III SA/Wa 2715/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2013 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący P. K. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Wniosek swój motywował tym, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza od 2016 r. nie przynosiła żadnych przychodów dlatego od stycznia 2017 r. Skarżący zaprzestał jej prowadzenia. Skarżący nie posiada żadnego majątku, ani innego źródła dochodów poza pracą na 1/8 etatu z wynagrodzeniem nieprzekraczającym [...] zł netto miesięcznie. Skarżący mieszka w wynajętym mieszkaniu, którego koszty utrzymania wynoszą 2.000 zł miesięcznie. Wyrokiem Sądu Okręgowego w W. zostały zasądzone na rzecz jego żony i małoletnich dzieci alimenty w wysokości [...] zł. Skarżący oświadczył, że ponosi też inne wydatki w wysokości 800 zł miesięcznie, do których zaliczył korepetycje i opiekę zdrowotną. Dodał, że opłaty wpisowe ponosił już 2,5 krotnie, a dotychczasowe koszty postępowania pokrywał z oszczędności. Znaczne kwoty, które odłożył na opłacenie kosztów sporów i prawników, uległy wyczerpaniu. Do wniosku Skarżący dołączył wyciągi z rachunku bankowego, wyrok rozwodowy z zasądzoną kwotą alimentów. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący podniósł, że konieczność udokumentowania wydatków i źródeł dochodów jest manifestacją dysproporcji sił pomiędzy Skarbem Państwa a nim jako stroną. Podkreślił, że wskutek działań organów skarbowych nie ma możliwości normalnego funkcjonowania, normalnej pracy. Nie ma też jak udowodnić pieniędzy, które pożycza od rodziny i znajomych i które to możliwości maleją z dnia na dzień. Dodał, że koszty życia jakie przedstawił nie są nierealne. Skarżący przekazał zeznania podatkowe, wyciąg z rachunku bankowego, wydruk z CEIDG. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych. Udzielenie prawa pomocy w takim zakresie uzależnione jest od spełnienia przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: "P.p.s.a."). Przesłanką tą jest mianowicie brak zdolności do poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na obecnym etapie postępowania jedynym kosztem sądowym, do którego uiszczenia Skarżący jest zobowiązany jest wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 40.688 zł. Tymczasem przedłożone przez Skarżącego dokumenty nie wskazują czy rzeczywiście jego sytuacja finansowa jest tak trudna, że uniemożliwia mu poniesienie powyższego wpisu. Przede wszystkim oświadczenia Skarżącego nie są na tyle spójne i precyzyjne, żeby móc ustalić, jakie dochody faktycznie uzyskuje. Z jednej bowiem strony wskazuje on, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza od 2016 r. nie przynosiła żadnych dochodów i od stycznia 2017 r. zaprzestał jej prowadzenia oraz że nie posiada on oszczędności, ani dodatkowych źródeł utrzymania (poza wynagrodzeniem wynoszącym [...] zł – dane na podstawie wyciągu bankowego), z drugiej zaś strony Skarżący oświadcza, że ponosi miesięczne wydatki w wysokości 9.300 zł (alimenty [...] zł, rachunki 2.500 zł, inne wydatki na dzieci 800 zł). Z powyższego wynika zatem, że Skarżący nie wyjaśnił kluczowej - z punktu widzenia oceny możliwości partycypowania w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego – kwestii źródeł utrzymania i finansowania wszystkich wydatków. Co istotne nie uczynił tego mimo, że miał świadomość, iż był to jeden z powodów, dla którego analogiczny jego wniosek o przyznanie prawa pomocy w sprawie III SA/Wa 3007/16 nie rozpoznano pozytywnie. Skarżący podniósł jedynie, że konieczność udokumentowania wydatków i źródeł dochodów jest manifestacją dysproporcji sił pomiędzy Skarbem Państwa a nim jako stroną. Tymczasem zdaje się on zapominać, że ciężar dowodu w zakresie wykazania przesłanki udzielenia prawa pomocy spoczywa na stronie. Owo wykazanie polega na przedstawieniu w sposób przekonujący, że poniesienie kosztów postępowania nie jest możliwe. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 13 marca 2014 r. (sygn. akt I FZ 70/14) treść powyższego przepisu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron oczekuje się aktywnej postawy przejawiającej się głównie w dostarczeniu wszelkich żądanych dokumentów źródłowych, w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na ich podstawie musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że strona nie ma środków na poniesienie kosztów postępowania. Obowiązek takiej właśnie współpracy z Sądem nakłada na stronę przepis art. 255 P.p.s.a. Z obowiązku tego Skarżący się nie wywiązał. Także jego oświadczenie o pożyczkach od rodziny i znajomych jawi się jako gołosłowne. W efekcie brak jest pełnej i wyczerpującej informacji na temat jego sytuacji majątkowej, co nie pozwala ustalić, jak w rzeczywistości się ona kształtuje oraz w szczególności czy rzeczywiście nie posiada on i nie jest w stanie zdobyć środków pieniężnych, które mogłyby posłużyć do sfinansowania kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.