III SA/Wa 2654/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Sędzia WSA Marek Wroczyński (spr.), Asesor WSA Maciej Kurasz, Protokolant Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi W. na decyzję P. z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranego świadczenia z tytułu emerytury rolniczej 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2) określa, że decyzja, której nieważność stwierdzono nie może być wykonana w całości. Syg.akt III S.A./Wa 2654/06 Uzasadnienie 25 stycznia 2005 roku do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego / określanej dalej jako KRUS / wpłynął wniosek W. o umorzenie w całości nienależnie pobranej cześci uzupełniającej emerytury rolniczej . W uzasadnieniu wniosku podnosiła , że wnosi o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia ponieważ trudna jest sytuacja materialna jej rodziny , ma ona problemy zdrowotne co powoduje , że musi ponosić wydatki na leczenie .Argumentowała również , że świadczy pomoc finansową pozostającemu bez pracy synowi oraz innym dzieciom oraz , że ponosi znaczne wydatki związane z bieżącym utrzymaniem W dniu 1 marca 2005 roku przeprowadzono w gospodarstwie skarżącej wizytację z której spisano protokół . Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego [ określany dalej jako Prezes KRUS ] decyzją [...] [ bez daty ] odmówił umorzenia kwoty nienależnie pobranego świadczenia . W motywach uzasadnienia organ podał , że skarżąca otrzymuje emeryturę rolniczą , a zatem nie jest pozbawiona niezbędnych środków utrzymania .Mąż skarżącej z którym prowadzi gospodarstwo domowe również osiąga dochód z emerytury .Brak jest ponadto zdaniem organu dokumentów potwierdzających zły stan zdrowia skarżącej , jej trudną sytuację materialną i rodzinną , spowodowaną chorobą własną lub członka rodziny . Pismem z dnia 11 kwietnia 2005 roku skarżąca wniosła odwołanie argumentując iż przedstawiła dokumenty świadczące o stanie jej zdrowia . Po rozpoznaniu wniosku skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes KRUS, decyzją [...] z dnia [...] maja 2005 roku wydaną na podstawie art.138 § 1 pkt 1 i 2 w związku z art.127 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego dalej powoływanej jako kpa i art.41a ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników [ DZ.U z 2000 roku nr 7 , poz.25 z póź. zmianami ] " odmówił umorzenia " kwoty nienależnego świadczenia , powtarzając argumentację z wcześniejszej decyzji dodatkowo podnosząc , że skarżąca nie przedłożyła żadnych nowych dokumentów , które pozwoliłoby na podjęcie pozytywnej dla niej decyzji w sprawie umorzenia . Organ ponadto zauważył , że gospodarstwo rolne skarżąca przekazała synowi , a zatem posiada ona osoby zobowiązane do alimentacji . W skardze na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca przedstawiła ponownie swoją trudną sytuację materialną i zdrowotną . Za wręcz absurdalne uznała stwierdzenie organu , iż ma wystąpić o zasądzenie od dzieci alimentów , skoro ich sytuacja finansowa jest jeszcze gorsza niż jej . Do skargi dołączyła m.in. faktury dokumentujące zakup leków oraz zaświadczenie o stanie zdrowia z dnia 15 lutego 2005 roku . Wyrokiem z dnia 22 listopada 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie III SA/Wa 1820/05 uchylił zaskarżoną decyzję ; stwierdził , że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości oraz zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego .Podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji było naruszenie przez organ prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania oraz naruszenie innych przepisów postepowania , jeżeli mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy . W dniu 19 kwietnia 2006 roku W. złożyła kolejny wniosek o umorzenie nadpłaty świadczenia rentowo - emerytalnego Decyzją z dnia [...] maja 2006 roku Prezes KRUS umorzył z całości niezależnie pobranego świadczenia kwotę 1 094 zł oraz zmniejszył kwotę rat dokonywanych potrąceń ze świadczenia do wysokości 100 zł miesięcznie . W uzasadnieniu organ podnosił iż uznał za udowodnione problemy zdrowotne skarżącej oraz jej męża oraz fakt zaciągnięcia kredytu w celu spłaty zadłużenia syna Organ uznał , że nie zachodzą okoliczności do umorzenia całości nadpłaty ponieważ zarówno skarżący jak i jej mąż pobierają świadczenia emerytalne , a udzielanie pomocy synowi stanowi dobrą wolę skarżącej . W. w dniu 1 czerwca 2006 roku wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy . W uzasadnieniu wniosku podnosiła , że organ nie uwzględnił jej bardzo ciężkiej sytuacji materialnej i zdrowotnej .Argumentowała , że ponosi duże wydatki ponieważ zmuszeni są z mężem kupować niezbędne leki , a pozostałą kwotę przeznaczają na skromne życie . Decyzją z dnia [...] czerwca 2006 roku Prezes KRUS na podstawie art.138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 kpa i art.41 a ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników [ DZ.U DZ 1998 r , nr 7 , poz .25 z poź. zmianami ] nie umorzył pozostałej do spłacenia kwoty w wysokości 894 zł z tytułu nienależnie pobranego świadczenia oraz dokonywać potrąceń ze świadczenia w wysokości 100 zł miesięcznie . Uzasadniając swoją decyzję organ podnosił , że skarżąca składając odwołanie od decyzji z dnia [...] maja 2006 roku nie wniosła żadnych nowych okoliczności dających podstawę do zmiany wydanej wcześniej decyzji . Od decyzji z dnia [...] czerwca 2006 roku W. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Warszawie . W uzasadnieniu skargi podnosiła , że sprawa z jej wniosku nie została rozpatrzona w sposób ludzki i humanitarny . Argumentowała , że organ winien dokładnie i dogłębnie przeanalizować istniejące fakty , okoliczności i dopiero po ich dogłębnej analizie dokonać ludzkiej i humanitarnej decyzji .Zaskarżona decyzja jest nietrafna ponieważ tylko umorzenie całej kwoty umożliwi jej i jej rodzinie spokojną egzystencję i stworzy możliwość kontynuowania leczenia . Do swojej skargi dołączyła kserokopie faktur na zakup przez nią lekarstw . Organ w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację . Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Skarga zasługuje na uwzględnienie . Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych , określone między innymi art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sadów administracyjnych [ DZ.U nr 153 , poz.1269 ] oraz art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi - zwanej dalej P.p.s.a [ Dz.U nr 153 , poz.1270 , ze zmianami ] sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem . W związku z tym , aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej , konieczne jest stwierdzenie , że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy , bądź przepisu postępowania w stopniu w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania , a także gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności Jak stanowi przepis art.134 § 1 P.p.s.a sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną . Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić iż zaskarżona decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa art.156 § 1 pkt 2 kpa . Zgodnie z art.41 a ust.1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników [ tekst jedn. DZ.U DZ 1998 roku ne 7 , poz.25 z póź. ] powoływanej dalej jako u.u.s.r .Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego , na jego wniosek uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszu emerytalno -rentowego i składkowego , może odroczyć termin płatności należności w całości lub w części , a także umorzyć należności z kasy z tyułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części . Rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia lub odmowy umorzenia należności zgodnie z art. 36 ust.1 pkt 10 u.u.s.r przybiera postać decyzji Prezesa KRUS albo upoważnionego przez niego pracownika .Zauważyć przy tym należy iż Prezes KRUS w myśl art. 2 ust.2 u.u.s.r jest centralnym organem administracji rządowej , podległym ministrowi właściwemu do spraw zabezpieczenia społecznego , co oznacza , że postępowanie poprzedzające wydanie decyzji , o której mowa wyżej jest postępowaniem administracyjnym , prowadzonym w oparciu o przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego .W tym stanie rzeczy obowiązkiem Prezesa KRUS było zastosowanie przepisów tej ustawy , zarówno postępowaniu pierwszoinstancyjnym , jak i w postępowaniu prowadzonym w II instancji na podstawie art.127 § 3 kpa .Wymóg ten wynika wprost z przepisu art.6 kpa , zgodnie z którym organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa . Należy zauważyć iż w dniu 25 stycznia 2005 roku zostało wszczęte postępowanie administracyjne z wniosku W. w przedmiocie umorzenia w całości nienależnie pobranej uzupełniającej emerytury rolniczej . Najpierw Prezes KRUS decyzją - [...] odmówił umorzenia należności nienależnie pobranego świadczenia . Następnie po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes KRUS decyzją [...] z dnia [...] maja 2005 roku odmówił umorzenia kwoty nienależnie pobranego świadczenia .Po wniesieniu skargi na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Warszawie Sąd ten wyrokiem z 22 listopada 2005 roku uchylił decyzję z dnia [...] maja 2005 roku .Tak więc w tej sytuacji Prezes KRUS powinien jeszcze raz rozpoznać wniosek skarżącej z dnia 11 kwietnia 2005 roku o ponowne rozpoznanie sprawy jako organ II instancji . Prezes KRUS w dniu [...] maja 2006 roku wydał decyzję [...] w której umorzył z całości nienależnie pobranego świadczenia kwotę 1 094,40 zł oraz zmniejszył kwotę rat dokonywanych potrąceń do wysokości 100 zł miesięcznie . W. została pouczona przez organ iż przysługuje jej prawo złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i taki wniosek złożyła . W związku z tym wnioskiem Prezes KRUS decyzją [...] z dnia [...] czerwca 2006 roku nie umorzył pozostałej do spłacenia kwoty w wysokości 894 zł z tytułu nienależnie pobranego świadczenia .Od tej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyła W.. Wydanie decyzji z dnia [...] czerwca 2006 roku przez Prezesa KRUS w ocenie Sądu naruszyło w sposób rażacy przepisy art. 127 § 3 kpa i art.15 kpa . Zgodnie z art.15 kpa postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne .Tak więc skarżąca po wydaniu decyzji przez Prezesa KRUS [...]mogła wnieść o ponowne rozpoznanie sprawy i to wyczerpywało tok postępowania przed organami administracynymi . Po wydaniu decyzji przez Prezesa KRUS w dniu [...] maja 2006 roku W. przysługiwała tylko skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego . W niniejszej sprawie po uchyleniu decyzji z dnia [...] maja 2005 roku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Prezes KRUS wydał jeszcze dwie decyzje administracyjne naruszając zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego .Wydana decyzja przez Prezesa KRUS w dniu [...] maja 2006 roku była więc decyzją II instancji i od nie służyło prawo do złożenia drugiego wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy . Z tego powodu należy uznać , że decyzja z dnia [...] czerwca 2006 roku stała się decyzją " trzeciej " instancji w postępowaniu administracyjnym czego przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie przewidują . Zgodnie z treścią przepisu art.156 § 1 pkt 2 kpa stwierdza się nieważność decyzji w sytuacji gdy zostala wydana bez podstawy prawnej lub z rażacym naruszeniem prawa . Pojęcie naruszenia prawa należy rozumieć szeroko , bo skladaja się na nie przepisy prawa materialnego i procesowego oraz przepisy o charakterze ustrojowym i kompetencyjnym .Z rażacym naruszeniem prawa mamy do czynienia wtedy , gdy charakter naruszenia powoduje ,że decyzja taka nie może być akceptowana jako akt wydany przez organy praworządnego państwa , a przekroczenie prawa jest jasne i niedwuznaczne . Mając powyższe na względzie na podstawie art.145 § 1 pkt 2 i 152 P.p.s.a , Sąd orzekl jak w sentencji .