III SA/Wa 2676/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Grażyna Nasierowska, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Tarno, Asesor WSA Dariusz Turek (spr.), Protokolant Emilia Kasperowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi B. F. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2) określa, że decyzja, której nieważność stwierdzono nie może być wykonana w całości. Pismem z dnia 15 stycznia 2004 roku B. F. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (zwanego dalej ZUS) Oddziału w O. o umorzenie zadłużenia, motywując wniosek tym, że zadłużenie powstało po przeprowadzonej kontroli, której wyniki oparto na zeznaniach dwóch pracowników strony. Skarżący został zmuszony do zlikwidowania działalności ponieważ nie posiadał środków na inwestycje. Decyzją z [...] listopada 2004 roku nr [...] na podstawie art.83 ust.1 oraz art.28 ust.1, ust.2 oraz art.32 ustawy z 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 137, poz. 887 z późn. zm., zwanej dalej u.s.u.s.), jak również Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 roku w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), zwanego dalej rozporządzeniem, ZUS odmówił umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na: ubezpieczenie społeczne za okres od [...] 11 1995r. do 10/1996r. w łącznej kwocie 13.170,16 zł; - Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 11/1995 r. do 10/1996 r. w łącznej kwocie 695,28 zł. W uzasadnieniu podniesiono, iż zgodnie z art. 28 ust.1, ust.2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Aby organ mógł umorzyć dotychczasowe zadłużenie, muszą zostać spełnione określone przesłanki, tj. całkowita nieściągalność lub ważny interes zobowiązanego. W przedmiotowej sprawie nie została stwierdzona całkowita nieściągalność. Wnioskodawca jest właścicielem pojazdu [...], a dochody uzyskiwane przez małżonkę z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej świadczą o braku całkowitej nieściągalności. Organ dodał, że oceniając sprawę pod kontem zastosowania przepisu art. 28 ust.3a u.s.u.s. nie znalazł podstaw do umorzenia składek, poza tym ZUS uznał, że niezdolność do spłaty zadłużenia może być przejściowa, bowiem nie można wykluczyć podjęcia przez wnioskodawcę zatrudnienia. B. F. w dniu 29 listopada 2004 roku wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku wskazał na swoją trudną sytuację oraz na fakt, że bardzo ciężko znaleźć mu pracę, a ponadto do dnia dzisiejszego nie wyegzekwował swoich należności. Prezes ZUS decyzją z [...] grudnia 2004 roku na podst. art.138 par. 1 ppkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego z dnia 14 czerwca 1960 roku (Dz. U. Nr 98, poz.1071 ze zmianami, zwanego dalej k.p.a.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu stwierdził, iż Skarżący nie przedstawił we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy żadnych nowych okoliczności uzasadniających konieczność zmiany rozstrzygnięcia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Strona podtrzymała wniosek o umorzenie składek oraz powtórzyła argumentację zawartą w poprzednich pismach. Wyrokiem z dnia 20 września 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność decyzji z [...] grudnia 2004 roku. Minister Pracy i Polityki Społecznej 30 stycznia 2006 roku przekazał wniosek B. F. o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezesowi ZUS jako organowi właściwemu. Decyzją z dnia [...] czerwca 2006 roku ZUS na podst. art.138 § 1 k.p.a. postanowił utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję dnia [...].11.2004 roku Organ przytoczył argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji oraz wskazał, że ZUS podejmując decyzję o odmowie umorzenia bierze pod uwagę nie tylko stan obecny, ale również przyszłe możliwości zmiany poprawy sytuacji finansowej dłużnika. Każdy przedsiębiorca, który podejmuje się prowadzenia działalności gospodarczej, podejmuje ryzyko z tym związane, a udzielenie ulgi w formie umorzenia należności prowadziłoby do przeniesienia tego ryzyka na budżet ZUS. Na powyższą decyzję B. F. w dniu 24 lipca 2006 roku wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wskazując, że na każde wezwanie ZUS przedstawiał wszystkie niezbędne dokumenty. Skarżący zaznaczył, że składki płacił za dni, w które pracownicy pracowali, a nie za przestoje, które nie byłe z jego winy. W odpowiedzi na skargę z 18 sierpnia 2006 roku Organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przytoczoną w zaskarżonej decyzji. Organ dodał, że Skarżący nie przedstawił żadnych nowych danych i informacji popartych dowodami . Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 lub 2 p.p.s.a.). Sąd zwraca również uwagę na treść art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Cytowany przepis daje podstawę do uwzględnienia skargi także wtedy, gdy strona nie podnosi w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego. Sąd, dokonując oceny zaskarżonej decyzji w tym zakresie stwierdza, że skarga zasługuje na uwzględnienie, jednak z innych przyczyn niż w niej podniesione. Zaskarżona decyzja narusza przepisy procedury administracyjnej w stopniu dającym podstawę do stwierdzenia jej nieważności. Sąd stwierdza zatem, iż decyzja ZUS wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości, które obowiązywały w dacie jej wydania. Zgodnie z art. 3 ust. 1 u.s.u.s. określone tą ustawą zadania z zakresu ubezpieczeń społecznych wykonuje między innymi ZUS, który jest państwową jednostką organizacyjną i posiada osobowość prawną (art. 66 ust. 1 u.s.u.s.). Przepis art. 83 ust. 1 pkt 3 u.s.u.s. stanowi natomiast, że ZUS wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek. W przepisie tym jednoznacznie określono podmiot uprawniony do wydawania decyzji w przedmiocie umarzania należności z tytułu składek - jest nim ZUS. Od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, stronie przysługuje prawo wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W ocenie Sądu, organem odwoławczym w dacie wydania zaskarżonej decyzji nie mógł być ZUS. Należy bowiem stwierdzić, iż ustawodawca nie przewidział, aby ZUS był organem odwoławczym od wydanych przez siebie decyzji w pierwszej instancji. Takiej jego roli nie można wysnuć z przepisów k.p.a. Nie dają do tego podstaw także przepisy u.s.u.s. Zgodnie z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa ZUS o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w k.p.a. W świetle powołanych wyżej przepisów należało stwierdzić, iż w niniejszej spawie decyzję wydał organ niewłaściwy, gdyż zamiast Prezesa ZUS zaskarżoną decyzję wydał Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Naruszenie przepisów o właściwości, na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., stanowi wadę, która skutkuje nieważnością decyzji. W tej sytuacji i na obecnym etapie postępowania ustosunkowanie się do zarzutów skargi należy uznać za przedwczesne. Sąd, z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz na mocy art. 152 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.