III SA/Wa 2664/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Kraus, Sędziowie Sędzia WSA Paweł Groński (spr.), Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz, Protokolant ref. staż. Dorota Gaj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2011 r. sprawy ze skargi A.B. i J.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2005 r. oddala skargę Zaskarżoną decyzją z [...] sierpnia 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej: SKO) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m. W. z [...] maja 2010 r. ustalającą A. B. i J. B. (dalej: "Skarżący") podatek od nieruchomości na 2005 r. w wysokości 1.176 zł za znajdujący się w miejskim zasobie lokalowym lokal użytkowy położony w budynku przy ul. K. [...] w W.. W uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej organ podatkowy wskazał, iż przepisy znowelizowanej ustawy o podatkach i opłatach lokalnych z dnia 12 stycznia 1991 r. (Dz. U. z 2006 r., nr 121, poz. 844, dalej: u.p.o.l.), od dnia 1 stycznia 2003 r. wprowadziły obowiązek opodatkowania podatkiem od nieruchomości posiadaczy zależnych. Wyjaśnił, iż zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 4 u.p.o.l., podatnikami w podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nie posiadające osobowości prawnej, będące posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie wynika z umowy zawartej z właścicielem. Przekazanie w wyniku umowy cywilnoprawnej w posiadanie zależne (najem) nieruchomości lub jej części, stanowiącej własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego skutkuje powstaniem obowiązku podatkowego po stronie posiadacza zależnego. Z kolei jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej podlegają obowiązkowi podatkowemu jedynie wówczas, gdy korzystają z nieruchomości na podstawie ustawowego zarządu w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603). W tym przypadku taki zarząd nie został ustanowiony, zatem w myśl przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych na Zakładzie Gospodarowania Nieruchomościami nie spoczywa obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości. Prezydent m. W. uznał, że w rozpoznawanej sprawie obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciąży na najemcach lokali użytkowych stanowiących własność jednostki samorządu terytorialnego i będących w administrowaniu Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami. Wysokość podatku od nieruchomości została ustalona na podstawie zawartej umowy z dnia 29 grudnia 1998 r. o najem lokalu użytkowego pomiędzy Gminą W., reprezentowaną przez Zarząd Domów Komunalnych W. a Skarżącymi. Skarżący w odwołaniu od ww. decyzji wyjaśnili, że w będącym przedmiotem opodatkowania lokalu użytkowym prowadzą działalność usługowo - handlową od 1989 r. Umowa najmu lokalu nie przewidywała obowiązku zapłaty podatku od nieruchomości. Przez wszystkie lata trwania tej umowy nikt nie wystąpił do nich o podpisanie aneksu do umowy, nakładającego taki obowiązek. Skarżący zakwestionowali możliwość obciążenia ich podatkiem za ubiegłe lata podnosząc, że wcześniej nie zostały zgromadzone dokumenty w sprawie ani ustalony stan faktyczny. Ponadto powinni być zgodnie z prawem o toczących się postępowaniach powiadomieni. Podsumowując stwierdzili, że przedmiotowa decyzja jest dla nich krzywdząca, gdyż nie mogli uwzględnić kwoty podatku w kalkulacjach finansowych w ramach prowadzonej działalności. Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji SKO powołało się na przepis art. 3 ust. 1 pkt 4 u.p.o.l. wskazując, że każdy, kto jest posiadaczem nieruchomości lub jej części, która stanowi własność jednostki samorządu terytorialnego, jest podatnikiem podatku od nieruchomości z tytułu posiadania tej nieruchomości lub jej części. SKO wyjaśniło, że Skarżący w 2005 r. byli współposiadaczami nieruchomości stanowiącej lokal użytkowy, której własność należała do m. st. Warszawy (następcy prawnego Gminy W.). Jego posiadanie wynikało z umowy najmu, zawartej w imieniu jednostki samorządu terytorialnego przez Dyrektora i Zastępcę Dyrektora ZBK W.. W konsekwencji, w tym roku podatkowym, Skarżacy byli podatnikami podatku od nieruchomości z tytułu posiadania tego lokalu na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 4 u.p.o.l. Ponadto SKO wskazało, iż dla istnienia obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości, czy też późniejszego przekształcenia tego obowiązku w zobowiązanie podatkowe nie ma znaczenia okoliczność poinformowania Skarżących przy zawarciu umowy najmu o konieczności ponoszenia ciężaru podatku, względnie zawarcie w tej materii stosownych zapisów w samej umowie, gdyż rzeczony obowiązek podatkowy powstaje z mocy prawa (ustawy o podatkach i opłatach lokalnych). Dodatkowo wyjaśniono, że planowanie prowadzenia działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę jako podmiot profesjonalny winno uwzględniać wszelkie niezbędne wymogi płynące z przepisów prawa, a dotyczące rożnych aspektów tej działalności. Za niezasadne uznał, regulowanie kwestii obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości w samej umowie najmu, obowiązek ten płynie bezpośrednio z ustawy i mocą umowy nie może być wyłączony lub przeniesiony na inny podmiot. Zaznaczył, iż okoliczność braku określenia w tej umowie konieczności ponoszenia przez Skarżących ciężaru podatku od nieruchomości nie ma żadnego znaczenia z punktu wiedzenia dokonania przez organ podatkowy I instancji zasadności ustalenia wymiaru podatku. Skarżący, w skardze do Sądu, zarzucili, iż organ administracyjny powinien wydać decyzje o wymiarze podatku w stosownym czasie za każdy rok podatkowy. W ocenie Skarżących