III SA/Wa 2710/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący: sędzia del. SO Ewa Izabela Fiedorowicz po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi C. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z [...] czerwca 2017 r., nr [...] w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za I kwartał 2016 r. oraz zabezpieczenie jej na majątku podatnika wskutek wniosku skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji postanawia: wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. C. S.A. z siedzibą w W. (dalej: skarżąca lub spółka) wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z [...] czerwca 2017 r. w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za I kwartał 2016 r. oraz zabezpieczenie jej na majątku podatnika W piśmie procesowym z dnia 5 września 2017 r. skarżąca zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, złożony na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369, z późn. zm.), dalej: "P.p.s.a.". W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że dynamicznie rozwijała działalność, natomiast po wydaniu decyzji o zabezpieczeniu sytuacja ekonomiczna spółki uległa gwałtownemu pogorszeniu. Zajęcie wierzytelności z rachunków bankowych spółki sprawiło, że skarżąca nie może prowadzić regularnej działalności handlowej, co odbiło się na wynikach finansowych spółki. Za pierwsze półrocze 2017 r. skarżąca odnotowała obroty w wysokości jedynie 64.156.931,23 zł, zaś dla porównania w pierwszym półroczu 2016 r. obroty wyniosły 248.878.993,70 zł. Strona wskazała, że podejmuje wyłącznie transakcje, co do których możliwa jest regulacja na zasadzie bezgotówkowej bądź przez inne podmioty z wykorzystaniem stosownych instytucji prawa cywilnego. W ocenie skarżącej brak wstrzymania wykonalności przedmiotowej decyzji nie tylko zagraża wyrządzeniem znacznej szkody, ale również spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków. W związku z zastosowaniem wobec skarżącej zabezpieczenia w postaci zajęcia rachunków bankowych, nie może prowadzić regularnej działalności gospodarczej. Znaczna szkoda jaka grozi skarżącej, to uniemożliwienie generowania zysków w dotychczasowym rozmiarze, bądź jak wynikało z prognoz, zysków znacznie przekraczających dotychczasowe wyniki finansowe. Każdy następny miesiąc, w którym skarżąca nie może prowadzić działalności gospodarczej w normalnym zakresie będzie powodował po jej stronie znaczne straty w postaci utraconych zysków. Natomiast trudne do odwrócenia skutki grożą spółce w kilku aspektach. Spółka może utracić wiarygodność wśród kontrahentów oraz wypracowaną pozycję rynkową. Skarżąca wskazała, że utrzymujący się stan może doprowadzić do sytuacji, w której spółka nie mogąc sfinansować z wypracowanych zysków zapłaty hipotetycznego zobowiązania podatkowego nie będzie w stanie spłacać tego zobowiązania w ogóle, a w konsekwencji spółka będzie zmuszona złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości. Zdaniem skarżącej utrzymanie zabezpieczenia spowoduje, iż spółka nie będzie w stanie wygenerować zysków (w tym jako podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych), a tym samym narazi na szkodę Skarb Państwa. Ponadto nie generująca zysków spółka pozbawiona zostanie możliwości wykonania grożącego jej zobowiązania podatkowego, którego dotyczy decyzja o zabezpieczeniu. Do wniosku spółka załączyła następujące dokumenty: zeznania podatkowe CIT-8 spółki za 2014 r., 2015 r. i 2016 r., bilans na dzień 31 grudnia 2015 r. i 31 grudnia 2016 r. wraz z rachunkami zysków i strat, wydruk z rankingu dystrybutorów branży chemicznej, pismo Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z dnia 26 lipca 2017 r. wzywające spółkę do wyjaśnienia dlaczego nie uiszcza wpłat z tytułu zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych za okres od stycznia do czerwca 2017 r., kalkulacje obrotów, podatkowych przychodów i kosztów oraz wyniku podatkowego