III SA/Wa 2687/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Krawczak po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za I kwartał 2011 r. oraz kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu za kwiecień 2011 r. postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy - W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 1.000 zł, skarżący – J. K. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że dysponuje bardzo skromnym dochodem ze stosunku pracy w wysokości 1.237,60 zł. Działalność gospodarczą zlikwidował z dniem 30 listopada 2014 r. na skutek działania organów podatkowych. Skarżący oświadczył, że nie posiada żadnych oszczędności. W 2012 r. została zniesiona wspólność majątkowa małżeńska między skarżącym a jego żoną. O tamtego czasu skarżący nie prowadzi z żoną wspólnego gospodarstwa domowego. We wrześniu 2014 r. żona skarżącego złożyła pozew o alimenty. Skarżący oświadczył ponadto, że ma czwórkę dzieci, ale nie prowadzi z nimi wspólnego gospodarstwa domowego. Do wniosku skarżący załączył zaświadczenie o wynagrodzeniu, wydruk CEIDG potwierdzający zaprzestanie z dniem 30 listopada 2014 r. wykonywania działalności gospodarczej, kopie pozwów o alimenty, kopie odpisów skróconych aktu małżeństwa i aktów urodzenia dzieci, kopię umowy wyłączającej majątkową wspólność ustawową między małżonkami. Z uwagi na fakt, że oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, złożonym na urzędowym formularzu PPF, okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, na podstawie art. 255 w zw. z art. 252 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej – "P.p.s.a."), został on wezwany do: nadesłania zeznań podatkowych za 2013 r., udokumentowania wysokości przychodów (dochodów i kosztów) uzyskanych z tytułu działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego w 2014 r., poprzez nadesłanie m.in. bilansu oraz rachunku zysków i strat za I półrocze 2014 r., ewentualnie - kopii z podatkowej księgi przychodów i rozchodów za I półrocze 2014r. (podsumowanie) oraz na koniec prowadzenia działalności gospodarczej, ewentualnie kopii z ewidencji sprzedaży i zakupów VAT za 2014 r., nadesłania wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych skarżącego za okres od 01.10.2014 do 31.12.2014 r., wskazania wysokości miesięcznych wydatków składających się na bieżące utrzymanie skarżącego, oraz źródeł ich finansowania, tj. przedstawienia zestawienia miesięcznych dochodów i wydatków (z uwzględnieniem ponoszonych przez skarżącego kosztów opłat za mieszkanie/dom, media, wyżywienie, utrzymanie dzieci, wynagrodzenie pełnomocnika). W odpowiedzi skarżący nadesłał zeznanie PIT-36L za 2013 r., informację o rachunku z P., wydruki z podatkowej księgi przychodów i rozchodów za 2014 r. Jednocześnie skarżący oświadczył, że nie ponosi żadnych wydatków związanych z utrzymaniem domu. Wyjaśnił, że sprawa o alimenty została odroczona. Wskazał również, że "na dzień dzisiejszy" koszty pełnomocnika w sprawie sporządzenia skargi kasacyjnej nie wystąpiły. Ponadto, wobec skarżącego prowadzone są postępowania egzekucyjne na łączną kwotę 2.318.931,85 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącego Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy czym, dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności jego otrzymania. Prawo pomocy może być przyznane, jeżeli zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że na obecnym etapie postępowania do kosztów sądowych należy zaliczyć wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 1.000 zł. W ocenie Sądu, poniesienie przez skarżącego kosztów w tej wysokości nie będzie stanowiło uszczerbku w jego utrzymaniu koniecznym. Zauważyć bowiem należy, że skarżący prowadził działalność gospodarczą, z tytułu której w 2013 r. uzyskał przychód w wysokości ponad 3,6 mln zł. Niewątpliwie więc w tym okresie działalność gospodarcza prowadzona przez skarżącego była znacznych rozmiarów. Z dokumentów nadesłanych przez skarżącego, a dotyczących roku 2014 wynika, że za ten okres przychody z działalności również były bardzo wysokie. Wyniosły one 2,9 mln złotych. Jeszcze w listopadzie 2014 r., tj. w ostatnim miesiącu prowadzenia działalności skarżący uzyskał przychód w wysokości 209.412,02 zł. Z uzasadnienia pozwu żony skarżącego o alimenty wynika, że miesięczny dochód netto z działalności prowadzonej przez skarżącego wynosił ponad 5.000 zł. Ponadto skarżący od grudnia 2013 r. uzyskuje również dochód ze stosunku pracy w wysokości ok. 1.200 zł netto. Należy przyjąć, że przy takiej wysokości przychodów, wielokrotnie przewyższających należne w sprawie koszty sądowe, nie jest bezpodstawnym stwierdzenie, że skarżący był w stanie wygospodarować środki na zabezpieczanie kosztów wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Powyższą argumentację wzmacniają również okoliczności dotyczące aktualnej sytuacji finansowej skarżącego. Z oświadczeń skarżącego wynika, że aktualnie jego jedynym źródłem dochodów jest wynagrodzenie za pracę w wysokości 1.200 zł. Przy czym skarżący, mimo wezwania, nie przedstawił miesięcznego zestawienia swoich dochodów z niezbędnymi wydatkami, w tym na utrzymanie domu, opłaty za media, wyżywienie, partycypację w utrzymaniu dzieci. Skarżący wyjaśnił jedynie, że nie ponosi żadnych wydatków związanych z utrzymaniem domu. Z jego pisma wynika również, że nie łoży na dzieci, aktualnie nie wynagradza również pełnomocnika. Skoro wiec, jak twierdzi sam skarżący, nie ponosi on kosztów utrzymania, ani innych niezbędnych wydatków (nie wskazał ich mimo wezwania), to uzyskiwany dochód w całości może i powinien przeznaczyć na pokrycie kosztów sądowych w sprawie. W ocenie Sądu, tak zobrazowana przez skarżącego sytuacja finansowa i majątkowa nie pozwalała na dokonanie innej oceny niż stwierdzenie niewykazania przesłanek do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.