od wprowadzenia nowelizacji ustawy o podatkach i opłatach lokalnych z dniem 1 stycznia 2003 r., organ nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku, zaniedbując wydawania decyzji o wymiarze podatku za każdy rok podatkowy, co spowodowało jednoczesne wydanie pięciu wstecznych decyzji o naliczeniach podatków. Podnieśli, że profesjonalny przedsiębiorca planujący prowadzenie działalności gospodarczej winien uwzględniać "wszelkie wymogi płynące z przepisów prawa", w tym koszty prowadzenia tej działalności, lecz to właśnie organ zobowiązany jest do wydania decyzji o wymiarze podatków za każdy rok podatkowy. Zdaniem Skarżących, gdyby w stosownym czasie wydawano decyzje o wymiarze podatku od najmowanego lokalu użytkowego mieliby możliwość podjęcia decyzji, czy w dalszym ciągu, wobec podniesienia kosztów związanych z użytkowaniem lokalu, będą kontynuować w nim działalność gospodarczą. Zarzucili również, iż systematycznie corocznie opłacane należności podatkowej wynikające z corocznie sporządzanych decyzji o wymiarze podatku nie doprowadziłoby do powstania zobowiązania, którego jednorazowa spłata przekracza ich możliwości finansowe. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jako niezasadna podlega oddaleniu. Spór w niniejszej sprawie dotyczy podatku od nieruchomości za 2005 r. od wynajmowanego przez Skarżących lokalu użytkowego położonego w W. przy ul. K. [...]. W związku z powyższym w pierwszej kolejności wskazać należy na zakres podmiotowy opodatkowania podatkiem od nieruchomości, który został określony w art. 3 u.p.o.l. Zgodnie z art. 3 ust. 1 u.p.o.l., w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2003 r., podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące: 1) właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3; 2) posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych; 3) użytkownikami wieczystymi gruntów; 4) posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie: a) wynika z umowy zawartej z właścicielem, Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości, b) jest bez tytułu prawnego, z zastrzeżeniem ust. 2. W wydanej w niniejszej sprawie decyzji podatkowej jako podstawa prawna ustalenia Skarżącym podatku od nieruchomości wskazany został art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a) u.p.o.l. W przepisie tym określone zostały warunki jego zastosowania, poprzez wskazanie czyich nieruchomości (obiektów budowlanych) on dotyczy oraz rodzaju czynności prawnej (m.in. umowa z właścicielem) będącej źródłem posiadania. Takie odrębne od przewidzianego w pkt 1, unormowanie dotyczące szczególnych (z uwagi na osobę właściciela) nieruchomości i obiektów budowlanych oznacza, że w przypadku, gdy spełnione zostaną warunki określone w pkt 4, podatnikiem jest tylko i wyłącznie podmiot wskazany w tym ostatnim punkcie, tj. posiadacz. Zgodnie z art. 336 Kodeksu cywilnego, posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). W rozpoznawanej sprawie organy podatkowe prawidłowo przyjęły, iż posiadaczem takim, a co za tym idzie podatnikiem podatku od nieruchomości, są właśnie Skarżący, którzy faktycznie władali lokalem użytkowymi, jako ich posiadacze zależni (najemcy) - na podstawie (znajdującej się w aktach sprawy) umowy najmu z dnia 29 grudnia 1998 r. zawartej pomiędzy Skarżącymi a Gminą W., reprezentowaną przez Zarząd Domów Komunalnych W.. Na podstawie uchwały Rady Miasta W. z dnia 2 grudnia 2004 r., zakład budżetowy m. W. pod nazwą "Zarząd Nieruchomości Komunalnych " przekształcony został w jednostkę budżetową m. W. pod nazwą "Zakład Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy S. m. W.". W aktach sprawy znajduje się również pismo Urzędu Miasta W. (Biuro Gospodarki Nieruchomościami Delegatura w dzielnicy S.) z dnia 14 września 2009 r., z którego wynika, iż nieruchomości stanowiące gminny zasób nieruchomości nigdy nie były przekazywane w trwały zarząd na rzecz Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy S. m. W.. Z kolei uprawnienia właścicielskie m. W. do przedmiotowego lokalu użytkowego, choć nie wskazano tego w zaskarżonej decyzji, wynikały z art. 20 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy (Dz. U. Nr 41, poz. 361, z późn. zm.), w świetle którego, m.in. mienie gmin warszawskich stało się mieniem miasta W. (ust. 1), która to gmina jest też następcą prawnym dotychczasowych gmin warszawskich (ust. 2). W świetle powyższego zgodzić się należało z organami podatkowymi, że Skarżący są posiadaczami zależnymi (najemcami) lokalu użytkowego stanowiącego własność jednostki samorządu terytorialnego - gminy m. W., którym to lokalem władają na podstawie zawartej umowy i to oni, stosownie do powołanego przez organy podatkowe art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a) u.p.o.l., są z tego tytułu podatnikami podatku od nieruchomości. Odnosząc się do zarzutów Skarżących dotyczących ich niewiedzy o wprowadzonym w 2003 r. obowiązku podatkowym, braku informacji ze strony organów podatkowych o powyższym obowiązku oraz wydaniu decyzji łącznie za pięć lat, Sąd dostrzega, że poprzez fakt, iż w równolegle toczących się postępowaniach organ podatkowy dokonał wymiaru podatku jednocześnie za kilka lat wstecz, Skarżący znaleźli się w trudnej sytuacji i z tego powodu ich poczucie krzywdy jest subiektywnie uzasadnione. Jednakże powyższa okoliczność nie mogła być dla Sądu podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji, albowiem tak długo, dopóki nie upłynął przewidziany w ustawie termin na wydanie takiej decyzji, organ podatkowy ma prawo to uczynić. Mając na uwadze powyższe rozważania i wnioski, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.