III SA/Wa 270/14

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 5 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi I. P. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca I. P. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując, iż uzyskuje niewielki dochód w wysokości 847,16 zł, który zaledwie wystarcza na przeżycie. Podała, że mieszka sama. Z mężem pozostaje w faktycznej separacji od [...] r. Mąż nie dokłada się do jej utrzymania. Wykonując wezwanie referendarza sądowego Skarżąca przesłała zeznania podatkowe, wyciąg bankowy, kopię umowy o rozdzielności majątkowej z mężem, opinię bankową wykazującą zadłużenie z tytułu kredytu zaciągniętego na zakup sprzętu niezbędnego do leczenia córki. Nadto Skarżąca wskazała, że wszelkie wydatki na utrzymanie obrazuje wyciąg bankowy. Oświadczyła, że nie korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej. Nie posiada tytułu prawnego do zajmowanego lokalu. Lokal ten jest własnością córki i Skarżąca korzysta z niego nieodpłatnie na zasadzie gościnności. Córka od [...] r. przebywa w Wielkiej Brytanii, gdzie odbywa leczenie. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od ogólnej zasady wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że udzielenie stronie prawa pomocy sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA z: 23 stycznia 2013 r. I FZ 2/13 oraz II FZ 1017/12; 10 stycznia 2013 r. II FZ 1005/12). Dotyczy to przede wszystkim osób o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z tym postępowaniem. Strona powinna zatem wykazać przez złożenie stosownych dokumentów w postaci rachunków, wyciągów bankowych, zaświadczeń itp., że jej sytuacja materialna uniemożliwia lub utrudnia w istotny sposób dostęp do Sądu. Inicjatywa dowodowa w tym zakresie spoczywa więc na stronie. Wynika to z treści art. 252 § 1 P.p.s.a., który stanowi, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach oraz dokładne dane o stanie rodzinnym. Także z użytego w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże" wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanki przyznania prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym (tak w niniejszej sprawie) spoczywa na stronie. Wobec tego pochodzące od niej informacje na temat jej możliwości płatniczych, powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony. Tymczasem w niniejszej sprawie takich właśnie szczegółowych, nie budzących wątpliwości informacji zabrakło. Referendarz sądowy nie neguje, że sytuacja materialna Skarżącej jest trudna. Utrzymuje się ona ze świadczenia przedemerytalnego wynoszącego 847,16 zł. Sam tylko czynsz za mieszkanie wynosi 300 zł. Do tego dochodzi jeszcze opłata za Internet (55 zł), raty dwóch kredytów (108,48 zł i 55,12 zł), opłata za polisę (55 zł), opłata za energię elektryczną (średnio ok. 65 zł za miesiąc), opłata za gaz (w maju br. 63,32 zł). Tym niemniej pewne oświadczenia Skarżącej budzą wątpliwości, co powoduje, iż na tym etapie, jej wniosku o przyznanie prawa pomocy nie można uwzględnić. Otóż Skarżąca oświadczyła, że od [...] r. pozostaje z mężem w faktycznej separacji i nie dokłada się on do jej utrzymania. Tymczasem z przesłanego wyciągu bankowego wynika, że Skarżąca praktycznie nie ponosi wydatków na zakup artykułów spożywczych. Analiza tego wyciągu prowadzi bowiem do wniosku, że większość transakcji (za które zapłacono kartą) dotyczy zakupu artykułów przemysłowych. Transakcji tych dokonano mianowicie w takich sklepach jak [...], [...], [...], [...]., [...], [...]. Powyższe sprawia, że referendarz sądowy powziął wątpliwości czy istotnie – jak oświadczyła Skarżąca – mieszka ona i utrzymuje się samodzielnie i nikt nie dokłada się do tego utrzymania. Zwłaszcza, że Skarżąca nie uprawdopodobniła też w żaden sposób, iż rzeczywiście od 1997 r. pozostaje z mężem w faktycznej separacji. Nie świadczy o niej bynajmniej zawarta w 2010 r. umowa majątkowa małżeńska ustanawiająca rozdzielność majątkową między małżonkami. Rozdzielność taka - w świetle przepisów prawa rodzinnego - odnosi się bowiem, jak sama nazwa wskazuje, do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych relacji. Jak to już zaznaczono referendarz sądowy nie kwestionuje trudnej sytuacji, w jakiej znajduje się obecnie Skarżąca, niemniej opisane wyżej niejasności nie dały podstawy do stwierdzenia ponad wszelką wątpliwość, że Skarżąca wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania. Niewykluczone, że wyjaśnienie tych niejasności na dalszym etapie postępowania (sprzeciw) skutkować będzie korzystnym dla Skarżącej rozstrzygnięciem. Z tych względów na podstawie art. 243 § 1 P.p.s.a., art. 245 P.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.