III SA/Wa 2715/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zmianę postanowienia starszego referendarza sądowego z 31 sierpnia 2018 r. w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi P. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2013 r. postanawia zmienić postanowienie starszego referendarza sądowego z 31 sierpnia 2018 r. w ten sposób, że przyznać skarżącemu prawo pomocy poprzez zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej Skarżący P.K. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Wniosek swój motywował tym, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza od 2016 r. nie przynosiła żadnych przychodów dlatego od stycznia 2017 r. Skarżący zaprzestał jej prowadzenia. Skarżący nie posiada żadnego majątku, ani innego źródła dochodów poza pracą na 1/8 etatu z wynagrodzeniem nieprzekraczającym 300 zł netto miesięcznie. Skarżący mieszka w wynajętym mieszkaniu, którego koszty utrzymania wynoszą 2.000 zł miesięcznie. Wyrokiem Sądu Okręgowego w W. zostały zasądzone na rzecz jego żony i małoletnich dzieci alimenty w wysokości [...] zł. Skarżący oświadczył, że ponosi też inne wydatki w wysokości 800 zł miesięcznie, do których zaliczył korepetycje i opiekę zdrowotną. Dodał, że opłaty wpisowe ponosił już 2,5 krotnie, a dotychczasowe koszty postępowania pokrywał z oszczędności. Znaczne kwoty, które odłożył na opłacenie kosztów sporów i prawników, uległy wyczerpaniu. Do wniosku Skarżący dołączył wyciągi z rachunku bankowego, wyrok rozwodowy z zasądzoną kwotą alimentów. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący podniósł, że konieczność udokumentowania wydatków i źródeł dochodów jest manifestacją dysproporcji sił pomiędzy Skarbem Państwa a nim jako stroną. Podkreślił, że wskutek działań organów skarbowych nie ma możliwości normalnego funkcjonowania, normalnej pracy. Nie ma też jak udowodnić pieniędzy, które pożycza od rodziny i znajomych i które to możliwości maleją z dnia na dzień. Dodał, że koszty życia jakie przedstawił nie są nierealne. Skarżący przekazał zeznania podatkowe, wyciąg z rachunku bankowego, wydruk z CEIDG. Postanowieniem z 31 sierpnia 2018 r. referendarz sądowy odmówił przyznania Skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej Skarżący złożył pismo z 8 października 2018 r., w którym poinformował, że nie jest w stanie ponieść tak znaczącego wydatku. Dodał, że w czasie gdy jego sytuacja pozwalała na opłacanie wpisów uiszczał je i nie wnioskował o prawo pomocy. Powołał się także na prawo do obrony. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, że objęcie pisma Skarżącego z 8 października 2018 r. trybem przewidzianym w art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej jako: "P.p.s.a.", wynika z faktu prawomocnego rozstrzygnięcia - postanowieniem z 31 sierpnia 2018 r. - o odmowie przyznania Skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym. W sytuacji bowiem, gdy przedmiotem postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy jest wniosek złożony po prawomocnym rozpoznaniu uprzedniego wniosku - o tożsamym co uprzednio zakresie - wniosek taki podlega ocenie przez pryzmat kryteriów wskazanych w art. 165 P.p.s.a., tj. przepisu uzależniającego uchylenie bądź zmianę postanowień niekończących postępowania w sprawie od stwierdzenia zmiany okoliczności sprawy. Jakkolwiek w swoim piśmie z 8 października 2018 r. Skarżący nie powołał żadnych nowych faktów dotyczących jego stanu majątkowego (w szczególności takich, które rozwiałyby powstałe wcześniej wątpliwości co do źródeł utrzymania i finansowania wszystkich wydatków), to jednak referendarz sądowy postanowił uwzględnić w niniejszej sprawie szczególną okoliczność, jaką jest obecna sytuacja procesowa Skarżącego. Należy bowiem zauważyć, że swój wniosek złożył on już po wydaniu przez Sąd wyroku oddalającego jego skargę. Wyrok ten Skarżący zaskarżył wnosząc w dniu 26 czerwca 2018 r. skargę kasacyjną. Jej rozpoznanie przez Sąd II instancji uzależnione jest od zapłaty wpisu w wysokości 40.688 zł. W rezultacie - mimo nasuwających się wątpliwości co do kondycji finansowej Skarżącego wyrażonych w postanowieniu z 31 sierpnia 2018 r. - referendarz sądowy uznał, iż wyżej należy stawiać wartości chronione konstytucyjnie – w tym przypadku prawo do kontroli instancyjnej wydanego w stosunku do Skarżącego wyroku oddalającego skargę. Prawo to zostało także zagwarantowane w akcie prawa międzynarodowego (wiążącym Polskę), tj. w art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.), zgodnie z którym każdy ma prawo do sprawiedliwego i publicznego rozpatrzenia jego sprawy w rozsądnym terminie przez niezawisły i bezstronny sąd. Artykuł 6 ust. 1 Konwencji wymaga zatem z jednej strony sprawnego prowadzenia postępowania sądowego, z drugiej zaś wyraża również bardziej ogólną zasadę właściwego wymiaru sprawiedliwości. Podkreśla się, że Konwencja nie istnieje po to, aby gwarantować prawa, które są teoretyczne i iluzoryczne, ale prawa praktyczne i skuteczne. Dotyczy to zwłaszcza prawa dostępu do sądu, ze względu na wagę miejsca, jakie w demokratycznym społeczeństwie zajmuje prawo do rzetelnego procesu sądowego. Oczywistym jest, że zapewnienie skutecznego prawa dostępu do sądu oraz samo rozpatrzenie sprawy, mieści się w kategorii obowiązków państwa (por. orzeczenie ETPCz w sprawie Airey v. Irlandia z 9 października 1979 r.). Referendarz sądowy uwzględnił także eksponowany w piśmie z 8 października 2018 r. fakt uiszczenia przez Skarżącego dwóch wpisów od skarg należnych w sprawach III SA/Wa 2715 i 3007/16 w - niebagatelnej łącznie – kwocie 181.376 zł. Z tych względów referendarz sądowy doszedł do wniosku, że istnieją podstawy do zmiany postanowienia z 31 sierpnia 2018 r. i przyznania Skarżącemu prawa pomocy poprzez zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej, by umożliwić jej złożenie "w Sądzie wyższej instancji". Zaznacza jednocześnie, iż Skarżący musi mieć świadomość, że niniejsze rozstrzygnięcie nie oznacza, iż na dalszym etapie postępowania lub też w innej sprawie zostanie ono automatycznie powielone. Na koniec referendarz sądowy wyjaśnia, że zrezygnował z wzywania Skarżącego do nadesłania dodatkowych dokumentów, gdyż oparł się na informacjach wcześniej przez niego udzielonych. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 165, art. 258 § 2 pkt 7 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.