III SA/Wa 270/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Śledzik, po rozpoznaniu w dniu 20 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi I. P. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu wraz z pozostałymi członkami zarządu i spółką za zaległości spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych a okres od czerwca do sierpnia 2008 r. postanawia przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi Skarżąca I. P. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując, iż uzyskuje niewielki dochód w wysokości 847,16 zł, który zaledwie wystarcza na przeżycie. Podała, że mieszka sama. Z mężem pozostaje w faktycznej separacji od 1997 r. Mąż nie dokłada się do jej utrzymania. Wykonując wezwanie referendarza sądowego Skarżąca przesłała zeznania podatkowe, wyciąg bankowy, kopię umowy o rozdzielności majątkowej z mężem, opinię bankową wykazującą zadłużenie z tytułu kredytu zaciągniętego na zakup sprzętu niezbędnego do leczenia córki. Nadto Skarżąca wskazała, że wszelkie wydatki na utrzymanie obrazuje wyciąg bankowy. Oświadczyła, że nie korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej. Nie posiada tytułu prawnego do zajmowanego lokalu. Lokal ten jest własnością córki i Skarżąca korzysta z niego nieodpłatnie na zasadzie gościnności. Córka od 2009 r. przebywa w Wielkiej Brytanii, gdzie odbywa leczenie. Postanowieniem z dnia 5 września 2014 r. referendarz sądowy odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Pismem z dnia 19 września 2014 r. Skarżąca złożyła sprzeciw od powyższego postanowienia. W uzasadnieniu podniosła, iż nie udokumentowała zakupów spożywczych w sklepie [...] albowiem nie można w nim płacić kartą Podniosła, iż od 1997 r. pozostaje z mężem w faktycznej separacji, który jest [...] . Mąż Skarżącej mieszka pod innym adresem niż Skarżąca. Skarżąca starała się o rozdzielność majątkową by nie odpowiadać za długi jej męża. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej: "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje usunięcie z obrotu prawnego orzeczenia Referendarza sądowego, tj. postanowienia z dnia 17 kwietnia 2013 r. Jest ono traktowane – pod względem skutków prawnych – jako nieistniejące. Przechodząc do oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy należy podkreślić, że występująca w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od zasady, że to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy może mieć zatem miejsce w przypadkach wyjątkowych, kiedy to spełnione zostaną przesłanki określone w art. 246 p.p.s.a. Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). Z unormowań prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z 30 listopada 2005 r. sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których jest zobowiązana na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu ( por. postanowienie NSA z 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Zasadność wniosku Skarżącej rozpatrzono zatem w dwóch aspektach, tj. z jednej strony uwzględniono wysokość obciążeń finansowych, jakie będzie ona zobowiązana ponieść w postępowaniu, z drugiej zaś strony jej możliwości finansowe. Sąd biorąc pod uwagę znajdujące się w aktach sprawy oświadczenia o stanie majątkowym i porównując je z obciążeniami wynikającymi na obecnym etapie postępowania tj. z obowiązkiem uiszczenia na wpisu sądowego od skargi w wysokości 500 zł uznał, iż w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia Skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi. Jest to na obecnym etapie postępowania jedyny koszt. Oceniając wniosek Skarżącej wzięto pod uwagę jej sytuację majątkową oraz dochody (świadczenie przedemerytalne wynoszące 847,16 zł.) pozwalające wyłącznie na zaspokojenie jej podstawowych potrzeb życiowych. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 254 § 1 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.