III SA/Wa 266/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Nowecki, Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (sprawozdawca), Protokolant Karol Kodym, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2012 r. sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zarzutu zgłoszonego do postępowania egzekucyjnego 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) stwierdza, że uchylone postanowienie nie może być wykonane w całości. 1. Postanowieniem z [...] września 2011r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. stwierdził niedopuszczalność zarzutu zgłoszonego przez Skarżącego – M. P. do postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez organ egzekucyjny na podstawie własnego tytułu wykonawczego z [...] lipca 2011r., nr [...], obejmującego należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007r. Z ustaleń Organu I instancji wynika, iż odpis ww. tytułu doręczono Skarżącemu 26 lipca 2011r., zaś pismem z tego samego dnia Skarżący wniósł zarzuty do postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułu twierdząc, że wszelkie zobowiązania wobec Skarbu Państwa zostały uregulowane w formie gotówkowej lub bezgotówkowej, tj. w formie przelewu wierzytelności od Skarbu Państwa. Ponadto Naczelnik Urzędu Skarbowego wyjaśnił, że zarzut Skarżącego był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym. W związku z powyższym - stosownie do art. 34 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r., nr 229, poz. 1954 ze zm.) – dalej: “u.p.e.a."- stwierdził niedopuszczalność wniesionego zarzutu. 2. W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżący wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Powołując się na postanowienia Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności wskazał, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z rażącym naruszeniem obowiązującego prawa, w tym ratyfikowanego przez Polskę oraz naruszało zapisy decyzji organów państwowych, tj. m.in. Prezesa NBP. Powołując się na zapisy ww. decyzji organów państwa wyjaśnił, iż "forma zapłaty zobowiązań podatkowych jest dozwolona, gdy w umowie cesji zawartej miedzy cesjonariuszem a cedentem ze wskazaniem na beneficjenta oraz w zawiadomieniu zawarto taki zapis". W związku z powyższym stwierdził, że wszelkie zobowiązania wobec Skarbu Państwa zostały uregulowane. 3. Postanowieniem z [...] grudnia 2011r., sprostowanym postanowieniem z [...] grudnia 2011r., Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Przytaczając treść art. 1 u.p.e.a. Organ wyjaśnił, że wszelkie wnioski czy żądania zobowiązanego dotyczące prowadzonego wobec niego postępowania egzekucyjnego na podstawie ww. ustawy powinny opierać się wyłącznie na jej przepisach. W związku z powyższym wskazał, że oceny zaskarżonego postanowienia należy dokonać pod względem jego zgodności z przepisami ustawy egzekucyjnej, a nie Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności czy też innych przepisów powołanych w zażaleniu. W ocenie Organu przepisy innych ustaw nie mają bowiem zastosowania w postępowaniu egzekucyjnym. Ponadto Organ zacytował treść art. 33, art. 34 § 1 oraz art. 34 § 1a u.p.e.a. Ustosunkowując się do zgłoszonego przez Skarżącego zarzutu nieistnienia obowiązku z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007r. Organ odwoławczy wskazał, iż postanowieniem z [...] czerwca 2008r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. odmówił Skarżącemu wszczęcia postępowania podatkowego w przedmiocie m.in. spłaty zobowiązania podatkowego z tytułu podatku dochodowego za 2007r. stwierdzając, iż obowiązujące regulacje prawne nie dopuszczają zapłaty podatku w drodze przelewu wierzytelności, oraz że brak jest podstaw do rozpatrzenia żądania stwierdzenia zapłaty w drodze przelewu wierzytelności i w przedmiocie wydania poświadczenia o dokonaniu zapłaty w ww. sposób. Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z [...] sierpnia 2008r. utrzymał w mocy ww. postanowienie z [...] czerwca 2008r. uznając, że w sprawie nie zaszła żadna z okoliczności wskazanych w art. 64 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) – dalej: "O.p.", która pozwalałaby uznać za spłacenie zobowiązania poprzez potrącenie z wzajemnej, bezspornej i wymagalnej wierzytelności podatnika wobec Skarbu Państwa. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził również, że Skarżący nie przedstawił żadnego dokumentu potwierdzającego powstanie wierzytelności względem Skarbu Państwa. Ponadto, powołując się na treść art. 34 § 1a u.p.e.a. Organ odwoławczy wskazał, iż przepis ten niejako pozbawia organ egzekucyjny możliwości merytorycznego badania zarzutu wniesionego w postępowaniu egzekucyjnym, jeśli kwestia ta była już przedmiotem rozpoznania w innym postępowaniu dotyczącym tego samego obowiązku. Stwierdzenie, że taka okoliczność miała miejsce obliguje organ do wydania postanowienia nie o nieuwzględnieniu zarzutu, lecz o stwierdzeniu jego niedopuszczalności. Powołując się na wyrok NSA w Warszawie z 18 marca 2010 r., sygn. akt II FSK 2007/09 Organ wyjaśnił, iż uregulowanie to wprowadza zasadę niekonkurencyjności środków prawnych. Ma na celu wyeliminowanie sytuacji, w której kwestia mogąca być podstawą do sformułowania zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym, byłaby rozstrzygana w tym postępowaniu, pomimo, że została już lub zostanie rozstrzygnięta w ramach innego, wskazanego w powyższym przepisie postępowaniu. 