III SA/Wa 2655/12

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. E. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący K. E. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, motywując to ciężką sytuacją materialną. W związku z trwającą ponad 2 lata kontrolą skarbową Skarżący nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej. Obecnie pracuje dorywczo, co i tak nie zaspokaja minimalnych potrzeb egzystencjalnych. Skarżący ma wypowiedziane umowy o karty debetowe i kredyt hipoteczny. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący przesłał wypełniony formularz PPF, w którym zaznaczył, że domaga się także ustanowienia adwokata. Skarżący posiada dom o pow. 350 m2, mieszkanie o pow. 17 m2 oraz nieruchomość rolną o pow. 1,1 ha. Wyjaśnił, że nie jest w stanie przedstawić zeznań podatkowych za 2011 r., gdyż nie był w tym czasie nigdzie zatrudniony, ani też nie wykonywał żadnej działalności gospodarczej. Skarżący zaprzestał wykonywać tę działalność z uwagi na brak zleceń. Nie zawiesił jej, ani nie wyrejestrował, gdyż stara się o jakiekolwiek zlecenia. Dochód z prac dorywczych za cały bieżący rok nie przekroczył 3.000 zł. Skarżący ma wypowiedzianą umowę o kredyt hipoteczny, którego od ponad pół roku nie spłaca z powodu braku środków. Skarżący wskazał, że szuka pracy, niemniej ze względu na wiek i schorzenie kręgosłupa nie jest w stanie wykonywać większości prac wymagających wysiłku fizycznego. Skarżący przesłał oświadczenie o wypowiedzeniu umowy leasingu, wypowiedzenie warunków spłaty kredytu, wyciągi bankowe. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Skarżący ubiega się o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie oraz ustanowienie pełnomocnika. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej jako: "p.p.s.a.". Zgodnie z tym przepisem Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przyznanie stronie prawa pomocy jako odstępstwo od zasady wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., stanowiące swoistą formę dofinansowania jej z budżetu państwa poprzez zapewnienie bezpłatnego udziału w postępowaniu, powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach wyjątkowych, w których zdobycie środków na pokrycie kosztów tego postępowania jest rzeczywiście niemożliwe. Strona powinna zatem wykazać poprzez złożenie stosownych dokumentów w postaci rachunków, wyciągów bankowych, zaświadczeń itp., że jej sytuacja materialna uniemożliwia lub utrudnia w istotny sposób dostęp do Sądu. Inicjatywa dowodowa w tym zakresie spoczywa więc na stronie. W niniejszej sprawie wymogom tym Skarżący nie sprostał. Udzielił on bowiem wyrywkowych informacji na temat swojej sytuacji finansowej. Przede wszystkim brak jest danych o wydatkach ponoszonych na utrzymanie Skarżącego oraz posiadanych przezeń składników majątku. Okoliczność ta jest o tyle istotna, że Skarżący zadeklarował, iż dochód z prac dorywczych za "cały bieżący rok" nie przekroczył 3.000 zł. Oznacza to, że miesięcznie dochód ten wyniósł średnio 300 zł. Tymczasem Skarżący wskazał, że posiada dom o pow. 350 m2, mieszkanie o pow. 17 m2 oraz nieruchomość rolną o pow. 1,1 ha. W tej sytuacji nie wiadomo jakie koszty związane z tymi nieruchomościami Skarżący ponosi i z jakiego źródła koszty te finansuje, czy też nieruchomości te są przedmiotem najmu lub dzierżawy. Nie jest też jasne czy z racji posiadania nieruchomości rolnej Skarżący otrzymuje środki z funduszy strukturalnych. Skarżący wyjaśnił i udokumentował jedynie te kwestie, które skutkować mogą wydaniem korzystnego dlań rozstrzygnięcia, takie choćby jak: wypowiedzenie umowy leasingu, wypowiedzenie warunków spłaty kredytu, brak środków na rachunkach bankowych. Wątpliwości co do źródeł utrzymania Skarżącego potęguje to, że już w 2011 r. nie był on nigdzie zatrudniony i nie wykonywał żadnej działalności gospodarczej, a mimo tego posiadał środki na spłatę kredytu. Jak bowiem wyjaśnił problemy z jego spłatą trwają od ponad pół roku. W świetle art. 243 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. postępowanie w przedmiocie prawa pomocy jest postępowaniem wnioskowym, podejmowanym na wniosek osoby, w interesie której jest wypełnienie przesłanek przyznania tego prawa. Oznacza to, że wyłączona jest na gruncie omawianej instytucji zasada oficjalności, czyli działania sądu z urzędu, więc to wnioskodawca powinien przekonać sąd o swojej sytuacji rodzinnej, majątkowej i finansowej oraz ją odpowiednio uwiarygodnić, sąd zaś ma dokonać jedynie oceny przedstawionej sytuacji. Niewątpliwie im bardziej wnioskodawca zobrazuje, udokumentuje tę sytuację, tym większe możliwości wnikliwej oceny ma sąd. W przeciwnym razie strona musi się liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami braku wykazania przesłanek z art. 246 § 1 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 13 września 2012 r., I FZ 334/12). Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. W rezultacie nie można stwierdzić, że Skarżący spełnił przesłankę przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z tej przyczyny na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.