SA Wa 608/05 oddalającym skargę. Jednocześnie organ wyjaśnił, że od powyższego orzeczenia skarżący wniósł skargę kasacyjną, która nie została jeszcze rozpoznana. Uzasadniając wniosek o oddalenie skargi Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wyjaśnił, że jego działania były zgodne z literą prawa. W tym względzie powołał się na przepisy, które przewidują, że w sytuacji wystąpienia o udostępnienie danych ze zbioru PESEL istnieją podstawy do pobierania od wnioskodawców zarówno opłaty skarbowej, jak też stosownej opłaty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Skargę do sądu administracyjnego można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Jeżeli natomiast ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu – w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 1 i § 3 p.p.s.a.). W myśl art. 53 § 2 p.p.s.a. w przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. W rozpoznawanej sprawie Skarżący wniósł skargę na czynność pobrania przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, będącego administratorem danych ze zbioru PESEL, opłaty w kwocie 30,40 zł za udostępnienie danych z tego zbioru. Jak wynika z akt sprawy pismem z dnia [...] grudnia 2005 r. organ wezwał Skarżącego do uiszczenia przedmiotowej opłaty. Opłatę tę Skarżący uiścił w dniu 30 grudnia 2005 r. Następnie pismem z dnia 3 stycznia 2006 r. wniósł zażalenie na żądanie uiszczenia opłaty za udostępnienie danych. Pismo to należy zatem potraktować jako wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, o którym mowa w art. 52 § 3 p.p.s.a. Tym samym uznać należy, że Skarżący wyczerpał środki zaskarżenia. Odpowiedzi na powyższe wezwanie organ udzielił pismem z dnia [...] lutego 2006 r. W aktach sprawy brak wprawdzie zwrotnego potwierdzenia odbioru tej odpowiedzi przez Skarżącego, ale biorąc pod uwagę treść kolejnego jego pisma opatrzonego datą [...] lutego 2006 r. i odnoszącego się do pisma organu z dnia [...] lutego 2006 r., stwierdzić należy, że pismo organu Skarżący otrzymał najpóźniej w dniu 16 lutego 2006 r. Od tej zatem daty należy liczyć trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Termin ten upłynął więc w dniu 19 marca 2006 r. Tym samym skarga z dnia 31 maja 2006 r. wniesiona została po upływie ustawowego trzydziestodniowego terminu do jej wniesienia. W myśl art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. Niezależnie od powyższego Sąd uznał za uzasadnione wskazanie Skarżącemu, że w świetle przepisów ustawy o opłacie skarbowej organem podatkowym właściwym w sprawach opłaty skarbowej jest wójt lub burmistrz (prezydent miasta). Organem podatkowym właściwym miejscowo w sprawach opłaty skarbowej od podań i załączników do podań, od czynności urzędowych, zaświadczeń lub zezwoleń jest organ podatkowy właściwy ze względu na siedzibę organu, który przyjął podanie, dokonał czynności urzędowych albo wydał zaświadczenie lub zezwolenie. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.