III SA/Wa 270/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jakub Pinkowski, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 sierpnia 2005r. sprawy ze skargi P. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] listopada 2004r. Nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym - oddala skargę - Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2004r. Prezydent Miasta R. wypowiadając się w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów na postępowaniu egzekucyjne, uznał zarzuty zgłoszone przez skarżącego za nieuzasadnione. Przedmiotowe zarzuty dotyczyły postępowania egzekucyjnego wszczętego przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. na podstawie dwóch tytułów wykonawczych z dnia [...] października oraz [...] listopada 2003r. wystawionych przez Prezydenta Miasta R. i dotyczących należności z tytułu opłaty za parkowanie w Strefie Płatnego Parkowania w 2002r. Skarżący podniósł zarzuty nieistnienia i wygaśnięcia obowiązku oraz zakwestionował sposób określenia w doręczonych tytułach podstawy prawnej wszczętej egzekucji stwierdzając, że nie podano w nich numerów konkretnych artykułów ale jedynie nazwy i miejsca opublikowania wskazanych aktów. Odnośnie zarzutu nieistnienia obowiązku skarżący wskazał, iż możliwość wprowadzenia przez Radę Miasta w drodze uchwały Stref Płatnego Parkowania była niezgodna z Konstytucją RP - co znalazło potwierdzenie w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 10 grudnia 2002r. sygn. akt P. 6/02 (Dz. U. Nr 214, poz. 1816). Co za tym idzie, skarżący zakwestionował konieczność uiszczenia opłaty należnej na podstawie przepisu niezgodnego z prawem. Ponadto, wskazał, iż uchwała Rady Miasta R. stanowiąca podstawę wprowadzenia Stref Płatnego Parkowania została uchylona przez samą Radę – w związku z czym Urząd Miasta powinien uznać, iż obowiązek skarżącego wygasł. W odpowiedzi na powyższe zarzuty organ wskazał, iż Trybunał Konstytucyjny orzekając o niezgodności z Konstytucją art. 13 ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2000r. Nr 71, poz. 838 z późn. zm.) – dalej powoływana jako u.d.p., w zakresie, w którym przepis ten upoważnia Radę Ministrów do określenia w drodze rozporządzenia szczegółowych zasad wprowadzania opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych oraz organu właściwego do ustalania tych opłat, a także § 3 ust. 1, § 4 ust. 1 i § 8 ust. 2 rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000r. w sprawie szczegółowych zasad wprowadzania opłata za parkowanie samochodów osobowych na drogach publicznych (Dz. U. Nr 51, poz. 608) – dalej powoływane jako rozporządzenie Rady Ministrów, orzekł, że przepisy te tracą moc z dniem 30 listopada 2003r., a orzeczenie to rodzi skutki tylko na przyszłość. W świetle powyższego pobieranie opłat do tej daty było prawidłowe, a stanowisko skarżącego nieuzasadnione. Na konieczność dochodzenia w drodze egzekucji administracyjnej należnych opłat nie miało wpływu również późniejsze uchylenie przez Radę Miasta wcześniejszej uchwały wydanej na podstawie przywołanych przepisów. Organ nie podzielił również wątpliwości skarżącego dotyczących prawidłowości wskazania podstawy prawnej prowadzonej egzekucji i wskazał, że zarówno ustawa o drogach publicznych jak i rozporządzenie Rady Ministrów były podstawą wprowadzenie opłat za parkowanie w drodze wskazanej w tytułach wykonawczych uchwały Rady Miasta. W treści tej uchwały wskazano szczegółowo przepisy stanowiące podstawę jej wydania, a uchwała ta jako akt prawa miejscowego powinna być znana skarżącemu. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący podniósł, iż nie ubiega się o zwrot uiszczonej opłaty ale wnosi o odstąpienie od jej egzekucji jako bezzasadnej. Dlatego też stanowisko Trybunału Konstytucyjnego odnośnie skutków prawnych wyroku nie ma w jego sprawie zastosowania. Miało ono bowiem zapobiec konieczności zwrotu już uiszczonej opłaty i dotyczyło jedynie tego kontekstu. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2005r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Organ podzielił pogląd wyrażony w ocenianym postanowieniu, iż pobieranie opłaty za parkowanie do dnia 30 listopada 2003r. było w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego uzasadnione. Skarżący parkował w Strefie Płatnego Parkowania w kwietniu i maju 2002r. pojazd o nr rej [...] bez uiszczenia należnej z tego tytułu opłaty, w związku z czym wszczęto wobec niego postępowanie egzekucyjne, a na jego prowadzenie nie miał wpływu wyrok Trybunału. