III SA/Wa 2667/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Małgorzata Jarecka, Sędziowie Sędzia WSA Maciej Kurasz,, Sędzia WSA Alojzy Skrodzki (sprawozdawca), Protokolant ref. staż. Maksymilian Kulczycki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2011 r. sprawy ze skargi A. B. i J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2008 r. oddala skargę Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej: SKO) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m. W. z [...] maja 2010 r. ustalającej A. B. i J. B. (dalej: "Skarżący") podatek od nieruchomości na 2008 r. w wysokości 1.292 zł za znajdujący się w miejskim zasobie lokalowym lokal użytkowy położony w budynku przy ul. K. [...] w W.. Z akt sprawy wynika, że za podstawę opodatkowania przyjęto lokal użytkowy "B" - budynki pod działalność gospodarczą powyżej 2.20 m o powierzchni 67.95 m². Organ I instancji wskazał, iż przepisy znowelizowanej ustawy o podatkach i opłatach lokalnych z dnia 12 stycznia 1991 r. (Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844, dalej: u.p.o.l.), od dnia 1 stycznia 2003 r. wprowadziły obowiązek opodatkowania podatkiem od nieruchomości posiadaczy zależnych. Wyjaśnił, iż zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt. 4 u.p.o.l., podatnikami w podatku od nieruchomości są miedzy innymi osoby fizyczne będące posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie wynika z umowy zawartej z właścicielem. Przekazanie w wyniku umowy cywilnoprawnej w posiadanie zależne (najem) nieruchomości lub jej części, stanowiącej własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego skutkuje powstaniem obowiązku podatkowego po stronie posiadacza zależnego. Natomiast posiadaczem zależnym rzeczy, w rozumieniu art. 336 k.c. jest ten, kto ma faktyczne władztwo jako użytkownik, najemca, dzierżawca lub ma inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą Posiadanie zależne wiąże się z wydaniem rzeczy do czasowego jej używania na podstawie zawartej umowy. Jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej podlegają obowiązkowi podatkowemu jedynie wówczas, gdy korzystają z nieruchomości na podstawie ustawowego zarządu w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603). W tym przypadku taki zarząd nie został ustanowiony, zatem w myśl przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych na Zakładzie Gospodarowania Nieruchomościami nie spoczywa obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości. Prezydent m. W. uznał, że na najemcach lokali użytkowych stanowiących własność jednostki samorządu terytorialnego i będących w administrowaniu Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami, ciąży obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości. Wysokość podatku od nieruchomości została ustalona na podstawie zawartej umowy z dnia 29 grudnia 1998 r. o najem lokalu użytkowego pomiędzy Gminą W., reprezentowaną przez Zarząd Domów Komunalnych W. a Skarżącymi. Skarżący w odwołaniu od ww. decyzji wyjaśnili, że w będącym przedmiotem opodatkowania lokalu użytkowym prowadzą działalność usługowo - handlową od 1989 r. Umowa najmu lokalu nie przewidywała obowiązku zapłaty podatku od nieruchomości. Przez wszystkie lata trwania tej umowy nikt nie wystąpił do nich o podpisanie aneksu do umowy, nakładającego taki obowiązek. Skarżący zakwestionowali możliwość obciążenia ich podatkiem za ubiegłe lata podnosząc, że wcześniej nie zostały zgromadzone dokumenty w sprawie ani ustalony stan faktyczny. Ponadto powinni być zgodnie z prawem o toczących się postępowaniach powiadomieni. Podsumowując, stwierdzili, że przedmiotowa decyzja jest dla nich krzywdząca, gdyż nie mogli uwzględnić kwoty podatku w kalkulacjach finansowych w ramach prowadzonej działalności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu, powołując się na treść art. 3 ust. 1 u.p.o.l. organ odwoławczy wskazał, że każdy, kto jest posiadaczem nieruchomości lub jej części, która stanowi