za I półrocze 2017 r. i poszczególne miesiące 2016 r. oraz wyciągi z rachunków bankowych. Postanowieniem z 27 września 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 2710/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącej wstrzymania wykonania, zaskarżonej przez nią decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] czerwca 2017 r. W wyniku złożonego przez stronę zażalenia na powyższe postanowienie, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 23 stycznia 2018 r. sygn. akt I FZ 346/17 uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W uzasadnieniu uznał, że zawarte w sentencji zaskarżonego postanowienia rozstrzygnięcie o odmowie wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej nie znalazło dostatecznego potwierdzenia w motywach tego orzeczenia. NSA stwierdził, iż WSA w Warszawie wniosek spółki analizował jedynie pod kątem wystąpienia znacznej szkody, nie uznał za przesłankę wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu zmniejszenia obrotów spółki. W ocenie NSA sąd pierwszej instancji analizując możliwość realizacji przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a., nie wyjaśnił w żaden sposób dlaczego jego zdaniem trudnych do odwrócenia skutków nie mogła spowodować wskazywana przez skarżącą "utrata pozycji rynkowej", czy "utrata wiarygodności wśród kontrahentów". NSA podkreślił, iż Sąd pierwszej instancji, oceniając możliwość wystąpienia znacznej szkody, o której mowa w ww. przepisie - w żaden sposób nie odniósł się do okoliczności, że poprzez zmniejszenie obrotów spółka nie jest w stanie wykonywać zobowiązań podatkowych, co potwierdza pismo Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z dnia 26 lipca 2017 r., wzywające spółkę do wyjaśnienia dlaczego nie uiszcza wpłat z tytułu zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych za okres od stycznia do czerwca 2017 r. W tych okolicznościach NSA uznał, że uchylenie zaskarżonego postanowienia stało się konieczne w celu ponownej oceny przez WSA wniosku skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ponownie rozpoznając wniosek zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 1 P.p.s.a., zasadą jest, że wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Sąd natomiast może, na wniosek strony, wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (art. 61 § 3 P.p.s.a.). Podkreślić należy, że sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli została spełniona co najmniej jedna z ustawowych przesłanek tj. zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wskazane przesłanki są zwrotami niedookreślonymi, klauzulami generalnymi odsyłającymi do ocen pozaprawnych. Użyte przez ustawodawcę pojęcia "znaczna szkoda" lub "trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie przedstawionym materiale dowodowym, który powinien zaprezentować wnioskodawca. Wskazać należy, że w art. 61 § 3 P.p.s.a. chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie WSA w Białymstoku z dnia 8 sierpnia 2006 r., II SA/Bk 352/06, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Powyższe oznacza zatem, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Podkreślić należy także, iż w ramach postępowania o wstrzymanie wykonania decyzji Sąd ocenia jedynie, czy podane przez stronę okoliczności w istocie wskazują na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Instytucja wstrzymania wykonania decyzji powołana została do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłaby dla strony wywołać taka decyzja, zanim zostanie zbadana przez sąd administracyjny pod kątem legalności. Podkreślić należy, że NSA uchylił postanowienie tut. Sądu z 27 września 2017 r. w celu ponownej oceny wniosku skarżącej, a to z uwagi na brak wyjaśnienia z jakich przyczyn trudnych do odwrócenia skutków nie mogła spowodować wskazywana przez skarżącą "utrata pozycji rynkowej", czy "utrata wiarygodności kontrahentów". Sąd, analizując