III SA/Wa 2686/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Gurba, po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J.D. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 30 listopada 2017 r. w sprawie ze skargi J.D. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności byłego prezesa zarządu wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okresy rozliczeniowe od grudnia 2009 r. do października 2011 r. postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie Pan J.D. (dalej: "Skarżący") wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że jego dochody są niewystarczające do poniesienia kosztów postępowania sądowego. Przeciwko Skarżącemu prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, co pozbawia go środków do życia. Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną i nie posiada majątku ani oszczędności. Skarżący uzyskuje miesięczne dochody z tytułu wynagrodzenia za pracę w kwocie 1.414 zł, a jego żona z tego samego tytułu 1.414 zł. Skarżący wskazał, że posiada pożyczkę w kwocie 86.000 zł, karty kredytowe na 50.000 zł, a koszty miesięcznego utrzymania wynoszą 1.300 zł. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego o przedłożenie dodatkowych dokumentów i informacji obrazujących sytuację majątkową Skarżącego i jego żony, Skarżący przedłożył zeznanie podatkowe PIT-37, z którego wynika, że w 2015 r. Skarżący uzyskał dochód w kwocie 21.997,95 zł, a w 2016 r. dochód w kwocie 31.525,51 zł. Skarżący nadesłał informację o spłacie kredytu z miesięczną ratą 1.972,72 zł., wyciągi z rachunku bankowego oraz rachunki miesięcznych opłat. Skarżący nadesłał także zaświadczenie o zarobkach swoich i żony. Postanowieniem z 30 listopada 2017 r. referendarz sądowy odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazał, że Skarżący pomimo wezwania nie nadesłał dokumentów świadczących o sytuacji majątkowej jego żony. Z przedstawionych natomiast przez Skarżącego informacji wynika, że łączny miesięczny dochód Skarżącego i jego żony wynosi 2.828 zł. Wydatki miesięczne Skarżący wyliczył na kwotę 1.300 zł, do kwoty tej należy doliczyć jeszcze spłatę pożyczki w kwocie 1.972,72 zł., co już znacznie przekracza uzyskiwany miesięczny dochód. Ponadto pozostaje jeszcze do spłaty zaległość na karcie kredytowej w kwocie 50.000 zł. Natomiast z analizy wyciągu z rachunku bankowego wynika, że żona Skarżącego przelewa na jego rzecz znaczne kwoty tj. 8 września 2017 r. - 8.500 zł, 9 września 2017 r. - 2.300 zł. W ocenie referendarza sądowego świadczy to o tym, że Skarżący i jego żona posiadają albo oszczędności albo źródło dochodu, którego nie wyjawili. W każdym razie sytuacja Skarżącego i jego żony nie mogła być w pełni zweryfikowana. Pismem z dnia 14 grudnia 2017 r. Skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia, w którym podniósł, że jego małżonka co prawda posiadała wcześniej pewne zasoby finansowe, ale ze względu na niskie dochody zostały one spożytkowane na codzienne wydatki rodziny i spłatę zadłużeń. Obecnie żona Skarżącego nie ma możliwości zgromadzenia oszczędności. Ponadto Skarżący zarzucił, że w zaskarżonym postanowieniu skupiono się wyłącznie na aspekcie zwolnienia od wpisu od skargi, podczas gdy jego wniosek dotyczył zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie zaś do art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Jak się podkreśla w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04, nie publ.), ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej. Zdaniem Sądu referendarz sądowy prawidłowo uznał, że Skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, w tym wpisu od skargi w kwocie 500 zł. W świetle ustaleń referendarza sądowego, z których wynika, że wydatki Skarżącego i jego żony przewyższają deklarowane dochody oraz że żona Skarżącego zasilała konto Skarżącego znacznymi kwotami, wątpliwości co do rzetelności przedstawienia stanu majątkowego przez Skarżącego są uzasadnione. Należy zauważyć, że Skarżący, mimo wezwania do nadesłania wyjaśnień i dokumentów dotyczących jego sytuacji finansowej oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, nie nadesłał dokumentów obrazujących sytuację majątkową swojej żony. Skarżący nie nadesłał także tychże dokumentów przy piśmie z dnia 14 grudnia 2017 r. stanowiącym sprzeciw od ww. postanowienia, mimo że miał pełną świadomość, że z tego powodu referendarz sądowy odmówił mu przyznania prawa pomocy. W tej sytuacji Sąd nie ma możliwości zweryfikowania twierdzeń Skarżącego o złej sytuacji finansowej jego żony, gdyż w aktach sprawy brak jest materiału dowodowego potwierdzającego ten stan rzeczy. Należy również wskazać, iż to, że Skarżący mimo wezwania nie przedkłada żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji finansowej małżonki, rodzi również wątpliwości co do rzetelności złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach i nie pozwala przyjąć w sposób nie budzący wątpliwości, że Skarżący nie posiada i nie jest w stanie zdobyć środków pieniężnych, które mogłyby posłużyć do sfinansowania kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla niego utrzymania. Sąd zauważa również, że wbrew zarzutom Skarżącego podniesionym w sprzeciwie, referendarz sądowy nie dokonał oceny sytuacji majątkowej Skarżącego mając na uwadze jedynie wysokość kosztów wpisu od skargi. W żaden sposób nie wynika to z uzasadnienia postanowienia, w którym wysokość wpisu sądowego jest wymieniana tylko jako jedna z okoliczności, które referendarz wziął pod rozwagę przy rozpoznawaniu wniosku. Reasumując wskazać należy, że oświadczenie niepełne oraz takie, które budzi wątpliwości nie może stanowić podstawy przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowane tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania, czego w warunkach niniejszej sprawy Skarżący nie uczynił. W konsekwencji powoduje to, że wniosek nie może zostać uwzględniony. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 260 § 1 w zw. z art. 245 i art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.