4. W skardze na powyższe postanowienie Skarżący stwierdził, ze zostało ono wydane z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu powołał się na argumentacje zawartą w złożonym przez niego wniosku z 19 grudnia 2011r., załączonym do niniejszej skargi. Powołując się na postanowienia Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz decyzje organów państwowych, tj. m.in. Prezesa NBP czy też Prezesa Naczelnej Izby Komorniczej ponownie wskazał, że wszelkie zobowiązania wobec Skarbu Państwa zostały uregulowane przelewem wierzytelności ze wskazaniem na beneficjenta. Wyjaśnił, iż powyższe decyzje umożliwiały uregulowanie zobowiązań w taki sposób. Ponadto podniósł, iż wszelkie decyzje i postanowienia wydane przez organy państwowe winny być wydawane w zgodzie nie tylko z przepisami prawa materialnego, ale też w zgodzie z Konwencją o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności i Konstytucją RP. Dodatkowo wskazał, iż Urząd Skarbowy w C. uznał przedmiotowe wierzytelności, wycofując pozew o stwierdzenie ich nieistnienia. 5. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej w W., podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 6. Wojewódzkie Sądy Administracyjne powołane zostały do sprawowania kontroli działalności administracji publicznej, przy czym zakres tej kontroli ograniczony jest do kontroli legalności działania organów administracji (art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Indywidualne akty administracyjne, takie jak akty wymienione w art. 3 § 2 pkt 1-4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej p.p.s.a.), podlegają uchyleniu w razie stwierdzenia ich niezgodności z prawem. 7. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków Sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu podatkowego oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Tak rozumiejąc swoją rolę Sąd uznał, że w przedstawionym stanie faktycznym skarga zasługuje na uwzględnienie, jednak z innych powodów, niż wskazano w skardze. 8. Odpierając zarzuty Skarżącego Organ II instancji w odpowiedzi wskazał, iż był związany zakresem postanowienia Organu I instancji, które dotyczyło wyłącznie kwestii niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. Podniósł także, że "zgodnie z art. 34 § 1a u.p.e.a. jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu". Jednak Organ I instancji wskazując na tę podstawę prawną i wydając postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu (postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...]) nie wziął pod uwagę, że zarzut ‘nieistnienia obowiązku’ nie był w tym stanie faktycznym przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu (nie wziął tego także pod uwagę Organ II instancji, który wydał zaskarżone postanowienie). Nie można bowiem mówić o ‘rozpatrzeniu w odrębnym postępowaniu’ zarzutu zobowiązanego (o którym mowa w art. 34 § 1a u.p.e.a.), w sytuacji, gdy odmówiono wszczęcia postępowania podatkowego wskazywanym wyżej postanowieniem. Wydając postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania Organ w istocie pozbawił się możliwości rozstrzygnięcia wniosku Skarżącego, który został powtórzony jako zarzut w postępowaniu egzekucyjnym, a następnie skargi. Organ podatkowy odmówił wszczęcia postępowania; nie rozpatrzono merytorycznie wniosku, a tym samym powołanie się przez Organ na to, że zarzut nieistnienia obowiązku był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu jest logicznie niespójne. W tym przypadku, w ocenie Sądu, nie zachodzą przesłanki z art. 34 § 1a u.p.e.a. do wydania rozstrzygnięcia o przedmiotowej treści, gdyż w sytuacji gdy organ odmówił wszczęcia postępowania nie można uznać, że sprawa była przedmiotem rozpatrzenia, na co wskazuje przesłanka z art. 34 § 1a u.p.e.a.. Nie można mówić o tożsamości zarzutu, jeśli w sprawie na którą powołuje się Organ, nie był on przedmiotem wszczętego i prowadzonego postępowania. 9. Wobec stwierdzenia naruszenia przepisu art. 34 § 1a u.p.e.a., polegającego na błędnym jego zastosowaniu, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku stosując przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. W oparciu o art. 152 tejże ustawy Sąd orzekł, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości. Z kolei orzeczenie o kosztach postępowania oparte zostało na treści przepisów art. 200 w zw. z art. 205 § 2 tej ustawy oraz §2 ust. 1, 2 i 3, § 3 ust. 1, §14 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).