III SA/Wa 2700/25

Sygn. akt III SA/Wa 2700/25 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 kwietnia 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Czarkowski (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Maciej Kurasz sędzia WSA Agnieszka Sułkowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi I. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] września 2025 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania zabezpieczającego oddala skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. (dalej jako: "Naczelnik" lub "Organ I instancji") prowadził wobec I. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej jako: "Skarżąca", "Strona" lub "Spółka") postępowanie zabezpieczające na podstawie zarządzeń zabezpieczenia z [...] września 2021 r. o nr: [...], [...],[...],[...],[...],[...], wydanych w celu zabezpieczenia zobowiązania podatkowego z tytułu niezapłaconego podatku od towarów i usług za 12/2018, 1,2,10,11/2019 i 6/2020, w łącznej kwocie należności głównej 1.269.224,00 zł. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2025 r. Naczelnik umorzył na wniosek Wierzyciela postępowanie zabezpieczające, które prowadził na podstawie ww. zarządzeń zabezpieczenia- w związku z decyzją nr [...] wydaną [...] czerwca 2025 r. W uzasadnieniu wskazał, że wycofanie zarządzeń zabezpieczeń przez wierzyciela skutkuje brakiem podstawy do dalszego prowadzenia postępowania zabezpieczającego. Pismem z 12 sierpnia 2025 r. Strona wniosła zażalenie na ww. postanowienie, zarzucając naruszenie art. 124 § 2 k.p.a. w zw. z art. 17 § 2 i w zw. z art. 18 u.p.e.a. Z uwagi na powyższe, Strona wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i sporządzenie zrozumiałego, jasnego i czyniącego zadość zasadzie przekonywania, uzasadnienia postanowienia w sprawie umorzenia postępowania zabezpieczającego prowadzonego na podstawie ww. zarządzeń zabezpieczeń. Postanowieniem z dnia [...] września 2025 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej jako: "Dyrektor IAS" lub "Organu odwoławczy") utrzymał w mocy postanowienie Organu I instancji. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia Dyrektor IAS wyjaśnił, że kontroli zostało poddane postanowienie Organu I instancji, wydane na podstawie art. 59 § 1 w zw. z art. 166b u.p.e.a. Organ odwoławczy wyjaśnił, że podstawę prawną w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego stanowi art. 59 u.p.e.a. W ww. przepisie zostały enumeratywnie wymienione przesłanki, których wystąpienie powoduje konieczność umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego (odpowiednio zabezpieczającego). Umorzenie postępowania zabezpieczającego następuje wtedy, gdy w jego toku zaistnieją przeszkody o charakterze trwałym, które powodują, że dalsze prowadzenie postępowania jest niemożliwe lub niecelowe. Istotą umorzenia jest przerwanie postępowania, uchylenie dokonanych czynności oraz rozstrzygnięcie o dalszym nieprowadzeniu postępowania. Wystąpienie którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 59 § 1 u.p.e.a. obliguje organ egzekucyjny do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania. Organ prowadzący postępowanie jest zobowiązany umorzyć to postępowanie, gdy w jakikolwiek sposób uzyska informacje o przyczynach uzasadniających umorzenie, bez względu na to, czy zostaną one stwierdzone z urzędu, czy też wyjdą na jaw w wyniku zgłoszonych zarzutów, bądź też w inny sposób zostaną zakomunikowane organowi egzekucyjnemu. Organ odwoławczy wskazał, że na gruncie sprawy z wnioskiem o umorzenie postępowania zabezpieczającego wystąpił Wierzyciel, co stanowi wypełnienie przesłanki z art. 59 § 1 pkt 6 u.p.e.a. Dyrektor IAS zaznaczył, że wniosek wierzyciela o umorzenie postępowania zabezpieczającego stanowi również obligatoryjną podstawę przerwania biegu postępowania zabezpieczającego w drodze jego umorzenia. Żądanie wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące, bowiem wierzyciel jako inicjator i gospodarz administracyjnego postępowania zabezpieczającego może doprowadzić do jego zakończenia. Związanie wnioskiem wierzyciela organu egzekucyjnego jest niezależne od przyczyn, z powodu których zostało złożone, a organ egzekucyjny nie jest uprawniony do ich badania. Spoczywa na nim obowiązek umorzenia postępowania. Dyrektor