III SA/Wa 2637/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 01 grudnia 2006 r sprawy ze skargi A. D. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji 2) określa, że decyzja wymieniona w pkt 1 wyroku nie może być wykonana w całości Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 listopada 2005r., sygn. akt III SA/Wa 1871/05, ze skargi A. D. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej powoływany jako Prezes ZUS) z [...] maja 2005r., z uwagi na to, iż Prezes ZUS nie był organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy; wówczas organem właściwym był Minister Polityki Społecznej. Postanowieniem z [...] lutego 2006r. Minister Pracy i Polityki Społecznej przekazał Prezesowi ZUS, w związku ze zmianą od 24 sierpnia 2005r. treści art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137 poz. 887 ze zm., zwaną dalej: u.s.u.s.), a tym samy zmianą właściwości organów, wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W związku z tym Prezes ZUS miał obowiązek ponownie rozpatrzyć sprawę, zakończoną decyzją ZUS Oddział w W. z [...] marca 2005r., w której po przytoczeniu treści przepisów art. 28 u.s.u.s. oraz § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365, dalej jako rozporządzenie z 2003r.), odmówiono umorzenia należności A. D. z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne Fundusz Pracy za okres od marca 2002r. do marca 2003r. w łącznej wysokości 8.089,04 zł, Na podstawie przedstawionych dowodów, strona nie spełniła przesłanek koniecznych do umorzenia należności. We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy z 25 marca 2005r. strona podniosła, iż dochody przypadające na członka rodziny są niższe od granicy uznawanej za minimum socjalne, a spłata zadłużenia wobec ZUS, byłaby zabójcza dla rodziny. Wyjaśniła, iż sytuacja w jakiej doszło do powstania zadłużenia była wynikiem usilnej walki o przetrwanie firmy. W okresie wystąpienia trudności z otrzymywaniem zleceń (przełom 2001-2002r.) zwracał się wielokrotnie do ZUS o informację co do legalności zawieszenia opłat, a po uzyskaniu stosownych informacji wielokrotnie zawieszał opłatę, co w późniejszym etapie okazało się działaniem naruszającym przepisy prawa. Podkreślił, iż jego sytuacja zawodowa uległa zmianie został zwolniony - z ostatniego miejsca pracy w powodu likwidacji stanowiska i aktualnie nie ma stałego zatrudnienia. Pracuje dorywczo na podstawie umowy o dzieło lub umowy zlecenia. Żona jest zarejestrowana w urzędzie pracy jako bezrobotna bez prawa do zasiłku. ZUS decyzją z [...] czerwca 2006r., wydaną na podstawie art. 83 ust. 4 u.s.u.s., podtrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji o odmowie umorzenia zadłużenia w wysokości 7.859,05 zł. W uzasadnieniu wskazano, iż strona prowadziła działalność w okresie od 20 sierpnia do 31 marca 2003r., ale nie dopełniła obowiązku wynikającego z art. 46 ust. 1 u.s.u.s., występując o umorzenie powstałych zaległości. Organ wyjaśnił, iż należności z tytułu nieopłaconych składek mogą być umarzane stosownie do art. 28 ust. 2, 3, 3a u.s.u.s. i § 3 rozporządzenia z 2003r., których treść przytoczono w uzasadnieniu. Zdaniem ZUS strona w przedstawionej dokumentacji nie uwiarygodniła, iż wypełniła przesłankę konieczną do umorzenia należności, wynikającą z powyższych przepisów. Dochody z tytułu umowy zlecenia to 3.200 zł brutto. W 2005r. strona osiągnęła dochód w wysokości 26.187,50 zł, tj. ok. 2.182,30 zł miesięcznie. Żona strony jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Na utrzymaniu strony pozostaje osiemnastoletnia córka, 25-letni syn nie zamieszkuje ze stroną w gospodarstwie domowym. Na stałe koszty utrzymania składają się: opłaty za telewizję kablową, internet i telefon w wysokości 260 zł, opłaty za czynsz wraz ze spłatą zaległości i odsetek za zwłokę w wysokości 600 zł miesięcznie oraz za energię elektryczna średnio 80 zł miesięcznie, co daje łączna wysokość około 900 zł. Strona wraz z małżonką są właścicielami mieszkania własnościowego położonego w W. oraz nieruchomości gruntowej w R., o powierzchni 4.610 m-. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 lipca 2006r. strona wniosła o uchylenie ww. decyzji ZUS w związku z naruszeniem art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i § 3 rozporządzenia z 2003r. W uzasadnieniu wskazał, iż jego dochody, wbrew twierdzeniom organu wynoszą 1500 zł brutto miesięcznie (załącznik do skargi, k- 8 akt sądowych). Będąca na jego utrzymaniu bezrobotna żonę jest po zabiegu operacyjnym i oczekuje dalszych zabiegów medycznych. Własność spółdzielczego własnościowego mieszkania nie została wyodrębniona, a otrzymał je wraz z małżonką w ramach członkowstwa w zakładowej spółdzielni mieszkaniowej w 1982r. Wyjaśnił, iż koszty utrzymania mieszkania wynoszą około 500 zł za czynsz, 80 zł za energię, 100 zł za dojazdy do pracy i szkoły oraz 170 zł za telefon, abonament TV. Działka, o której wspomina organ jest w części nieużytkiem, a to co udało się wykorzystać służy celom podobnym jak działka pracownicza. Nie zgodził się z uzasadnieniem decyzji organu i podtrzymał stanowisko z wcześniejszych etapów postępowania o trudnej sytuacji materialnej, wskazując ponownie okoliczności związane z zawieszeniem opłat. Wskazał też, iż opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby jego i rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Organ, który wydał zaskarżoną do Sądu decyzję w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.), sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 lub 2 P.p.s.a.). Sąd - zgodnie z art. 135 P.p.s.a. - ma obowiązek zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga. Przepis art. 134 § 1 P.p.s.a. stanowi natomiast, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd, dokonując oceny zaskarżonej decyzji w tym zakresie stwierdza, że skarga zasługuje na uwzględnienie jednak z innych przyczyn niż w niej podniesione. Zgodnie z treścią art. 83 ust. 1 pkt 3 u.s.u.s. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących m. in. ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek. Od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, stronie przysługuje prawo wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy do Prezesa Zakładu, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w kodeksie postępowania administracyjnego (art. 83 ust. 4 u.s.u.s.). Z przepisu tego wynika więc jednoznacznie, że w przypadku złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organem właściwym do jego załatwienia jest Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Temu też organowi, co wynika ze stanu faktycznego sprawy, Minister Pracy i Polityki Społecznej przekazał zgodnie z właściwością sprawę po stwierdzeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nieważności decyzji z [...] kwietnia 2005r. W niniejszej spawie, mimo to, decyzję wydał organ niewłaściwy, w świetle powołanych wyżej przepisów. Zamiast Prezesa ZUS zaskarżoną decyzję wydał bowiem Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Naruszenie przepisów o właściwości, na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., stanowi wadę, która skutkuje nieważnością decyzji. W tej sytuacji i na obecnym etapie postępowania ustosunkowanie się do zarzutów skargi należy uznać za przedwczesne. Sąd, z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz na mocy art. 152 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.