III SA/Wa 2697/12

Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 31 października 2012 r. po rozpoznaniu wniosku R. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi R. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2012 r. Nr [...] w przedmiocie zobowiązania podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2007 r oraz nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres za miesiące od kwietnia do grudnia 2007 r. p o s t a n a w i a odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy 1) Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym albo zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, o który wnioskuje strona, tj. prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmuje natomiast zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. 2) R. C. , dalej jako skarżący lub strona, wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w formularzu PPF z 2 października 2012 r. W uzasadnieniu wniosku wskazał na bardzo trudną sytuację finansową. Poinformował, że: - nie uzyskuje żadnych dochodów; - pozostaje na utrzymaniu konkubiny; - nie posiada majątku; - prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką (ur. w [...] r.) Wykonując wezwanie referendarza sądowego z 8 października 2012 r. o zestawienie ponoszonych wydatków i dochodów, wskazanie kalkulacji kosztów życia, oznaczenie wszystkich źródeł utrzymania w ciągu ostatnich trzech miesięcy ze wskazaniem wysokości i rodzaju świadczenia oraz terminu jego uzyskania, aktualne zestawienie ponoszonych przez trzy miesiące wydatków i uzyskiwanych dochodów – skarżący poinformował o tym, że: - w 2011 r. i w 2012 r. nie uzyskiwał żadnych dochodów i nie pozostawał w związku małżeńskim; - nie składał za ten okres zeznań podatkowych; - nie posiada rachunków bankowych; - z uwagi na nieuzyskiwanie dochodów strona nie ponosiła wydatków na utrzymanie – wydatki te są ponoszone przez konkubinę strony. 3) Referendarz sądowy podziela pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w uzasadnieniu do wyroku z dnia 2 lutego 1996 r. II URN 56/95, zgodnie z którym "ocena, czy osoba pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym zależy od okoliczności konkretnego przypadku, przy czym sam fakt wspólnego zamieszkiwania nie może tu mieć decydującego znaczenia. Cechami charakterystycznymi dla prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego może być udział i wzajemna ścisła współpraca w załatwianiu codziennych spraw związanych z prowadzeniem domu, nie zarobkowanie i pozostawanie w związku z tym na całkowitym lub częściowym utrzymaniu osoby, z którą się gospodarstwo domowe prowadzi, a wszystko to dodatkowo uzupełnione cechami stałości, które tego typu sytuację charakteryzują". Za cechy charakterystyczne dla prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego uznaje się, m.in. niezarobkowanie i pozostawanie w związku z tym na całkowitym lub częściowym utrzymaniu osoby oraz stałość tej sytuacji. Przy czym warunkiem koniecznym prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego nie jest nawet wspólne zamieszkiwanie. Powyższe oznacza, ze skarżący był zobowiązany przynajmniej do zadeklarowania środków uzyskiwanych od konkubiny, nie wspominając o przedstawieniu jej sytuacji majątkowej. Referendarz sądowy wskazuje, że skarżący ani nie przedstawił żadnych dokumentów z których wynikałaby jego sytuacja finansowa, ani nie złożył – pomimo wezwania - stosownych deklaracji w tym zakresie. Fakt nieuzyskiwania przez stronę dochodów nie oznacza niemożności sporządzenia kalkulacji kosztów życia, do czego przydatne może być tak oznaczenie wydatków, jak uzyskiwanych – choćby od konkubiny – świadczeń. Wobec reprezentowania strony przez profesjonalnego pełnomocnika, także w postępowaniu o prawo pomocy, zbędne wydaje się wzmiankowanie o tym, że za dochód przyjmuje się miarę finansową pożytków czerpanych z różnych źródeł, w tym z uzyskiwanej "pomocy", nawet od konkubiny. Referendarz sądowy wskazuje, że o prawo pomocy można wystąpić na każdym etapie postępowania, a odmowa uwzględnienia wniosku – z uwagi na braki w dokumentacji – nie wyklucza prawa strony do wystąpienia ponownie ze stosownym wnioskiem – i uzupełnienia braków, w ten sposób, by z rzetelnie składanych oświadczeń wynikała sytuacja majątkowa strony. 4) Wobec niewyjaśnienia wątpliwości w zakresie kondycji majątkowej strony, referendarz sądowy był zobowiązany, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1, § 2, art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a., zadecydować jak w sentencji.