własność jednostki samorządu terytorialnego, jest podatnikiem podatku od nieruchomości z tytułu posiadania tej nieruchomości lub jej części. SKO wyjaśniło ponadto, że Skarżący w 2008 r. byli współposiadaczami nieruchomości stanowiącej lokal użytkowy, której własność należała do m. W. (następcy prawnego Gminy W.), a jego posiadanie wynikało z umowy najmu, zawartej w imieniu jednostki samorządu terytorialnego przez Dyrektora i Zastępcę Dyrektora ZBK W., to byli w tym roku podatkowym podatnikami podatku od nieruchomości z tytułu posiadania tego lokalu na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 4 u.p.o.l. Ponadto, SKO wskazało, iż dla istnienia obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości, czy też późniejszego przekształcenia tego obowiązku w zobowiązanie podatkowe nie ma znaczenia okoliczność poinformowania skarżących przy zawarciu umowy najmu o konieczności ponoszenia ciężaru podatku, względnie zawarcie w tej materii stosownych zapisów w samej umowie, gdyż rzeczony obowiązek podatkowy powstaje z mocy prawa (ustawy o podatkach i opłatach lokalnych). Dodatkowo wyjaśniono, że planowanie prowadzenia działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę jako podmiot profesjonalny winno uwzględniać wszelkie niezbędne wymogi płynące z przepisów prawa, a dotyczące rożnych aspektów tej działalności. Za niezasadne uznał, regulowanie kwestii obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości w samej umowie najmu, obowiązek ten płynie bezpośrednio z ustawy i mocą umowy nie może być wyłączony lub przeniesiony na inny podmiot. Zaznaczył, iż okoliczność braku określenia w tej umowie konieczności ponoszenia przez Skarżących ciężaru podatku od nieruchomości nie ma żadnego znaczenia z punktu widzenia dokonania przez organ podatkowy pierwszej instancji zasadności ustalenia wymiaru podatku. Reasumując, organ odwoławczy stwierdził, iż decyzją organu I instancji ustalono wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości w prawidłowy sposób. Strona, w skardze do Sądu zarzuciła, iż organ administracyjny powinien wydać decyzje o wymiarze podatku w stosownym czasie za każdy rok podatkowy. W ocenie Skarżących od wprowadzenia nowelizacji ustawy o podatkach i opłatach lokalnych z dniem 1 stycznia 2003 r., organ nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku, zaniedbując wydawania decyzji o wymiarze podatku za każdy rok podatkowy, co spowodowało jednoczesne wydanie pięciu wstecznych decyzji o naliczeniach podatków. Podnieśli, że profesjonalny przedsiębiorca planujący prowadzenie działalności gospodarczej winien uwzględniać "wszelkie wymogi płynące z przepisów prawa", w tym koszty prowadzenia tej działalności, lecz to właśnie organ zobowiązany do wydania decyzji o wymiarze podatków za każdy rok podatkowy, przez swoje pięcioletnie zaniechanie uniemożliwił to planowanie. Zdaniem Skarżących, gdyby w stosownym czasie wydawano decyzje o wymiarze podatku od najmowanego lokalu użytkowego mieliby możliwość podjęcia decyzji, czy w dalszym ciągu, wobec podniesienia kosztów związanych z użytkowaniem lokalu, będą kontynuować w nim działalność gospodarczą. Zarzucili również, iż systematycznie corocznie opłacane należności podatkowej wynikające z corocznie sporządzanych decyzji o wymiarze podatku nie doprowadziłoby do powstania zobowiązania, którego jednorazowa spłata przekracza ich możliwości finansowe. SKO w odpowiedzi na skargę, wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jako niezasadna podlega oddaleniu. Spór w niniejszej sprawie dotyczy podatku od nieruchomości za 2008 r. od wynajmowanego przez Skarżących lokalu użytkowego położonego w W. przy ul. K. [...]