III SA/Wa 2670/17

Starszy Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 29/9/2017 r po rozpoznaniu wniosku H. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi H. G. na postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia z [...]/6/2017 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od stycznia do kwietnia 2012 r. p o s t a n a w i a odmówić Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie 1) Zgodnie z art. 245 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, o który wnioskuje strona – tj. zwolnienia od kosztów sądowych - następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Okoliczności uzasadniające potrzebę przyznania stronie prawa pomocy powinna wykazać – strona. 2) Skarżący H. G. (dalej również powoływany skrótowo jako "Strona"), w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości niespełna 46 tys. zł (dokładnie 45366,- zł), wnioskiem zawartym na formularzu PPF (data 4/09/2017 r), zwrócił się przyznanie prawa pomocy. Powołał się na złą sytuację materialną. Wskazał, że utrzymuje się z wynagrodzenia swojego i żony w łącznej wysokości ok 8060 zł. Pozostałe wynagrodzenia zostały zajęte przez organy podatkowe. Toczą się wobec niego postępowania egzekucyjne wskazanych w rubryce 5 formularza zaległości, a na jego majątku dokonano zabezpieczenia. Nadto ponosi koszty obsługi prawnej, a ze względu na rodzaj sprawy – pomocy tej potrzebuje. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i synem., nie posiada rachunków bankowych. Posiada w gotówce ok 5 tys zł, 400 udziałów w sp. z o.o. (wartość ok 40 tys zł), 91 udziałów w spółce z o.o. (wartość ok 4550 zł), samochód osobowy Peugeot 206 (2007 r.) oraz lokal mieszkalny o pow 60 m.kw., wynajmowany na podstawie umowy najmu. W wykonaniu wezwania z 14/9/2017 r. Skarżący wskazał, że: - nie osiąga dochodów z działalności gospodarczej wykonywanej osobiście; - prowadzona przez niego jednoosobowa działalność została przekształcona w sp. z o.o.; - zadeklarował przedłożenie wyciągów z rachunków bankowych swojego i żony, zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego, bilans i rachunek zysków i strat za 2016 r.; - zadeklarował brak środków ze źródeł zewnętrznych; - powołał się na pogorszenie stanu zdrowia; - ponosi wyłącznie niezbędne koszty pomocy prawnej 3) Jedyny wymagany na obecnym etapie koszt sądowy, to wpis od skargi w badanej przez urzędnika sądowego sprawie. Do tego zakresu prawa pomocy, tj kosztów wymagalnych, referendarz sądowy ograniczył rozpoznanie wniosku: sytuacja życiowa Strony Skarżącej może bowiem zmieniać się. Referendarz sądowy, na tym etapie postępowania, daje wiarę twierdzeniom Strony o subiektywnym przekonaniu o jej nienajlepszej sytuacji życiowej, jednakże podjęta ocena powinna uwzględniać przyjęty w społeczeństwie wskaźnik ubóstwa, niemożności zgromadzenia środków na poczet kosztów postępowania czy dochowanie standardów zapobiegliwości wymaganych od podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, jak też równoprawne traktowanie kosztów związanych z działalnością gospodarczą. Z uwagi na realizację zasady domniemania rzetelności działań podatnika referendarz sądowy nie podziela – na potrzeby postępowania o prawo pomocy – poglądów organów podatkowych o swoistej "fikcyjności" obrotu gospodarczego. Dlatego też przyjmuje proporcjonalną do wartości sporu określoną przez organ podatkowy, tj. 4536534,35 zł – wysokość obrotu i przychodu w okresie, którego dotyczył spór. Uznaje też na potrzeby postępowania o prawo pomocy – za rzeczywiście dokonany – obrót dokumentowany fakturami VAT wymienionymi w zaskarżonej decyzji - i to pomimo tego, że zdaniem organów podatkowych, kontrahenci nie prowadzili rzeczywistej działalności gospodarczej. Pogląd ten zdaje się znajdować potwierdzenie w wysokości zadeklarowanego przychodu uzyskanego przez Stronę w 2016 r. (PIT36L), tj. w wysokości 5816593 zł lub w 2015 r. (15490374 zł). Przychody te były uzyskiwane również w czasie trwania u Skarżącego postępowania kontrolnego, zatem jak wynika z orzecznictwa, Skarzący był zobowiązany liczyć się z obowiązkiem ponoszenia kosztów związanych z tymi postepowaniami: tym bardziej, że, jak wynika z przedłożonych deklaracji zabezpieczył on ponoszenie (ponosił inne) innych kosztów związanych z przychodami na kwotę 15055567,50 w 2015 r. i na kwotę 5642876,54 w 2016 r. Skarżący nie wykazał zarazem, by wydatki te korzystały z pierwszeństwa zaspokojenia przed obowiązkiem poczynienia rezerw na poczet spornych postępowań. W okresie tym Strona prowadziła działalność gospodarczą w większym rozmiarze na co wskazuje tak wartość przychodu, jak wysokość obrotu wynikająca z akt administracyjnych i – w konsekwencji - dysponowała większą możliwością akumulowania środków na poczet przyszłych sporów sądowych, których miała obowiązek przewidywania. Referendarz sądowy nie doszukał się powodów, czemu Skarżący nie zamierza podjąć wysiłków w celu wygospodarowania środków na poczet wpisu od skargi z posiadanego majątku (por rubryka 7.2.2 i 7.2.1. formularza PPF), lecz dąży do obciążenia tymi kosztami społeczeństwa, skoro zadeklarowana przez niego wartość posiadanych udziałów i wolnych środków w gotówce jest równa wysokości wymagalnych kosztów sądowych. Skarżący nie wykazał również, by podjął bezskuteczne działania prowadzące do zwolnienia środków zajętych w trakcie postępowania zabezpieczającego i egzekucyjnego, co jest warunkiem – jak przyjmuje utrwalone orzecznictwo, przyznania mu prawa pomocy. W konsekwencji należało przyjąć, że brak poczynienia rezerw na poczet sporów momencie kiedy postępowania już toczyły się, zaś Skarżący uzyskiwał przychody w większym rozmiarze, jak też niewykorzystanie posiadanego majątku oraz niewykazanie wykorzystania możliwości zwolnienia zajętego majątku nie są okolicznościami uzasadniającymi przyznanie prawa pomocy i pogląd o spełnieniu przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a. Bez znaczenia, wobec powyższego, jest niepełne wykonanie wezwania referendarza sądowego, zatem rozważania w tym względzie zostały pominięte, jako drugorzędne dla wyniku sprawy. 4) Dlatego, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1, § 3, art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., należy zadecydować jak w sentencji.