III SA/Wa 2653/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2017 r., nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności osoby trzeciej wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za I i II kwartał 2013 r. postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy - Skarżący – K. K., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów wpisów od skarg, które wynoszą po 500 zł w trzech sprawach. Skarżący argumentował, że powyższe uniemożliwiają mu wysokie zobowiązania, w tym alimenty na dwoje dzieci. Skarżący wskazał ponadto, że we własnym zakresie ponosi koszty pomocy prawnej. Skarżący oświadczył, że samodzielnie prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Nie posiada żadnego majątku. Uzyskuje dochód z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości [...] zł netto. Zobowiązania skarżącego to: alimenty na dzieci 1.600 zł, czynsz za mieszkanie 500 zł, wyżywienie i środki higieny osobistej 1.400 zł, wydatki na odzież 500 zł, telefon, media 300 zł. W toku postępowania skarżący nadesłał zeznanie podatkowe za 2016 r., deklaracje VAT-7 dotyczące 2017 r., wydruk z rejestru sprzedaży i zakupów VAT, wyciąg z rachunku bankowego. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącego Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego tj. w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej – "P.p.s.a"), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych (podkreślenie własne) kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić należy, że dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności jego otrzymania. Prawo pomocy może być przyznane, jeżeli zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zauważyć należy, że na dzień rozpoznania wniosku do kosztów sądowych w niniejszej sprawie zaliczyć należy wpis od skargi w wysokości 500 zł. Ponadto, w dwóch równoległych sprawach skarżącego zawisłych przed tutejszym sądem wpisy również wynoszą po 500 zł (sygn. akt III SA/Wa 2651/17 i III SA/Wa 2652/17). Odnosząc powyższe wartości do sytuacji materialnej skarżącego, uznać należało, że wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi nie zasługuje na uwzględnienie. Podkreślić bowiem należy, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą. Z tego tytułu za 2016 r. uzyskał przychód w wysokości [...] zł (koszty wyniosły 145.841.24 zł, dochód 39.012.82 zł), co daje przychód na poziomie powyżej 15.000 zł miesięcznie (zob. PIT-36). Z kolei w 2017 r. wartość sprzedaży dokonywanej przez skarżącego wyniosła w miesiącach lipiec, sierpień, i wrzesień po 9.126,60 zł brutto (7.420 zł netto) (zob. deklaracje VAT-7 i rejestry sprzedaży VAT). Z nadesłanego wyciągu z rachunku bankowego za okres od 30 czerwca do 13 października 2017 r. wynika, że saldo na rachunku bankowym skarżącego wynosiło stale od ponad 3 tyś. do ponad 20 tyś zł (w większości okresu ponad 10 tyś. zł). Odnosząc się do powyższego należy wyjaśnić, że dla oceny zdolności płatniczych osoby prowadzącej działalność gospodarczą istotny jest osiągany przychód, nie zaś dochód. Kategoria przychodu wskazuje bowiem na to, z jakim efektem prowadzona jest działalność gospodarcza. Jak podkreśla się w orzecznictwie, fakt odnotowania straty nie przesądza jeszcze faktu, że podmiot utracił płynność finansową, a co za tym idzie, powstanie straty nie warunkuje automatycznie o zaistnieniu przesłanek przyznania prawa pomocy. Trzeba pamiętać, że strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania przychodu nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania i nie stanowi sytuacji tożsamej z brakiem środków finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 27 maja 2014 r., II GZ 172/14, CBOSA). Stąd w przypadku przedsiębiorców, miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego (por. postanowienie NSA z dnia 27 listopada 2014 r., II FZ 1843/14, CBOSA). Tym samym porównując należne w sprawie koszty sądowe w wysokości 500 (łącznie w trzech sprawach 1.500 zł) do wysokości przychodów skarżącego (za 2016 r. ponad 184 tyś zł, w 2017 r. pow. 9 tyś zł miesięcznie.) należy przyjąć, że powyższa kwota nie przekracza możliwości finansowych skarżącego. Zauważyć również należy, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych lub osoby pozbawione środków do życia bądź gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (por. postanowienie NSA z 19 października 2005 r. I GZ 107/05, niepubl.). Z kolei przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, że nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z 22 marca 2005 r. FZ 794/04, niepubl.). Ponadto, jak wskazał NSA w postanowieniu z 10 maja 2005 r. II OZ 318/05 niepubl., prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu. Bez wątpienia skarżącego nie można zaliczyć do takiej kategorii wnioskodawców. W konsekwencji nie spełniona została przesłanka, o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., warunkująca przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art. art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.