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wniósł o odstąpienie od egzekucji z powodu wygaśnięcia obowiązku. W uzasadnieniu podkreślił, iż stanowisko Trybunału Konstytucyjnego odnośnie skutków obowiązywania wyroku z 10 grudnia 2002r. prowadzi do legalizacji bezprawia. Wskazał przy tym, że intencją Trybunału Konstytucyjnego było zapobieżenie konieczności uwzględnienia żądań kierowców, którzy uiszczali opłatę ustaloną na podstawie sprzecznych z Konstytucją RP przepisów. Podniósł, iż uiszczanie opłaty za parkowanie nie wiązało się z żadnym ekwiwalentnym świadczeniem ze strony miasta, a w przypadku R. nie było problemu z miejscami do parkowania. Pomimo zlikwidowania Stref Płatnego Parkowania od skarżącego żąda się uiszczenia sum po 150 zł, podczas gdy godzina parkowania kosztowała jedynie 1 zł. Skarżący musi w ten sposób ponosić koszty "sezonowych" przepisów i niekompetencji radnych. Wraz z datą zniesienia Stref Płatnego Parkowania miasto powinno jego zdaniem zaniechać ściągania opłat parkingowych z powodu wygaśnięcia obowiązku ich uiszczania. Ponadto skarżący w piśmie procesowym z dnia 21 marca 2005r. stwierdził, że nigdy nie parkował w Strefie Płatnego Parkowania w godzinach jej obowiązywania, ponieważ w tych godzinach przebywał w pracy w W. Z kolei do pisma z dnia 14 czerwca 2005r. załączył odpis postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w W. w którym organ ten stwierdzając niewłaściwość Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. jako organu egzekucyjnego uchylił jego postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów i umorzył postępowanie w I instancji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuję: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) - dalej powoływana jako u.p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 u.p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia w tym zakresie należy stwierdzić, że odpowiada ono prawu. Na wstępie Sąd pragnie zaznaczyć, iż na ocenę zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia nie miał wpływu fakt, iż postępowanie egzekucyjne w sprawie wszczęte zostało przez niewłaściwy organ egzekucyjny – Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R., a nie Prezydenta Miasta R. Oceniane postanowienia zarówno organu I jak i II instancji dotyczyły bowiem stanowiska wierzyciela wyrażonego wobec wniesionych do organu egzekucyjnego zarzutów i zostały wydane przez właściwe organy – Prezydenta Miasta R., będącego wierzycielem dochodzonej należności oraz działające jako organ odwoławczy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R.. Na wyrażone stanowisko nie miał wpływu fakt niewłaściwości organu prowadzącego egzekucję, a skarżący nie podniósł zarzutu o tej treści. Należy także zważyć, że nawet w przypadku gdyby postępowanie egzekucyjne wszczął i prowadził Prezydent Miasta R. obowiązujące przepisy nie zwalniałyby go od konieczności wydania postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela, o którym mowa w art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r., Nr 110, poz. 968 z późn. zm.) - dalej powoływana jako u.p.e.a. Z tych względów niewłaściwość organu egzekucyjnego nie ma wpływu na ocenę zaskarżonego postanowienia. Odnosząc się do zarzutu skarżącego, iż nie parkował on swojego samochodu w Strefie Płatnego Parkowania w R. w czasie jej obowiązywania, Sąd stwierdził, iż podnoszenie takiego zarzutu na etapie postępowania sądowoadministracyjnego jest spóźnione. Przedmiotem oceny Sądu, dokonywanej na podstawie akt sprawy, jest ostateczne rozstrzygnięcie wierzyciela dochodzonej należności. Na ocenę zaskarżonego rozstrzygnięcia nie mogą mieć wpływu te zarzuty skarżącego, których nie skierował on do organu egzekucyjnego. Do zarzutów tych wierzyciel nie mógł się odnieść w treści swojego postanowienia - w związku z czym nie mogą one rzutować na prawidłowość jego stanowiska. Ocena Sądu w tym zakresie nie mieściłaby się w kryterium legalności, a nadto wymagałaby orzekania o meritum danej sprawy – a takich kompetencji sąd administracyjny nie posiada. Rozpatrując argumenty skarżącego, należy poczynić kilka ogólniejszych uwag dotyczących wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 grudnia 2002r., na którego skutki powołuje się on w treści skargi. Sąd zauważa, iż co do względów jakie przesądziły o powyższym rozstrzygnięciu wypowiedział się w treści uzasadnienia sam Trybunał. Analiza zawartych tam wywodów prowadzi do wniosku, iż Trybunał nie zanegował możliwości wprowadzenia