III SA/Wa 2632/16

21/10/2016 r. Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Marcin Piłaszewicz na posiedzeniu niejawnym w dniu 21/10/2016 r. po rozpoznaniu wniosku E. Sp. z o.o. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] /06/2016 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2012 r. p o s t a n a w i a Odmówić spółce przyznania prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie Po wezwaniu do uiszczenia wpisu w kwocie niespełna 9 tys. E. Sp. z o.o., dalej jako "Skarżąca", na formularzu PPPr z 21/09/2016 r, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu powołała się na to, że: - Sąd Okręgowy W. zwolnił Skarżąca od wpisu powyżej 1 tys. zł; - strata za 2015 r to kwota 174217,63 zł, za 2016 r. – 61470,47 zł; - stan na rachunku bankowym to 720 zł. Spółka, w wykonaniu wezwania z 26/9/2016 r. poinformowała o tym, że: - rachunki bankowe są zajęte przez US i komornika; - Strona nie jest w stanie przedstawić wyciągów z rachunków bankowych wspólników (jeden zmarł, jeden wyjechał, ten który podpisał formularz – jest na zwolnieniu lekarskim). - wydatki na wynagrodzenia to ok 7 tys. zł miesięcznie; - nie jest w stanie uiścić kosztów sadowych z uwagi na brak płynności finansowej jako skutku spornego przed sadem braku zapłaty za dostawę usług. Skarżący zadeklarował przedłożenie rachunku zysków i strat za IX 2016, rachunek zysków i strat za 2015 r., bilans za 2015 r., karty zobowiązań, karty należności, CIT – 8 za 2014 r., wyciągi z rachunków bankowych (niekompletne – z przyczyn wskazanych w pkt 2 pisma z 6/10/2016 r.). Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.". Zgodnie z art. 246 § 2 p.p.s.a., osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Natomiast stosownie do treści art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Jedynym kosztem sądowym wymaganym obecnie o spółki – jest wpis od skargi w kwocie niespełna 8924 zł., naliczony od wartości przedmiotu sprawy 892367 - zł. Sam spór dotyczy domniemanego nadużycia przez Spółkę prawa do odliczenia podatku naliczonego. Referendarz sądowy uwzględnia nadto w podejmowanej przez niego ocenie sytuacji finansowej strony nie tylko treść przepisów prawa (w niniejszej sprawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., ale także "dorobek prawny", tj., przede wszystkim, wskazówki interpretacyjne, których udzieliły organy najwyższych władz wymiaru sprawiedliwości (NSA, ETPCz). Dlatego referendarz przyjmuje w badanej sprawie nie tylko wskazania sumienia, ale też następujące kryteria oceny wniosku o prawo pomocy spółki, której przedmiotem działania jest działalność gospodarcza: - koszt sporu sądowego jest jednym z kosztów prowadzenia działalności gospodarczej, także w procesie likwidacji; - strata nie jest okolicznością uzasadniającą przyznanie prawa pomocy; - spółka prowadząca działalność gospodarczą powinna przewidywać możliwość wystąpienia sporów z prowadzoną działalnością; - strona, która wyzbywa się zdolności do uiszczenia kosztów sądowych w ten sposób, że preferencyjnie traktuje inne zobowiązania, zasługuje na odmowę zwolnienia jej z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych i nie może skutecznie podnosić zarzutu pozbawienia jej prawa do sądu; - jeśli spółka nie przewiduje konieczności sporów sądowych, to skutki takiego działania obciążają przedsiębiorcę; - łatwość generowania kosztów według polskiego systemu podatkowego powoduje, że bilansowe straty z działalności nie dają właściwego obrazu sytuacji finansowej przedsiębiorstwa; - spółka prawa handlowego, która twierdzi, że nie dysponuje bieżącymi środkami na koszty sądowe, powinna udowodnić, że nie jest w stanie uzyskać ich od wspólników, zanim o pomoc zwróci się do Skarbu Państwa. Brak podjęcia działań w tym zakresie uniemożliwia uwzględnienie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych; - strona, która prowadzi działalność gospodarczą ma obowiązek zarezerwować środki finansowe na pokrycie kosztów sądowych związanych z ewentualnie prowadzonymi postępowaniami sądowymi, gdyż prowadzenie