ponownie wniosek uznał, że skarżąca uprawdopodobniła, iż wykonanie zaskarżonej decyzji przed rozstrzygnięciem sprawy przez sąd administracyjny, może doprowadzić do wyrządzenia spółce trudnych do odwrócenia skutków. W tym zakresie Sąd wziął pod uwagę wysokość zobowiązania podatkowego, którego decyzja ta dotyczy. Łączna kwota zobowiązania wynikająca z zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji jest dość wysoka i wynosi ponad 10.000.000,00 zł, Zgodzić się należy ze skarżącą, że jest to kwota znaczna, szczególnie w zestawieniu z jej sytuacją finansową spółki. Ponadto Sąd uwzględnił także wskazaną w wniosku zmianę wysokości obrotów skarżącej w latach 2014 -2017. Skarżąca w niniejszej sprawie złożyła deklaracje podatkowe CIT-8, zgodnie z którymi w roku 2014 uzyskała przychód w kwocie 103.184.666,54 zł, dochód w wysokości 1.100.636,00 zł, zaś stratę w wysokości 0 zł, w roku 2015, przychód w kwocie 199.683.528,49 zł, dochód wyniósł 2.438.136,84 zł, a strata 0 zł, natomiast w roku 2016, przychód w kwocie 486.793.081,99 zł, dochód wyniósł 5.137.398,71 zł, a strata 0 zł. Spółka przewidywała, że zyski będą się zwiększać w 2017 r., natomiast w pierwszym półroczu 2017 r. przychody ze sprzedaży i zrównane z nimi wyniosły 64.156.931,23 zł. Dla porównania wskazano, że w pierwszym półroczu 2016 r. łączne obroty wyniosły 248.878.993,70 zł. Skarżąca podniosła, iż zmniejszenie obrotów, przy uprzednim ich wzroście za poprzednie lata, spowodowane zostało zajęciem rachunków bankowych spółki. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie istnieją wystarczające przesłanki wskazujące na ryzyko wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. w postaci utraty pozycji rynkowej i utraty wiarygodności wśród kontrahentów. We wniosku strona wskazała konkretne okoliczności uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Rzeczowo uzasadniła wniosek w tym zakresie przez poparcie go twierdzeniami, tezami oraz stosownymi dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej. Niewątpliwie w okolicznościach analizowanej sprawy blokada środków na rachunkach bankowych ogranicza prowadzenie regularnej działalności gospodarczej przez stronę. Skutkuje bowiem tym, że spółka dysponuje mniejszymi zasobami płatniczymi na regulowanie bieżących zobowiązań, co może odbić się na wolumenie zakupów dokonywanych przez skarżącą a w dalszej kolejności sprzedaży. Powyższe okoliczności niewątpliwie mogą skutkować odpływem klientów, a tym samym mogą doprowadzić do utraty pozycji rynkowej skarżącej. Istnieje duże prawdopodobieństwo, że miejsce skarżącej w branży zajmie inny – konkurencyjny podmiot, a odzyskanie utraconej pozycji wiązałoby się dla skarżącej z koniecznością poniesienia dużych nakładów pracy i środków. Zagrożenie to potwierdza spadek w pierwszym półroczu 2017 r. przychodów strony ze sprzedaży i zrównanych z nimi. Zmniejszenie obrotów skarżącej ma również wpływ na wykonywanie jej zobowiązań podatkowych. Może również generować utratę płynności finansowej spółki, co prowadzić będzie do stanu jej niewypłacalności w rozumieniu przepisów prawa upadłościowego. Podkreślić też należy, że przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. zobowiązuje stronę do wskazania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, nie nakładając obowiązku ich udowodnienia. Na wnioskodawcy zatem spoczywa obowiązek jedynie uprawdopodobnienia istnienia przesłanek wstrzymania wykonania aktu lub czynności (por. szerzej: post. NSA z 19.6.2008 r., II OZ 621/08, Legalis; post. NSA z 11.1.2008 r., I OZ 1002/07, Legalis; post. NSA z 22.3.2011 r., II GSK 372/11, Legalis; post. NSA z 22.3.2011 r., II GSK 373/11, Legalis). Tym samym skarżąca uprawdopodobniła w sposób wystarczający, że brak wstrzymania zaskarżonej decyzji spowoduje trudne do odwrócenia skutki, o których mowa we wniosku. Sąd mając powyższe na względzie, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.