III SA/Wa 2655/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Nasierowska po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi K. N. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...]sierpnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca K. N. zwróciła się na formularzu PPF o ustanowienie radcy prawnego. Podała że utrzymuje się z rent: polskiej i australijskiej. Poza mieszkaniem kwaterunkowym nie posiada majątku. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca złożyła pismo w którym wskazała wysokość wydatków. I tak wydatki te wynoszą: z tytułu energii elektrycznej 83 zł, gazu 35 zł na 2/m-ce, telefonu 60 zł, lekarstw 200 zł, środków czystości 100 zł. Dodatkowo Skarżąca spłaca kartę kredytową, na dowód czego przedstawiła wykaz bankowy. Ponadto przedłożyła wyciągi bankowe, informację o wysokości czynszu, zeznania podatkowe. Postanowieniem z dnia 22 lipca 2011 r. Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z dnia 1 sierpnia 2011 r. Skarżąca złożyła sprzeciw na niniejsze postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje usunięcie z obrotu prawnego orzeczenia referendarza sądowego, tj. w niniejszej sprawie postanowienia z dnia 22 lipca 2011 r. Jest ono traktowane – pod względem skutków prawnych – jako nieistniejące. Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W odniesieniu do meritum sprawy Sąd zauważa, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. osoba fizyczna może domagać się przyznania pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wynika, iż na takiej osobie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – komentarz, wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, str. 319). Wykładnia systemowa prowadzi ponadto do wniosku, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe (zob. J.P. Tarno, Prawo..., str. 320). Ponadto stosownie do art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. Jak się podkreśla w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04, nie publ.) ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej. Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Tymczasem, oceniając sytuację majątkową Skarżącej uwzględnić należy fakt, iż otrzymuje ona rentę z ZUS w wysokości ok. 639 zł oraz rentę australijską w kwocie ok. 3.900 zł a zatem jej łączny miesięczny dochód wynosi ok. 4.539 zł. W ocenie więc Sądu, pomimo jej comiesięcznych wydatków obejmujących m.in. czynsz na mieszkanie, opłaty za energię elektryczną, gaz, telefon, lekarstwa, środki czystości, zadłużenie z tytułu limitu na karcie kredytowej jest ona w stanie wygospodarować środki na opłacenie profesjonalnego pełnomocnika tym bardziej, iż sama Skarżąca w sprzeciwie z dnia 1 sierpnia 2011 r. stwierdziła "za udzieloną pomoc, kosztami proszę obciążyć mnie". Z informacji zamieszczonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wynika, by poniesienie kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika przez Skarżącą we własnym zakresie wiązałoby się z uszczerbkiem w koniecznych kosztach jego utrzymania. Zauważyć należy, że postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy wszczynane jest wyłącznie na wniosek strony, co oznacza, iż to wnioskodawca winien wskazać na okoliczności uzasadniające jego żądanie. W niniejszej sprawie Skarżąca nie uprawdopodobniła natomiast, że nie jest w stanie ponieść kosztów usług profesjonalnego pełnomocnika jakim jest radca prawny. W ocenie Sądu, wniosek Skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika nie zasługiwał więc na uwzględnienie. Biorąc pod uwagę całość przedstawionej wyżej argumentacji Sąd - na podstawie art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a. oraz art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 254 § 1 P.p.s.a. – orzekł, jak w sentencji.