III SA/Wa 2649/11

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2011 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za luty, marzec i kwiecień 2004 roku postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Skarżący J. M.i, wniósł do Sądu o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Oświadczył, że w latach od 2004 i 2006, 2007 i 2009 ponosił stratę z działalności gospodarczej. Spowodowało to konieczność sprzedaży większości majątku w celu utrzymania płynności finansowej w firmie. Obecnie Skarżący utrzymuje się z prowadzenia myjni samochodowej, gdzie pracuje osobiście wraz z dwoma pracownikami. Skarżący podniósł, że w 2004 r. uległ ciężkiemu wypadkowi komunikacyjnemu, skutkiem czego obecnie ma ograniczoną możliwość wykonywania wielu prac fizycznych. Z oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach wynika, iż Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z dójką dzieci, na które łoży alimenty w kwocie po 1.500 zł. Do składników swojego majątku Skarżący zaliczył budynek mieszkalno usługowy o powierzchni 350 m², działkę zabudowaną, myjnię portalową, samochód ciężarowy z 1999 r. oraz samochód osobowy z 1999 r. Z oświadczenia wynika także, że Skarżący z prowadzonej działalności gospodarczej uzyskuje miesięczny dochód w kwocie 8.916,00 zł. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego do przedłożenia dokumentów źródłowych obrazujących sytuację majątkową Skarżący przedstawił zeznania o wysokości osiągniętego dochodu poniesionej straty za lata 2004, 2006, 2007, 2009 oraz 2010, a także wyciąg z rachunku bankowego. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwaną dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko z opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy jest to, że strona – ze względu na swój stan majątkowy – nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość wpisu sądowego od skargi wynoszącą 796 zł jak i stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w sprawie brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku strony. W sprawie należało wziąć również pod uwagę, że Skarżący jest zobowiązany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 1.462 zł w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 2650/11. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Z informacji przedstawionych we wniosku wynika, że Skarżący z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskuje miesięczny dochód w kwocie 8.916 zł. Z kwoty tej utrzymuje dwie córki (ur. w 2010 r.) łożąc na ich utrzymanie alimenty w wysokości po 1.500 zł miesięcznie. Ponadto jak wynika z zeznania o wysokości osiągniętego dochodu poniesionej straty (PIT-36L) Skarżący w 2010 r. z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej uzyskał przychód w kwocie 534.317,51 zł; dochód wyniósł 107.068,25 zł; natomiast koszty uzyskania przychodu wyniosły 427.249,26 zł. Z przedstawionego wyciągu z rachunku bankowego za okres od 1 lipca 2011 r. do 8 października 2011 r. wynika, że na rachunek bankowy wpłynęły kwoty w łącznej wysokości 157.037,11 zł. Ponadto Skarżący mimo, że był do tego zobowiązany nie przedłożył wyliczenia miesięcznych wydatków swoich i rodziny. Po dokonaniu analizy sytuacji majątkowej Skarżącego, ocenie dokumentów źródłowych oraz informacji przedstawionych przez Skarżącego, referendarz sądowy doszedł do przekonania, że Skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie uiścić kwoty 2.231 zł. (w obu sprawach) tytułem wpisu należnego od skargi. Na konto Skarżącego wpływają znaczne kwoty, a prowadzona działalność przynosi dochody. Natomiast sam fakt ponoszenia wydatków związanych z utrzymaniem rodziny i działalności gospodarczej - nawet jeśli w odczuciu Skarżącego są one wysokie - nie może stanowić podstawy do zwolnienia od kosztów sądowych. Jak już bowiem wskazano koszty sądowe należy traktować na równi z innymi niezbędnymi wydatkami. Na obecnym etapie postępowania kwota wpisu od skargi jest jedynym kosztem do którego Skarżący jest zobowiązany. Podniesione okoliczności natomiast, przemawiają za odmową przyznania Skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, bowiem Skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie zgromadzić środków na poniesienie kosztów sądowych – wpisu od skargi. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 243 § 1, art. 245, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.