takich postępowań mieści się w ryzyku takiego profilu działalności gospodarczej (tak Europejski Trybunał Praw Człowieka, np. w wyroku z 19 stycznia 2010 r nr 1783/04 Felix Blau sp. z o.o. p. Polsce, dostępny w bazie HUDOC). W orzecznictwie sądowym zwraca się uwagę na fakt, że gdyby intencją ustawodawcy było zwolnienie podmiotu gospodarczego od opłat sądowych przed sądami administracyjnymi, to wprowadziłby stosowną regulację prawną. Takiej regulacji nie ma. Jest natomiast brak priorytetu zobowiązań prywatnoprawnych względem danin publicznych i dlatego nawet wszczęcie postępowania likwidacyjnego nie uzasadnia automatycznie przyznania prawa pomocy (Postanowienie z 29 stycznia 2015 r., sygn. akt II FZ 2105/14, CBOSA). W orzecznictwie kładzie się nacisk na to, że każdy podmiot prowadzący działalność gospodarczą powinien przewidzieć konieczność ponoszenia kosztów spraw sądowych związanych z prowadzoną działalnością i mieć wygospodarowane na ten cel środki finansowe (Postanowienie z 28 marca 2014 r I OZ 232/14, 17 grudnia 2014 I FZ 459/14, CBOSA). "Prawdy" zarysowane powyżej referendarz sądowy miarkuje sądową oceną kondycji spółki, podjętą już po zaprzestaniu przez nią działalności gosp., sposobem prowadzenia przez nią działalności gospodarczej oraz rodzajem sporu podatkowego, jak też kolejnością pokrywania wydatków związanych ze sporem podatkowym. Niemożności uiszczeniu wpisu od skargi w wskazanej wysokości spółka upatruje w braku płynności finansowej. Innym powodem uniemożliwiającym – według spółki – ponoszenie kosztów sądowych w pełnym wymiarze jest zadłużenie oraz ponoszenie straty w działalności gospodarczej. W ocenie referendarza sądowego, ponoszenie kosztów działalności gospodarczej (do których zalicza się też koszty sądowe) i niekiedy straty jest normalnym przejawem prowadzenia tejże działalności. Referendarz sądowy zauważa, że z nadesłanych dokumentów finansowych wynika osiągniecie przez Skarżącą przychodu w wysokości ok 90 tys. zł (rachunek zysków i strat). Skarżąca nie wykazała niemożności poniesienia z tej wartości kosztów postępowania w sprawie i pierwszeństwa zaspokojenia innych wydatków – które przecież reguluje. Nie znajduje zrozumienia u referendarza sądowego nienadesłanie wyciągów z rachunków bankowych M. K. (który uprzednio podpisał formularz PPPr) co usprawiedliwia się tym, że przebywa on na zwolnieniu lekarskim. Samo przebywanie na zwolnieniu lekarskim nie jest tożsame z niemożnością uzyskania informacji od wspólnika. Referendarz sądowy zwraca uwagę na fakt, że gotowość zapłaty części kosztów sądowych spółka deklaruje właśnie ze środków wspólnika (pkt. 5 pisma z 6/10/2016 r.). W szczególności, referendarz sądowy wykazuje szacunek dla dorobku prawnego nie tylko sądów administracyjnych, ale też sądów w ogóle w zakresie zabezpieczenia przez spółkę środków na poczet kosztów postępowania wskutek podjęcia dodatkowych działań. Spółka prawa handlowego, która twierdzi, że nie dysponuje bieżącymi środkami na koszty sądowe, powinna udowodnić, że nie jest w stanie uzyskać ich od wspólników, zanim o pomoc zwróci się do Skarbu Państwa. Brak podjęcia działań w tym zakresie uniemożliwia uwzględnienie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych (postanowienie z 23 stycznia 2015 r., sygn. akt I ACz 1067/14). Odnosząc się do sygnalizowanej kwestii możliwości prowadzenia przeciwko Spółce szeregu postępowań egzekucyjnych, należy zaznaczyć, że fakt ten nie jest wystarczającą okolicznością dla uznania, iż strona spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, co precyzyjnie (acu rem tetigisti) wyjaśniły Sądy Administracyjne w wielu orzeczeniach (por. postanowienie NSA z dnia 09.04.2009r., sygn. I FZ 66/09, postanowienie NSA z dnia 7.01.2014r., sygn. II FZ 1236/13, postanowienie NSA z dnia 5.03.2014r., sygn. II FZ 260/14, CBOSA). Mając na uwadze powyższe, referendarz sądowy, tak z uwagi na wysokość posiadanych środków, jak z uwagi na sposób wykazania sytuacji materialnej Skarżącej, na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.