III SA/Wa 2704/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak – Osetek po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zmiany decyzji ostatecznych ustalających wymiar podatku od nieruchomości za lata 1999 – 2004 r. p o s t a n a w i a przyznać Skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata J. P., dalej jako Skarżący, w piśmie z 6 października 2010 r. zatytułowanym "zażalenie" i następnie we wniosku zawartym w nadesłanym formularzu PPF z 25 listopada 2010 r., zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, tj. adwokata. W uzasadnieniu wskazał, że z powodu ciężkiej sytuacji materialnej nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych. Skarżący wskazał, że jest inwalidą II grupy. Ze względu na ubytek słuchu i schorzenia narządów ruchu nie może samodzielnie występować przed Sądem. Poinformował, że ma na utrzymaniu dwóch synów w wieku szkolnym (ur. 1992 i 1999r.) i niepracującą żonę (ur. 1975 r.) Porusza się samochodem inwalidzkim zakupionym z pomocą PFRON. Skarżący wskazał, że walczy o zwrot podatku i jest szykanowany przez organy administracji państwowej. Posiada dom o powierzchni 80 m2, mieszkanie o powierzchni 65 m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni 2300 m2. Skarżący wskazał, że synowie uczą się w szkole podstawowej i w technikum. Skarżący osiąga z tytułu renty kwotę 1414,- zł miesięcznie netto, z tytułu pracy w zpchr – 990,- zł netto, a jego żona – z tytułu zasiłku dla bezrobotnych – 525,-zł. Skarżący poinformował, że spłaca kredyty konsumpcyjne w kwocie 787,-zł miesięcznie, posiada "dług na koncie 7000 tysięcy". Nadto reguluje - co miesiąc - należności za prąd, wodę, telefon, ogrzewanie domu w wysokości ok. 1000,- zł. Jak podaje Skarżący, "na życie pozostaje niewiele, nie wspominając o lekach". Skarżący załączył do wniosku audiogram, kartę informacyjną leczenia szpitalnego, orzeczenie o niepełnosprawności, ksero wyciągu z rachunku bankowego, zaświadczenie o zatrudnieniu w agencji ochrony, zaświadczenie o wysokości wypłaty z ZUS, deklaracje podatkowe. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) – w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Odnosząc się do meritum sprawy Sąd wyjaśnia, że na podstawie art. 245 § 1 p.p.s.a. stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje w myśl art. 245 § 3 p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym jest wykazanie, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych wynika, że zasadą jest, iż to strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Występująca w postępowaniu sądowadministracyjnym instytucja "prawa pomocy" stanowi zatem odstępstwo od powołanej wyżej zasady, będące formą dofinansowania z budżetu państwa i powinna być stosowana tylko w uzasadnionych przypadkach. Zasadność wniosku o udzielenie prawa pomocy Sąd rozpatruje w dwóch aspektach – z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z uwzględnieniem jej możliwości finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). Obowiązek wyjaśniania oraz udokumentowania sytuacji majątkowej uzasadniającej przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie Skarżącej. Do Sądu należy natomiast ocena przytoczonych przez stronę okoliczności. Ponadto należy mieć na uwadze, iż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Zauważa się, że postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy wszczynane jest wyłącznie na wniosek strony, co oznacza, iż to wnioskodawca winien wskazać na okoliczności uzasadniające jego żądanie. W postępowaniu o przyznanie prawa pomocy należy wykazać rzeczywistą sytuację majątkową strony z uwzględnieniem zarówno wydatków, jak i dochodów, która – poddana ocenie Sądu – może być przyczyną przyznania stronie prawa pomocy. W niniejszej sprawie strona Skarżąca uprawdopodobniła, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, wpisu sądowego należnego w sprawie oraz kosztów usług profesjonalnego pełnomocnika. W ocenie Sądu, Skarżący wywiązał się z niniejszego powinności, bowiem dopełnił ciążącego na nim obowiązku rzetelnego i wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej. Poza szczegółowo wypełnionym formularzem wniosku PPF, załączył dokumenty potwierdzające jego sytuację życiową i finansową. Dzięki temu Sąd był w stanie ocenić Jego rzeczywistą sytuację majątkową. W ocenie Sądu mimo faktu, iż – jak wynika z dokumentacji złożonej przez Skarżącego – Skarżący uzyskuje regularne przysporzenia pieniężne to z uwagi na jego obciążenia finansowe (m.in. spłata kredytu konsumpcyjnego, utrzymanie bezrobotnej żony oraz dwójki dzieci, wykupywanie lekarstw oraz bieżące domowe wydatki) nie jest możliwym, aby poniósł koszty postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Co się zaś tyczy kwestii ustanowienia pełnomocnika z urzędu należy mieć na uwadze, że jeżeli z zestawienia wysokości środków pieniężnych, którymi dysponuje Skarżący, analizy wykazanego sposobu prowadzenia gospodarki finansowej i wskazanego obowiązku uczestniczenia w kosztach sądowych, wynika, że uiszczenie – dodatkowo - choćby najniższych kosztów związanych z działaniem pełnomocnika w sprawie mogło spowodować negatywne następstwa w zadeklarowanej strukturze wydatków, to w rozstrzygnięciu w sposób niezwykle staranny należy uwzględniać prawo dostępu do Sądu. Ponadto w przedmiotowej sprawie Sąd ma na uwadze wskazane przez Skarżącego liczne dolegliwości zdrowotne (w szczególności schorzenia narządu ruchu i słuchu), wiążące się z trudnościami w osobistym uczestniczeniu w postępowaniu. W związku z powyższym wskazać należy, iż sytuacja finansowa i życiowa Skarżącego uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Skarżący wykazał bowiem, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art. 243 § 1, art. 245, art. 246 § 1pkt 2 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.