III SA/Wa 2649/15

Dnia 11 stycznia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodnicząca Sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz, po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J. M. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 listopada 2015 r. o sygn. akt III SA/Wa 2649/15 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2010 r., 2011 r., 2012 r., 2013 r. postanawia zmienić postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 listopada 2015 r. o sygn. akt III SA/Wa 2649/15 i przyznać Skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych ponad kwotę 500 zł. Postanowieniem z dnia 5 listopada 2015 r. o sygn. akt III SA/Wa 2649/15 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Skarżącemu – J. M., przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych - w sprawie ze skargi Skarżącego na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2015 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2010 r., 2011 r., 2012 r., 2013 r. Referendarz sądowy WSA w Warszawie wskazał, że Skarżący zwrócił się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący wyjaśniał, że: nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych; na jego utrzymaniu pozostaje pięcioosobowa rodzina; nie ma oszczędności; dochód miesięczny brutto całej rodziny to około 5.500 zł; za 2014 r. nie osiągnął żadnego dochodu; nie ma rachunku bankowego; ma rozdzielność majątkową z żoną; skarżący uzyskuje z tytułu umowy o pracę około 450 zł miesięcznie; na rzecz żony przekazał aktem darowizny działkę o powierzchni 726 m2; koszty stałe związane z utrzymaniem rodziny Skarżącego to około 350 zł na osobę, koszty zmienne to około 500 zł na osobę. Do wniosku Skarżący załączył dwa orzeczenia o niepełnosprawności dzieci, akty notarialne (darowizny i ustanawiające ustrój rozdzielności majątkowej) oraz swoje zeznanie podatkowe za 2014 r. Skarżący nie przedstawił natomiast – wbrew wezwaniu referendarza - zestawienia faktur VAT ze wskazaniem wysokości należności pieniężnej za ostatnie trzy miesiące prowadzenia działalności gospodarczej, wyciągów z rachunków bankowych związanych z działalnością gospodarczą za ostatnie 3 miesiące prowadzenia. Nie nadesłał też ani zeznań podatkowych, ani wyciągów z rachunków bankowych żony. Uzasadniając odmowę przyznania prawa pomocy referendarz sądowy WSA w Warszawie zaakcentował fakt, iż Skarżący nie przedstawił informacji o stanie majątkowym swojej żony, co zdaniem referendarza miało istotne znaczenie z uwagi na przepisy prawa i orzecznictwo sądów administracyjnych, stanowiące, iż ustrój rozdzielności majątkowej nie zwalnia małżonka od pomocy (drugiemu). Ponadto zdaniem referendarza okolicznością uzasadniającą przyznanie prawa pomocy nie jest wykazanie "słabych" punktów w sytuacji ekonomicznej strony, lecz rzetelne wykazanie całej sytuacji finansowej strony i dopiero – po wykazaniu – podjęcie przez urzędnika sądowego oceny. W konsekwencji referendarz sądowy nie znalazł uzasadnienia dla niewskazania przez Skarżącego wysokości przychodu, przekazania zestawienia faktur VAT, należności i zobowiązań, czy przekazania wyciągów z rachunków bankowych związanych z działalnością gospodarczą, skoro w działalności gospodarczej był generowany obrót. W sprzeciwie Skarżący zarzucił powyższemu postanowieniu naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej "p.p.s.a.". Podniósł, że błędnym było twierdzenie referendarza jakoby sytuacja majątkowa Skarżącego była spowodowana optymalizacją źródeł kosztów i dochodów. W ocenie Skarżącego rozstrzygniecie jakie zapadło prowadzi do nieuzasadnionego pozbawienia go drogi sądowej w sprawie. W odpowiedzi na wezwanie Sądu Skarżący przedstawił ponadto zestawienie faktur ze wskazaniem należności za ostatnie trzy miesiące prowadzenia działalności gospodarczej, wyciąg z rachunku bankowego związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej za ostatnie trzy miesiące prowadzenia działalności gospodarczej, zeznanie podatkowe żony za 2014 r. oraz wyciąg z rachunku bankowego żony za ostatnie 3 miesiące. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. stronie postępowania sądowo-administracyjnego może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie natomiast do treści art. 259 § 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia. Rozpoznając sprzeciw, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (art. 260 § 1 p.p.s.a.). W pierwszej kolejność stwierdzić należy, iż zaskarżone sprzeciwem Skarżącego postanowienie referendarza sądowego WSA w Warszawie z dnia 5 listopada 2015 r. było na etapie postępowania przed referendarzem wydane prawidłowo. Referendarz sądowy słusznie zważył bowiem, iż niewskazanie przez Skarżącego wysokości przychodu, przekazania zestawienia faktur VAT, należności i zobowiązań, czy przekazania wyciągów z rachunków bankowych związanych z działalnością gospodarczą, a także nie przedstawienie informacji o stanie majątkowym swojej żony, skutkować może tylko odmową przyznania Skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Tym niemniej na obecnym etapie postępowania zaskarżone postanowienie należało zmienić i orzec o przyznaniu Skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych ponad kwotę 500 zł. Sąd bowiem, rozpatrując sprzeciw Skarżącego, zdecydował się skorzystać z przewidzianego w art. 255 p.p.s.a. trybu wezwania Skarżącego do uzupełnienia informacji o swoim stanie majątkowym – o brakujące dokumenty, wyszczególnione w postanowieniu referendarza z dnia 5 listopada 2015 r. W odpowiedzi Skarżący przedstawił żądane informacje (także dotyczące swojej żony), zatem z uwagi na w pełni przedstawiony stan majątkowy Skarżącego i jego żony, możliwa była ocena zdolności płatniczych Skarżącego w niniejszym postepowaniu sądowym, co też Sąd uczynił poniżej. Odnosząc się zatem do całokształtu sytuacji majątkowej Skarżącego Sąd zauważa, że istotnie jego sytuacja majątkowa jest stosunkowo zła. Na utrzymaniu Skarżącego pozostaje pięcioosobowa rodzina. Skarżący nie ma oszczędności i za 2014 r. nie osiągnął żadnego dochodu, nie ma także rachunku bankowego. Skarżący uzyskuje z tytułu umowy o pracę około 450 zł miesięcznie, dochód miesięczny brutto całej rodziny to około 5.500 zł. Koszty stałe związane z utrzymaniem rodziny Skarżącego to około 350 zł na osobę, koszty zmienne to około 500 zł na osobę. Dwoje z czworo dzieci Skarżącego jest niepełnosprawne. Zestawiając zatem dochody i oszczędności oraz wydatki Skarżącego, a w konsekwencji wolną kwotę środków pieniężnych, jakimi może dysponować, z wymaganymi na tym etapie postępowania kosztami sądowymi w kwocie 9.893 zł (wpis od skargi), stwierdzić trzeba, iż Skarżący wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący spełnił więc przesłankę z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i należało przyznać mu prawo pomocy w zakresie jedynego wymagalnego na chwilę obecną kosztu sądowego – wpisu od skargi. W ocenie Sądu, jak wynika zaś z całokształtu przedstawionych w sprawie okoliczności, zasadne jest jednak jedynie częściowe zwolnienie Skarżącego od konieczności ponoszenia wpisu sądowego od skargi – ponad kwotę 500 zł. Środki w powyżej wskazanej wysokości Skarżący, nawet przy obecnej złej sytuacji majątkowej, może wygospodarować w ramach wspólnego gospodarstwa domowego, lub w ostateczności pożyczyć akonto przyszłych dochodów ze stosunku pracy. Zrealizowana przy tym zostanie zarówno, wynikająca z art. 199 p.p.s.a., zasada odpłatności postępowania sądowo-administracyjnego, jak i gwarantowane w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawo do sądu. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 259 i art. 260 § 1 p.p.s.a., zmienił zaskarżone postanowienie i postanowił o przyznaniu prawa pomocy.