III SA/Wa 2671/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Sędzia WSA Marek Wroczyński (spr.), Asesor WSA Maciej Kurasz, Protokolant R.P., po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi A.P. na decyzję P. z dnia[...]maja 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości. Syg.akt III S.A./Wa 2671/06 Uzasadnienie Decyzją z dnia (...) grudnia 2004 roku nr (...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 83 ust.1 pkt 3 oraz art.28 ust.1 i3 oraz art.32 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych [ DZ.U nr 137, poz.887 ze zmianami ] odmówił A.P. umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres od grudnia 1997 roku do grudnia 1998 roku w łącznej kwocie 10 131,10 zł . Decyzją z (...)grudnia 2004 roku nr (...) na podstawie art. 83 ust.1 pkt 3 oraz art.28 ust.1 i3 oraz art.32 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych [ DZ.U nr 137, poz.887 ze zmianami ] odmówił A.P. umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres od stycznia 1999 roku do lipca 1999 roku w łącznej kwocie (...)zł ; ubezpieczenie zdrowotne za okres od stycznia 1999 roku do stycznia 2001 roku w łącznej kwocie (...)zł ; Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od stycznia 1999 roku do lipca 1999 roku w łącznej kwocie (...)zł . W uzasadnieniu swoich decyzji organ pierwszej instancji podnosił ,że nie znalazł podstaw do umorzenia zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne Zgodnie z dyspozycją art.28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek mogą być tylko umarzane w przypadku całkowitej nieściągalności. Z treści wywiadów majątkowych wynika , że dłużnik posiada majątek ,z którego można wyegzekwować należności . Pismem z dnia (...) stycznia 2005 roku A.P. wniósł o ponowne rozpatrzenie spraw , w których wydano decyzje z dnia (...) grudnia 2004 roku nr (...)oraz (...). W uzasadnieniu wniosku podnosił , że uruchomienie egzekucji spowodowałoby ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny pozbawiające go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych .Podnosił , że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku , nie otrzymuje świadczenia rentowego , posiada zadłużenie w banku kredytującym zakup lokalu mieszkalnego .W jego ocenie sytuacja finansowa spełnia przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek. Decyzją z dnia (...)maja 2005 roku P. utrzymał w mocy zaskarżone decyzje organu pierwszej instancji z dnia (...) grudnia 2004 roku nr (...).W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ administracji powołując się na przepis art.28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych stwierdził , że przedmiotowych sprawach nie występują przesłanki przemawiające za całkowitą nieściągalnością należności .Organ również podniósł , że zła sytuacja finansowa skarżącego nie stanowi podstawy do podjęcia decyzji o umorzeniu zaległości . Na powyższą decyzję A.P. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Administracyjnego Warszawie skargę , w której wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji podnosił iż pozostaje trudnej sytuacji finansowej i życiowej , jest osobą schorowaną .W skardze zarzucił organowi wydającemu decyzję w przedmiotowej sprawie naruszenie dyspozycji przepisy § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki ,Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 roku w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne poprzez nieprawidłową interpretację . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 grudnia 2005 roku w sprawie III S.A./Wa 1957/05 stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji w całości . Zdaniem Sądu nastąpiło wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości co stanowi przesłankę do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji .Po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nastąpiła zmiana przepisu art. 83 ust.4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych gdzie zapisano , że stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy , na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra Postanowieniem z dnia (...) marca 2006 roku Minister Pracy i Polityki Społecznej przekazał dyrektorowi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych sprawę do rozpoznania . W związku ze zmianą stanu prawnego decyzją z dnia (...) maja 2006 roku P. nr (...)utrzymał w mocy decyzje z dnia 9 grudnia 2004 roku o numerach U(...)w przedmiocie odmowy umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne A.P. . W uzasadnieniu decyzji organ po zacytowaniu treści przepisu art.28 ust.2 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych uznał , że na podstawie zgromadzonej w toku postępowania dokumentacji nie zachodzi żadna sytuacja przewidziana w w/w