IAS podkreślił, że co do zasady postanowienie wydane przez organ administracji publicznej powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne - zgodnie z treścią art. 124 § 2 k.p.a. Jednak umorzenie postępowania zabezpieczającego na wniosek wierzyciela jest szczególnym rodzajem rozstrzygnięcia, w którym organ egzekucyjny wykonuje jedynie wolę wierzyciela, który z różnych przyczyn chce zrezygnować z dalszego prowadzenia postępowania zabezpieczającego. W ocenie Dyrektora IAS postanowienie o umorzeniu postępowania zabezpieczającego, wydane na wniosek wierzyciela, nie musi być uzasadnione, ponieważ ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewiduje takiego obowiązku dla organu egzekucyjnego, gdy to wierzyciel inicjuje umorzenie postępowania. W takiej sytuacji organ zobowiązany jest jedynie do wydania postanowienia o umorzeniu bez potrzeby jego szczegółowego uzasadniania. Wola wierzyciela złożenia wniosku o umorzenie jest dla organu egzekucyjnego decydująca, o ile wniosek ten spełnia wymogi formalne. Uzasadnienie jest konieczne, gdy umorzenie następuje z urzędu. Wtedy organ egzekucyjny musi wykazać przesłanki określone w ustawie, np. bezskuteczność egzekucji. Organ odwoławczy zauważył, że organ egzekucyjny, nawet gdy umarza sprawę na wniosek wierzyciela, powinien przedstawić powody umorzenia w treści postanowienia. Na gruncie sprawy organ egzekucyjny w postanowieniu z [...] lipca 2025 r. w sprawie umorzenia postępowania zabezpieczającego prowadzonego na podstawie zarządzeń zabezpieczenia z [...] września 2021 r. wskazał w uzasadnieniu, że Wierzyciel wniósł o wycofanie ww. zarządzeń zabezpieczenia w związku z decyzją nr [...] z [...] czerwca 2025 r. Ww. decyzja została Stronie doręczona 17 lipca 2025 r., zatem w momencie wydania postanowienia o umorzeniu postępowania zabezpieczającego Skarżąca mogła się zapoznać z treścią ww. decyzji, na którą powołał się organ egzekucyjny w swoim rozstrzygnięciu. Natomiast Wierzyciel wystąpił z wnioskiem o wycofanie zarządzeń zabezpieczenia niezwłocznie po odebraniu przez Stronę ww. decyzji, tj. 18 lipca 2025 r. W sprawie nie miał zatem znaczenia moment wniesienia przez Stronę zażalenia z 2 lipca 2025 r. na postanowienie o odmowie umorzenia postępowania zabezpieczającego. Odnosząc się do zarzutów zażalenia, Organ odwoławczy wskazał, że organ egzekucyjny nie był uprawniony do badania, na jakiej podstawie został złożony wniosek Wierzyciela z 18 lipca 2025 r. o wycofanie zarządzeń zabezpieczeń. Rolą organu odwoławczego rozpatrującego zażalenie na postanowienie o umorzeniu postępowania zabezpieczającego nie jest także ocena, z jakich powodów wniosek ten zasługiwał na uwzględnienie. Zaistnienie jakiejkolwiek przesłanki z art. 59 § 1 u.p.e.a. wywołuje po stronie organu egzekucyjnego obowiązek umorzenia postępowania egzekucyjnego. W sprawie wniosek Wierzyciela o wycofanie zarządzeń zabezpieczenia wypełnił przesłankę z art. 59 § 1 pkt 6 u.p.e.a. W tym przypadku organ egzekucyjny orzeka zgodnie z żądaniem wierzyciela i biorąc pod uwagę stan faktyczny istniejący na dzień podejmowania rozstrzygnięcia. Nie bada zatem, czy wcześniej zostały wydane decyzje, na podstawie których zaistniały okoliczności uzasadniające umorzenie tego postępowania. Informacja uzyskana od wierzyciela jest w tym zakresie wiążąca dla organu egzekucyjnego. Nie dopatrując się uchybień przy wydaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, Dyrektor IAS stwierdził, że brak jest podstaw do uchylenia postanowienia Organu I instancji. Pismem z dnia 12 listopada 2025 r. Skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie w całości. W skardze zawarto również wniosek o zasądzenie od Organu odwoławczego na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: - art. 124 § 2 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a. i art. 11 k.p.a. w zw. z art. 18 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz 33a § 2 Ordynacji podatkowej, poprzez niewyjaśnienie przyczyn wydania przez Naczelnika US w W. postanowienia z dnia [...] lipca 2025 r. o umorzeniu postępowania zabezpieczającego, skoro postanowieniem z dnia [...] czerwca 2025 r. Naczelnik NUS w W. odmówił - wbrew wnioskowi Skarżącej - umorzenia postępowania zabezpieczającego prowadzonego na podstawie zarządzeń zabezpieczeń: [...],[...],[...],[...],[...], [...] wystawionych w dniu [...] września .2021 r., tym bardziej, że w postanowieniu z dnia [...] lipca 2025 r. o umorzeniu postępowania zabezpieczającego nie wskazano - poza wnioskiem złożonym przez Naczelnika US w W., do samego siebie, o wycofanie zarządzeń zabezpieczeń o numerach: [...], [...],[...],[...],[...],[...] -w związku z decyzją znak [...] wydaną [...] czerwca 2025 r - rzeczywistych powodów umorzenia postępowania zabezpieczającego. W odpowiedzi na skargę Organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi może nastąpić również poprzez stwierdzenie nieważności decyzji lub postanowienia – w wypadku ustalenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. lub w innych przepisach, np. w art. 247 § 1 o.p. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Rozstrzygnięcie sądu nie wymaga w tym wypadku wcześniejszego ustalenia, że ujawniona wada miała wpływ na wynik sprawy. Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. (który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania). Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Kontrola sądowa dotyczy postanowienia DIAS z dnia [...] września 2025 r., którą utrzymał w mocy postanowienie Organu I instancji w przedmiocie umorzenia, na wniosek Wierzyciela, postępowanie zabezpieczające. Podstawą takiej decyzji było wycofanie zarządzeń zabezpieczeń przez wierzyciela, co skutkowało brakiem podstawy do dalszego prowadzenia postępowania zabezpieczającego. Rację w tym sporze należy przyznać Organom. Odnosząc się do ram prawnych wskazać należy, że postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku gdy z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego wystąpi wierzyciel (art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a.). W świetle zaś art. 166b u.p.e.a w postępowaniu zabezpieczającym stosuje się odpowiednio przepisy działu I i art. 168d. W rozpatrywanej sprawie postępowanie zabezpieczające zostało umorzone na wniosek wierzyciela na podstawie art. 59 § 1 pkt 6 u.p.e.a. Zaznaczyć trzeba, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania przesłanek rezygnacji wierzyciela z prowadzenia postępowania egzekucyjnego (por. wyrok NSA OZ w Szczecinie z dnia 12 maja 1999 r., sygn. akt SA/Sz 2413/97, Lex nr 36926; wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2000 r., sygn. akt III SA 2744/99, Lex nr 47236; z nowszych zaś orzeczeń por. np. wyrok WSA w Krakowie z dnia 7 października 2008 r., sygn. akt I SA/Kr 410/08, Lex nr 497393; por. również: P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. II, wersja elektroniczna Lex 2025). Organ egzekucyjny jest związany żądaniem przez wierzyciela umorzenia egzekucji i nie jest uprawniony do działania z urzędu i badania, czy i która z przesłanek określonych w art. 59 § 1 u.p.e.a. zachodzi; takie działanie z urzędu praktycznie uprawnione jest tylko w przypadku, gdy żądanie umorzenia egzekucji pochodzi od zobowiązanego (por. wyrok NSA w Szczecinie z dnia 12 maja 1999 r., sygn. akt SA/Sz 2413/97, Lex nr 36926). Biorąc powyższe pod uwagę stwierdzić należało, iż w niniejszej sprawie, jak słusznie zwrócił na to uwagę Dyrektor w zaskarżonym postanowieniu, żądanie wierzyciela w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego było dla organu egzekucyjnego wiążące. Wierzyciel, będący inicjatorem i gospodarzem postępowania zabezpieczającego, może zażądać jego zakończenia, rezygnując z przymusowego dochodzenia należności, zaś organ egzekucyjny nie bada przyczyny wystąpienia przez wierzyciela z takim wnioskiem. Prawidłowo w związku z tym organ egzekucyjny a w ślad za nim organ nadzoru uznał, że postępowanie zabezpieczające winno zostać umorzone na podstawie art. 59 § 1 pkt 6 ustawy egzekucyjnej. Mając powyższe na uwadze Organ jedynie był uprawniony do badania przesłanek opisanych w powyższej normie prawnej. W niniejszej sprawie one zaszły, bowiem wierzyciel wycofał zarządzenia zabezpieczenia. Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności i nie dopatrując się naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa, jak również innych naruszeń, które Sąd jest zobligowany brać pod uwagę z urzędu, a zatem nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA) pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.