III SA/Wa 2689/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodnicząca Sędzia WSA Beata Sobocha po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. K. na postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 listopada 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 2689/15 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia 2010 r. do czerwca 2011 r. postanawia: zmienić zaskarżone postanowienie w ten sposób, że zwolnić A. K. od kosztów sądowych i ustanowić radcę prawnego z urzędu Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z 20 listopada 2015 r. odmówił A. K. (dalej zwany Skarżącym) przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Referendarz sądowy jako motywy odmowy przyznania prawa pomocy wskazał brak wystarczającego udokumentowania sytuacji finansowej Skarżącego, nieujawnienie, że żona Skarżącego pozostaje prezesem zarządu Fundacji dla Dzieci oraz nieprzedłożenie dokumentów, z których wynikałaby wysokość pomocy udzielanej Skarżącemu przez jego brata. Skarżący w sprzeciwie podniósł, że prawidłowo udokumentował, że nie uzyskuje żadnych dochodów i nie posiada środków na wpis sądowy ani na profesjonalnego pełnomocnika. Wyjaśnił, że mieszka w lokalu, który jest wynajmowany przez Spółkę (brat Skarżącego jest członkiem zarządu tej spółki). Koszty wynajmu ponosi spółka, a lokal nie ma wydzielonych liczników, więc Skarżący nie może przedłożyć żadnych rachunków. Odnosząc się do argumentu Referendarza dotyczącego tego, że żona Skarżącego jest Prezesem Fundacji, Skarżący wskazał, że jasno wynika to z jawnego KRS, zaś brak dochodów z tego tytułu wynika z jawnego sprawozdania finansowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a., w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015 r.), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Natomiast uregulowana w art. 243-262 P.p.s.a. instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Celem ustanowienia prawa pomocy było zapewnienie osobom fizycznym i jednostkom organizacyjnym znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej rzeczywistej realizacji konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. Zgodnie z § 1 pkt 1 tego artykułu osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193) wpis od skargi w przedmiotowej sprawie wynosi 92.099 zł. Nie ulega wątpliwości, iż każdy, kto wnosi do Sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia stosownych kosztów sądowych, a także powinien być przygotowany na poniesienie wydatków związanych z prowadzeniem procesu sądowego. Sąd może zwolnić od kosztów sądowych tylko w sytuacji, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma realnych możliwości finansowych ich poniesienia. Jak wynika z akt sprawy Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i czwórką małoletnich dzieci. Rodzina mieszka na poddaszu budynku wynajmowanego przez spółkę, której członkiem zarządu jest brat Skarżącego. To spółka pokrywa rachunki za media. Skarżący od 2012 r. nie osiąga żadnych dochodów, jego żona również nie osiąga dochodów, funkcję prezesa w Fundacji pełni społecznie. Skarżący wyjaśnił, że cały jego majątek został zajęty i zabezpieczony, wraz ze wszystkimi oszczędnościami. Skarżący wyjaśnił, że utrzymuje go najbliższa rodzina, w tym jego brat. W ocenie Sądu okoliczności przedstawione przez Skarżącego pozwalają na stwierdzenie, iż nie ma on realnych możliwości poniesienia kosztów związanych z koniecznością uiszczenia wymaganego w sprawie wpisu od skargi (92.099 zł), a także kosztów profesjonalnego pełnomocnika. Sąd mając na względzie powyższe, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 § 1-3 P.p.s.a. postanowił, jak w sentencji.