III SA/Wa 2648/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Ewa Radziszewska - Krupa po rozpoznaniu w dniu 7 stycznia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego w sprawie ze skargi K. C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie uzupełnienia rozstrzygnięcia w przedmiocie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego postanowił: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego - K. C. pismem z 14 października 2008 r. złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, przy czym w dalszej części formularza sprecyzował, iż wnosi o zwolnienie od wpisu sądowego. W uzasadnieniu wniosku Skarżący wskazał, iż nie stać go na poniesienie kosztów sądowych bez znacznego uszczerbku finansowego. Wyjaśnił, że został wezwany do uiszczenia wpisów sądowych w kwocie przekraczającej 4.500 zł, a przy tym kolejne sprawy dotyczące jego skarg na postanowienia i decyzje organów podatkowych czekają na przekazanie do Sądu. W opinii Skarżącego nie ma on możliwości poniesienia ciążących na nim kosztów sądowych, dlatego też wnosi o zwolnienie od wpisu w niniejszej sprawie. Z oświadczeń złożonych przez wnioskodawcę wynika, iż nie pozostaje on z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym, nie posiada majątku nieruchomego, oszczędności i przedmiotów wartościowych o wartości powyżej [...] euro. Uzyskuje dochód z tytułu umowy o pracę w wysokości 4.600 zł brutto miesięcznie oraz utrzymuje się sam. Z dochodu w całości pokrywa koszty zamieszkania, wyżywienia, dojazdu do pracy i nie ma możliwości poczynienia żadnych oszczędności. Pismem z 20 października 2008 r. Skarżącego wezwano do nadesłania dodatkowych dokumentów dotyczących jego sytuacji materialnej. W odpowiedzi nadesłał kopię zeznania PIT-37 za 2007 r., zaświadczenie o wysokości dochodów i wyciąg z rachunku bankowego. Ponadto oświadczył, że ponosi wydatki na żywność, ubrania, środki czystości, leki, wizyty u lekarzy, dojazdy itp., w łącznej wysokości ok. 3.300 zł). Postanowieniem z 20 listopada 2008 r. referendarz sądowy odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Od postanowienia tego Skarżący w terminie wniósł sprzeciw, wskazując w nim jedynie, że nie zgadza się z wydanym postanowieniem, bo jest błędne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej "P.p.s.a.") w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu go wniesiono, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje więc usunięcie z obrotu prawnego wcześniejszego orzeczenia. Strona ubiega się o częściowe przyznanie prawa pomocy. Obejmuje ono zgodnie z art. 245 § 3 P.p.s.a., zwolnienie albo tylko od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego. Warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym z kosztów sądowych jest brak możliwości poniesienia przez stronę pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Zaznaczyć należy, że celem instytucji "prawa pomocy" występującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest zapewnienie realizacji stronie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji i to przede wszystkim osobie, która ze względu na stan finansowy, majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Sąd rozpatruje zasadność wniosku w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony wysokość środków, którymi dysponuje. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których poniesienia zobowiązana jest na danym etapie postępowania (por. postanowienie z 30 listopada 2005r., sygn. akt II FZ 781/05). Ciężar wykazania przyjmując za Słownikiem Języka Polskiego (pod redakcją prof. M. Szymczaka, PWN, Warszawa 2002, t. III, s. 749) - udowodnienia, czy też przedstawienia w sposób przekonywający, tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z 14 lutego 2005r., sygn. akt FZ 760/04). Po przeanalizowaniu wniosku Skarżącego oraz przedstawionych przez niego danych o sytuacji finansowej Sąd stwierdza, że przesłanki warunkujące udzielenie stronie prawa pomocy nie występują. Na obecnym etapie postępowania jedynym obciążającym Skarżącego kosztem sądowym jest wpis od skargi w wysokości 100 zł. W ocenie Sądu kwota ta nie