opłat pobieranych za parkowanie na drogach publicznych jako świadczenia o cechach zarówno cywilnoprawnej ceny za usługę jak i daniny publicznej związanej z charakterem dróg, których dotyczyła. Warto również zauważyć – wbrew argumentom skarżącego, że przedmiot tych opłat jest określony i dotyczy możliwości parkowania na drogach publicznych na ustalonych obszarach. Za stwierdzeniem niekonstytucyjności wskazanych przepisów przesadziły względy natury formalnoprawnej – nie samo wprowadzenie przedmiotowych opłat ale sposób w jaki je wprowadzono – z naruszeniem wskazanych w treści wyroku przepisów art. 217, art. 7, art. 92 ust. 1 i art. 94 Konstytucji RP. Co więcej, w wyroku tym, zgodnie z dyspozycją art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, Trybunał przesądził również o opóźnieniu czasowym utraty mocy przez zakwestionowane przepisy, a w punkcie III sentencji wyroku orzekł, iż opłaty pobrane na podstawie zakwestionowanych przepisów nie podlegają zwrotowi. W treści uzasadnienia wskazał na powody, które przemawiały za rozciągnięciem skutków prawnych orzeczenia jedynie na przyszłość. Wymienił wśród nich specyfikę opłat za parkowanie, prawdopodobne problemy z określeniem jej elementów cenowych i daniowych, z których tylko część mogłaby być zwrócona. Trybunał wskazał także na problemy dowodowe jakie mogłyby rodzić się przy rozpatrywaniu żądań zwrotu opłat i niejednakową sytuację prawną podmiotów, które mogłyby ubiegać się o zwrot. Za takim ukształtowaniem skutków prawnych wyroku przemawiał również fakt, że to względy formalne, a nie merytorycznie przesądziły o wydanym rozstrzygnięciu. Przesadzając o skutkach wyroku Trybunał miał na uwadze również porządek prawny, jaki powstaje po ich zaistnieniu, tak aby ochrona konstytucyjności przepisów nie była jedynie "sztuką dla sztuki" i nie prowadziła do bardziej szkodliwych również z konstytucyjnego punktu widzenia efektów. Z tych względów Trybunał doszedł do wniosku, iż zasadne jest zminimalizowanie oddziaływania wydanego wyroku na już ukształtowane stosunki prawne. Powyższe stanowisko Trybunału Konstytucyjnego przesądza również o sytuacji skarżącego. Na podstawie przepisów, które utraciły moc dopiero 30 listopada 2003r. był on bowiem zobowiązany do uiszczenia opłaty dotyczącej parkowania w Strefie Płatnego Parkowania w miesiącach kwietniu i maju 2002r. Stosunek prawny, w którym Prezydent Miasta R. mógł domagać się od niego uiszczenia opłaty, włącznie z wszczęciem postępowania egzekucyjnego powstał więc daleko przed wydaniem orzeczenia Trybunału, jak i utratą mocy obowiązującej przez wskazane w nim przepisy. Orzeczenie to nie mogło mieć wpływu na treść zobowiązania skarżącego, a zgodnie z zawartymi w nim postanowieniami wywierało skutki jedynie na przyszłość i nie odnosiło się do stosunku prawnego już istniejącego. Przypomnieć przy tym należy, iż Trybunał Konstytucyjny nie zanegował konstytucyjności samej opłaty za parkowanie jako świadczenia pobieranego z tytułu korzystania z dróg publicznych. Nie można wiec w tym przypadku posługiwać się argumentem, iż była to opłata wprowadzona nienależnie, a jej cele naruszały porządek konstytucyjny. W kwietniu i maju 2002r. zakwestionowane przepisy obowiązywały, a skarżący świadom tego obowiązku należną opłatę powinien był uiścić. Wobec jej nieuiszczenia znalazł się w tej grupie użytkowników dróg publicznych, wobec której zarządca Stref Płatnego Parkowania – Prezydent Miasta R. podjął kroki mające na celu wyegzekwowanie należności. Kierując się wywodami Trybunału Konstytucyjnego należy wskazać, iż przyjęcie, że skutki omawianego wyroku powodują wygaśnięcie dochodzonych zobowiązań stawiałoby w uprzywilejowanej sytuacji osoby, które pomimo wezwań kierowanych na podstawie obowiązujących przepisów opłaty nie uiściły - w stosunku do osób, które to uczyniły – a sytuacja taka byłaby zdaniem Sądu niedopuszczalna. Na ciążący na skarżącym obowiązek nie miało także wpływu, iż opłaty za parkowanie w Strefie Płatnego Parkowania zostały następnie zniesione uchwałą Rady Miejskiej w R. z dnia 24 lutego 2003r. Fakt ten nie miał bowiem wpływu na zobowiązanie skarżącego powstałe przed tą datą. Wskazać także należy, iż wobec brzmienia obowiązujących przepisów wierzyciel – Prezydent Miasta R. nie mógł swobodne odstąpić od dochodzenia należnej opłaty, bowiem takie swobodne dysponowanie nie mieści się w przysługujących mu uprawnieniach. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i w oparciu o art. 151 u.p.p.s.a. orzekł jak w sentencji