przepisach dająca podstawy do stwierdzenia całkowitej nieściągalności zadłużenia .Zobowiązany osiąga dochód z tytułu zatrudnienia a zatem istnieje możliwość podjęcia spłaty zadłużenia w formie ratalnej . W ocenie organu nie dają podstaw do umorzenia zaległości skarżacego przepisy § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki ,Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 roku w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne . Zakład może umorzyć należności z tytułu nieopłaconych składek , jeżeli zobowiązany wykaże , że ze względu na stan majątkwy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności , ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny W szczególności w przypadku : - gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych - poniesienia strat materialnych wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego , że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego dalszego prowadzenia działalności - przewlekłej choroby zobowiązanego lub członka rodziny , nad którym sprawuje bezpośrednią opiekę osoba zobowiązana , a sposób sprawowania opieki uniemożliwia jednoczesne pozyskiwanie dochodów niezbędnych do podjęcia spłaty zadłużenia . W oparciu o posiadaną dokumentację nie stwierdzono w przypadku A. P. żadnej z w/w sytuacji ponieważ : - z uwagi na posiadany stały dochód ma on możliwość przystąpienia do ratalnej spłaty zadłużenia , bez uszczerbku dla zapewnienia zobowiązanemu i jego rodzinie niezbędnych potrzeb życiowych - nie przedłożył zobowiązany żadnych dokumentów potwierdzających , że poniósł jakieś straty materialne z powodu wystąpienia nadzwyczajnych sytuacji niezależnych od zobowiązanego - nie przedłożył żadnych dokumentów , dokumentów których wynikałoby , że stan zdrowia zobowiązanego lub któregoś z członków rodziny uniemożliwia pozyskiwanie dochodów niezbędnych dla spłaty zadłużenia . Skargę na decyzję P. z dnia (...) maja 2006 roku złożył A.P W uzasadnieniu skargi podnosił on , że organ wydając zaskarżoną decyzję nie wziął pod uwagę wielu przedłożonych dowodów świadczących jednoznacznie o jego bardzo trudnej sytuacji życiowej .W jego ocenie poza uwagą organu pozostał fakt wypadku jakiemu zobowiązany uległ w roku 2002 .W związku z wypadkiem dwukrotnie poddawany był leczeniu szpitalnemu , kuracji w ośrodku rehabilitacji ortopedycznej i wielu zabiegom fizykoterapeutycznym .W związku z tym zdarzeniem zmieniała się radykalnie jego sytuacja ekonomiczna .Wydatki na leczenie i rehabilitację stanowią dla niego ogromne obciążenie , zwłaszcza od 2003 roku gdy został on zwolniony ze stałego miejsca zatrudnienia .Aktualnie utrzymuje się on z prac na zlecenie z dochodem około 400 zł miesięcznie . Skarżący podnosił również , że organ wydając decyzję nie wziął pod uwagę jego trudnej sytuacji socjalno-bytowej , która wobec wszczęcia procedur egzekucyjnych doprowadzi do utraty miejsca zamieszkania i eskalacji windykacyjnej . W odpowiedzi na skargę organ wnosił o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji . Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Skarga zasługuje na uwzględnienie . Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych , określone między innymi art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sadów administracyjnych [ DZ.U nr 153 , poz.1269 ] oraz art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi – zwanej dalej P.p.s.a [ Dz.U nr 153 , poz.1270 , ze zmianami ] sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem . W związku z tym , aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej , konieczne jest stwierdzenie , że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy , bądź przepisu postępowania w stopniu w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania , a także gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności Jak stanowi przepis art.134 § 1 P.p.s.a sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną . W ocenie sądu zaskarżona decyzja narusza przepisy procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy . Podstawą prawną uchylenia zaskarżonej decyzji stanowiło naruszenie art. 107 § 3 , art.7 ; 15 ; 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego – dalej przywoływanego jako kpa . Zgodnie z art.107 § 3 kpa uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów , które organ uznał za udowodnione , dowodów , na których się oparł oraz przyczyn , powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej , zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji , z przytoczeniem przepisów prawa .Art.107 kpa określa podstawowe części składowe decyzji .Do tych cześci ustawodawca zalicza między innymi uzasadnienie faktyczne i prawne .Uzasadnienie stanowi integralną część decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia , stanowiącego dyspozytywną część rozstrzygnięcia .