. W związku z powyższym w pierwszej kolejności wskazać należy na zakres podmiotowy opodatkowania podatkiem od nieruchomości, który został określony w art. 3 u.p.o.l. Zgodnie z art. 3 ust. 1 u.p.o.l., w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2003 r., podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące: 1) właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3; 2) posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych; 3) użytkownikami wieczystymi gruntów; 4) posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie: a) wynika z umowy zawartej z właścicielem, Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości, b) jest bez tytułu prawnego, z zastrzeżeniem ust. 2. W wydanej w niniejszej sprawie decyzji podatkowej jako podstawa prawna ustalenia Skarżącym podatku od nieruchomości wskazany został art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a) u.p.o.l. W przepisie tym określone zostały warunki jego zastosowania, poprzez wskazanie czyich nieruchomości (obiektów budowlanych) on dotyczy oraz rodzaju czynności prawnej (m.in. umowa z właścicielem) będącej źródłem posiadania. Takie odrębne od przewidzianego w pkt 1, unormowanie dotyczące szczególnych (z uwagi na osobę właściciela) nieruchomości i obiektów budowlanych oznacza, że w przypadku, gdy spełnione zostaną warunki określone w pkt 4, podatnikiem jest tylko i wyłącznie podmiot wskazany w tym ostatnim punkcie, tj. posiadacz. Zgodnie z art. 336 Kodeksu cywilnego, posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). W rozpoznawanej sprawie organy podatkowe prawidłowo przyjęły, iż posiadaczem takim, a co za tym idzie podatnikiem podatku od nieruchomości, są właśnie Skarżący, którzy faktycznie władali lokalem użytkowym, jako ich posiadacze zależni (najemcy) - na podstawie (znajdującej się w aktach sprawy) umowy najmu z dnia 29 grudnia 1998 r. zawartej pomiędzy Skarżącymi a Gminą W., reprezentowaną przez Zarząd Domów Komunalnych W.. Na podstawie uchwały Rady Miasta W. z dnia 2 grudnia 2004 r., zakład budżetowy m. W. pod nazwą "Zarząd Nieruchomości Komunalnych " przekształcony został w jednostkę budżetową m. W. pod nazwą "Zakład Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy S. m. W.". W aktach sprawy znajduje się również pismo Urzędu Miasta W. (Biuro Gospodarki Nieruchomościami Delegatura w dzielnicy S.) z dnia 14 września 2009 r., z którego wynika, iż nieruchomości stanowiące gminny zasób nieruchomości nigdy nie były przekazywane w trwały zarząd na rzecz Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy S. m. W.. Z kolei uprawnienia właścicielskie m. W. do przedmiotowego lokalu użytkowego, choć nie wskazano tego w zaskarżonej decyzji, wynikały z art. 20 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy (Dz. U. Nr 41, poz. 361, z późn. zm.), w świetle którego, m.in. mienie gmin warszawskich stało się mieniem miasta stołecznego Warszawy (ust. 1), która to gmina jest też następcą prawnym dotychczasowych gmin warszawskich (ust. 2). W świetle powyższego zgodzić się należało z organami podatkowymi, że Skarżący są posiadaczami zależnymi (najemcami) lokalu użytkowego stanowiącego własność jednostki samorządu terytorialnego - gminy m. W., którym to lokalem władają na podstawie zawartej umowy i to oni, stosownie do powołanego przez organy podatkowe art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a) u.p.o.l., są z tego tytułu podatnikami podatku od nieruchomości. Odnosząc się do zarzutów Skarżących dotyczących ich niewiedzy o wprowadzonym w 2003 r. obowiązku podatkowym, braku informacji ze strony organów podatkowych o powyższym obowiązku oraz wydaniu decyzji łącznie za pięć lat, Sąd dostrzega, że poprzez fakt, iż w równolegle toczących się postępowaniach organ podatkowy dokonał wymiaru podatku jednocześnie za kilka lat wstecz, Skarżący znaleźli się w trudnej sytuacji i z tego powodu ich poczucie krzywdy jest subiektywnie uzasadnione. Jednakże powyższa okoliczność nie mogła być dla Sądu podstawą do uchylenie zaskarżonej decyzji, albowiem tak długo, dopóki nie upłynął przewidziany w ustawie termin na wydanie takiej decyzji, organ podatkowy ma prawo to uczynić. Mając na uwadze powyższe rozważania i wnioski, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.