III SA/Wa 2704/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Beata Sobocha po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu B. J. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 29 września 2017 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi B. J. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z [...] maja 2017 r., nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych postanawia: utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy. B.J. (dalej: "Skarżąca" lub "Strona") złożyła skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z [...] maja 2017 r. Skarżąca wnioskiem w skardze oraz wnioskiem zawartym na formularzu PPF zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżąca wskazała, że jej jedynym źródłem utrzymania są alimenty na córkę w wysokości 2.000 zł oraz, że nie posiada rachunków bankowych. Skarżąca nie pracuje i nie posiada zaświadczenia o statusie osoby bezrobotnej. Wskazała, ze uzyskiwane środki z tytułu alimentów przeznacza na opłaty za media, czynsz, środki czystości, energię, żywność. Skarżąca nie nadesłała wszystkich informacji, o które była wzywana zarządzeniem starszego referendarza sądowego tj. kalkulacji kosztów życia, wysokości kosztów obsługi prawnej i źródeł jej finansowania. Skarżąca złożyła fotokopię zeznania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2016 r. zgodnie z którą, uzyskała przychód w wysokości 1.760,95 zł. Starszy referendarz sądowy postanowieniem z 29 września 2017 r. odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy. Zdaniem starszego referendarza sądowego, bez udzielenia przez Skarżącą wszystkich informacji o stanie finansowym gospodarstwa domowego Strony, niemożliwe jest przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przekazane przez Skarżącą informacje dotyczące jej sytuacji majątkowej są niepełne i wybiórcze. Starszy referendarz sądowy zaznaczył, że nie znane pozostały źródła i wysokość finansowania profesjonalnej pomocy prawnej w sprawie. Ponadto wskazano, że nie zostało wyjaśnione w jaki sposób została spożytkowana kwota 470.000,00 zł uzyskana przez Skarżącą ze sprzedaży lokalu mieszkalnego i udziału w nieruchomości wspólnej. Skarżąca wniosła sprzeciw od ww. postanowienia starszego referendarza sądowego zarzucając naruszenie art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm.), dalej p.p.s.a., wnosząc o zmianę postanowienia i przyznanie Skarżącej prawa pomocy w zakresie całkowitym. Skarżąca podniosła, że za cenę uzyskaną ze sprzedaży mieszkania kupiła inną nieruchomość, za kwotę wyższą o 69,900,00 zł, a następnie przeniosła jako darowiznę nabytą nieruchomość na córkę. Skarżąca wyjaśniła, że przychód uzyskany w 2016 r. w wysokości 1.760,95 zł uzyskała z tytułu rozliczenia przez ZUS świadczenia związanego z urlopem macierzyńskim w okresie 1 stycznia 2016 r. – 12 lutego 2016 r. (jednorazowe świadczenie wyrównawcze). Skarżąca podała, że kwotę 2.000,00 zł miesięcznie przeznacza na utrzymanie siebie oraz 2,5 letniej córki. Oprócz wydatków na jedzenie i ubranie, Skarżąca opłaca rachunki za energię elektryczną w kwocie 270,00 zł, co drugi miesiąc oraz rachunki za internet i TV w kwocie 117 zł za każdy miesiąc. Czynsz w całości pokrywa były konkubent Skarżącej. Koszty usługi prawnej zostały pokryte z pożyczki udzielonej Skarżącej przez matkę. Skarżąca wskazała, że od 1 października 2017 r. podjęła pracę na ¼ etatu z wynagrodzeniem miesięcznym 500 zł brutto, które przeznacza na opłatę rachunków za media. Do sprzeciwu Skarżąca załączyła fotokopię umowy sprzedaży i umowy darowizny nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Treść art. 260 § 1 p.p.s.a. wskazuje, że rozpoznając sprzeciw od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka, jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Co do zasady przyznawane jest osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Podstawą rozważania przyznania stronie prawa pomocy jest pełne wykazanie jej sytuacji finansowej i życiowej. Prawo pomocy w zakresie całkowitym może zostać przyznane, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sąd rozpoznający sprawę podziela pogląd, że udzielenie stronie prawa pomocy powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA z: 5 sierpnia 2013 r., II FZ 616/13; 23 stycznia 2013 r. I FZ 2/13 oraz II FZ 1017/12; 10 stycznia 2013 r. II FZ 1005/12, CBOSA). Dotyczy to przede wszystkim osób o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych (osoby bezrobotne, samotne, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku), które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z tym postępowaniem. Skarżąca w sprzeciwie wskazała, że za kwotę 470.000,00 zł uzyskaną ze sprzedaży lokalu mieszkalnego i udziału w nieruchomości wspólnej kupiła inną nieruchomość dokładając kwotę 69.900,00 zł. Nie zostało wykazane z jakiego źródła Skarżąca uzyskała tak wysoką kwotę tj. 69.900,00 zł, którą przeznaczyła na zakup innej nieruchomości. Ponadto Skarżąca w dalszym ciągu nie udokumentowała ponoszonych wydatków wskazując jedynie wybiórczo na co je przeznacza. Należy mieć na uwadze, że kwota 2.000,00 zł, zdaniem Skarżącej, wydatkowana była na bieżące utrzymanie, a dodatkowo obecnie Skarżąca posiada nowe źródło dochodu w postaci wynagrodzenia za pracę. Nie można zgodzić się z oświadczeniem Skarżącej, że oczywistym jest, aby kwota 2.000,00 zł wystarczyła jedynie na wydatki podstawowe dla dwóch osób (przy czym czynsz za mieszkanie płacony jest dodatkowo przez byłego konkubenta Skarżącej). Zaznaczyć należy, że kwota 2.000,00 zł w 2017 r. stanowi płacę minimalną, która jest dla wielu rodzin podstawowym źródłem utrzymania, natomiast prawo pomocy jest instytucją o charakterze wyjątkowym dotyczącą ludzi obiektywnie biednych, natomiast regułą jest uiszczanie opłat sądowych przez strony. W niniejszej sprawie taki wyjątkowy przypadek nie zachodzi. Z tych powodów Sąd uznał, że Skarżąca nie wykazała, by zachodziły w sprawie przesłanki uzasadniające przyznanie Skarżącej prawa pomocy. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 254 § 1 i art. 260 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.