[ por. wyrok NSA z 12 maja 2000 roku syg. akt I S.A./Kr 856/98 , LEX nr 43041 ] .Tak więc uzasadnienie jako jeden z elementów decyzji winno zawierać ocenę zebranego materiału dowodowego , dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa .Uzasadnienie decyzji ma szczególne znaczenie przy ocenie prawidłowości decyzji przez organ wyższego stopnia . Zgodnie z treścią art. 15 kpa postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne . Zasada dwuinstancyjności jest zasadą konstytucyjną ustanowioną w art.78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej .Zgodnie z tą zasadą każda sprawa administracyjna rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją organu I instancji podlega w wyniku wniesienia odwołania , przez legitymowany , ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ drugiej instancji .Sprawa administracyjna jest zatem dwukrotnie rozpoznana i rozstrzygnięta .Dwukrotne rozpoznanie oznacza obowiązek przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego , konsekwentnie do tego ukształtowane jest postępowanie odwoławcze , którego przedmiotem nie jest weryfikacja decyzji , a ponowne rozpoznanie sprawy administracyjnej .W wyroku z dnia 20 grudnia 1999 roku , syg.akt IV SA274/97 , LEX nr 48234 , NSA skonstatował , że organ odwoławczy rozpoznaje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie .Oznacza to , że ma on obowiązek rozpoznać wszystkie żądania , wnioski i zarzuty strony oraz ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swej decyzji Stąd obowiązkiem organu odwoławczego podstawowym znaczeniu jest również przytoczenie w tym względzie treści odwołania oraz ustosunkowanie się do niego w uzasadnieniu wydanej decyzji . Odnosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć iż zaskarżona decyzja nie zawiera uzasadnienia spełniającego wymogi art. 107 § 3 kpa . Naruszone zostały również przepisy art.7 i 77 § 1 kpa w stopniu mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie . W uzasadnieniu decyzji organ przytacza przepisy prawne bez odniesienia tych przepisów do ustalonego stanu faktycznego .Ustalenia faktyczne poczynione przez organ odwoławczy są lakoniczne , nie odnoszą się do całości zgromadzonego materiału w sprawie .Należy zauważyć iż zgodnie z zasadą wynikającą z art. 7 kpa obowiązkiem organu jest dokladnie wyjasnienie stanu faktycznego sprawy . Tylko niewadliwe ustalenia faktyczne w sprawie mogą pozwolić organowi na prawidłowe zastosowanie odpowiednich przepisów prawa materialnego .Z kolei z art.77 § 1 kpa wynika obowiązek organu administracji zgromadzenia całego materiału dowodowego , koniecznego do rostrzygnięcia sprawy . Zasadniczo należy uznać iż organ nie wyjaśnił w pelni jaka jest sytuacja rodzinna i materialna A. P. w dacie podejmowania decyzji . Organ nie odnosi się co do stanu zdrowia skarżącego i wpływu tego stanu na możliwości zarobkowania . Zachowanie organu pozwala uznać , że nie rozważono w sposób wyczerpujący przesłanek , których zaistnienie może prowadzić do umorzenia należności o których mówi art.28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych . Wadliwość ta skutkuje dowolnością indywidualnego aktu administracyjnego , która nie ma nic wspólnego z orzeczeniem w ramach tzw. " uznania administracyjnego " Organ rozpoznając sprawę ma obowiązek rozpatrzenia jej pod kątem przesłanek z art.28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz Rozporządzenia Ministra Gospodarki ,Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 roku w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne [ DZ.U z 2003 roku nr 141 , poz.1365 ] .Dopiero wszechstronne wyjaśnienie sprawy , przy zachowaniu przepisów postępowania administracyjnego daje podstawę do podjęcia decyzji , z uwagi na jej fakultatywny charakter nawet odmownej – po rozważeniu przesłanek umorzenia zaległości .Fakultatywność decyzji nie oznacza jednak wcale zgody na dowolne , arbitralne rozstzrygnięcie przez organ administracji i nie zwalnia go z przestrzegania ogólnych reguł procedury administracyjnej oraz wnikliwego i logicznego uzasadnienia zajętego stanowiska . Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien przeprowadzić postępowanie dowodowe w pełnym zakresie , wypowiedzieć się co do wszystkich dowodów w sprawie , odnieść się co do wszystkich stawianych przez skarżącego zarzutów . Po przeprowadzonym postępowaniu organ winien uzasadnić swoje stanowisko zgodnie z wymogami art.107 § 3 kpa . Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić , że zaistniały podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art., 145 § 1 pkt 1 lit.c P.p.s.a O braku mozliwości wykonania decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku orzeczono na podstawie art.152 P.p.s.a