jest obciążeniem finansowym ponad możliwości Skarżącego. Wydatek w tej wysokości nie spowoduje uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego. Skarżący wskazał wprawdzie kwoty ponoszonych przez siebie wydatków, a mianowicie opłata za lokal – 264 zł; energia – 110 zł; gaz – 30 zł; telefon stacjonarny – 100 zł; artykuły biurowe – 100 zł; znaczki do korespondencji – 100 zł; Internet – 70 zł; telewizja kablowa – 70 zł; telefon komórkowy – 150 zł; środki czystości – 100 zł; żywność 1.700 zł; odzież – 200 zł; koszty przejazdów – 100 zł; leki 200 zł. Niemniej jednak Skarżący nie udokumentował tych wydatków, co zasadnym czyni uznanie, iż w istocie stanowią swoistego rodzaju "uśredniony" obraz miesięcznych wydatków. Rzeczą Sądu nie jest ocena sposobu i racjonalności czynionych przez Skarżącego wydatków. Swoboda jednak w dysponowaniu posiadanymi środkami nie oznacza, że Skarżący może nie liczyć się z koniecznością poniesienia innych wydatków niż te, które sam uznał za istotne. Skoro skarżący dysponuje miesięcznie ok. 3.300 zł i jest to kwota pozostawiona do jego wyłącznej dyspozycji należało uznać, że nie znajduje się on w trudnej sytuacji finansowej. Oceniając sytuację materialną Skarżącego należy mieć na względzie, że zgodnie z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 11 września 2007 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2008 r. (Dz.U. Nr 171, poz. 1209) od 1 stycznia 2008 r. minimalne wynagrodzenie za pracę wnosi 1.126 zł. Natomiast z Komunikatu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z 12 listopada 2008 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w trzecim kwartale 2008 r. (M.P. Nr 87, poz. 769) wynika, że wynagrodzenie to wyniosło 2.968,55 zł. Porównanie wynagrodzenia Skarżącego (4.600 zł brutto miesięcznie) z kwotą wynagrodzenia uznanego za minimalne oraz aktualnego wynagrodzenia przeciętnego, pozwala stwierdzić, że sytuacja finansowa Skarżącego jest dobra. Ma on nie tylko możliwość zaspokojenia własnych, niezbędnych potrzeb, ale także uiścić wpis od skargi w niniejszej sprawie. Skarżący, który uzyskuje wynagrodzenie znacznie przekraczające średnią krajową i przeznacza je wyłącznie na własne potrzeby, nie może oczekiwać, że Państwo, a w istocie współobywatele Skarżącego, przejmą na siebie koszty związane z samym złożeniem skargi. Prawo pomocy ma służyć osobom, w przypadku których uiszczenie kosztów sądowych wywoła negatywny wpływ na możliwość utrzymania siebie i rodziny. Nie chodzi tu przy tym o utrzymanie na określonym poziomie i o wpływ ponoszonego wydatku sądowego na obniżenie tego poziomu, czy też jedynie ograniczeniu określonych wydatków. Ustawodawca utrzymanie, jakie nie może doznać uszczerbku, określił "koniecznym" dla wnioskodawcy i jego rodziny. Oznacza to, że prawo pomocy może być przyznane, jeżeli uiszczenie kosztów zagrozi możliwości zapewnienia potrzeb życiowych, rozumianych jako obiektywnie niezbędne. Sąd ocenia, że uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 100 zł, jak każdy wydatek finansowy (zwłaszcza nieplanowany), powodować może konieczność poczynienia pewnych zmian i oszczędności w wydatkach. Prawo pomocy przysługuje jednak osobom, które w istocie rzeczy zmian tych i oszczędności nie mają możliwości dokonać, a wygospodarowanie środków na pokrycie kosztów sądowych odbędzie się kosztem wydatków na konieczne utrzymanie. U skarżącego, w świetle akt sprawy, przesłanki te nie zachodzą. Podnoszona przez Stronę okoliczność, że uiszczenie wszystkich wpisów sądowych w innych sprawach sądowych może spowodować powstanie u Skarżącego uszczerbku koniecznego utrzymania jest jedynie przypuszczeniem Skarżącego, które może, ale nie musi zaistnieć. Co więcej zapłata poszczególnych wpisów także z uwagi na wnoszenie wniosków o przyznanie prawa pomocy, jak również ze względu na różne terminy wnoszonych skarg, rozłożona jest w czasie, co pozwala na czynienie racjonalnych oszczędności w wydatkach oraz daje możliwość zapłaty wpisów także w niniejszej sprawie, bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym Skarżącego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.