III SA/Wa 2718/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Beata Sobocha (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia 1) przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi ponad kwotę 100 zł; 2) odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie Skarżący S. B. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Podniósł że on i jego żona uiścili wiele wpisów od skarg. Skarżący od dłuższego czasu leczy się i z przyczyn od siebie niezależnych nie może uzyskiwać dochodów. Leczenie wymaga dużych środków finansowych. Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i trojgiem dzieci. Oświadczył, że nie posiada żadnego majątku ani oszczędności. Skarżący pracuje jako [...] i uzyskuje z tego tytułu dochód w wysokości ok. 300 zł. Żona jest [...] i otrzymuje wynagrodzenie w wysokości ok. 3.000 zł. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący przesłał zeznania podatkowe, faktury dokumentujące wydatki, karty informacyjne leczenia szpitalnego córki A. . Wyjaśnił, że kosztów leczenia poszpitalnego nie jest w stanie udokumentować, gdyż nie posiada recept na leki. Skarżący pamięta jedynie, że były to kwoty mocno obciążające budżet rodzinny. Ani Skarżący, ani jego żona nie posiadają kont bankowych. Postanowieniem z dnia 21 lutego 2012 r. referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi ponad kwotę 500 zł. oraz odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, iż zarówno Skarżący, jak i jego żona korzystali już z prawa pomocy w innych, zawisłych przed tutejszym Sądem, sprawach. I tak w sprawie III SA/Wa 2153/11 zwolniono Skarżącego od wpisu od skargi ponad kwotę 100 zł. Podobny zakres zwolnienia Skarżący E. i S. B. uzyskali w sprawie III SA/Wa 1645/11, zaś w sprawach III SA/Wa 1644/11 i III SA/Wa 1643/11 zwolniono ich od wpisów od skarg ponad 50 zł. Natomiast w sprawie III SA/Wa 269/11 Skarżący otrzymał prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi ponad kwotę 200 zł, a następnie uzyskał on zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczeń złożonych przez Skarżącego wynika, iż łączny miesięczny dochód pięcioosobowej rodziny wynosi ok. 3.300 zł. Skarżący nie wyszczególnił wydatków składających się na bieżące utrzymanie, a jedynie przedstawił faktury dokumentujące część z nich. I tak łączna kwota faktur za wodę i ścieki wynosi 959,14 zł za okres 6 miesięcy, co oznacza, że wydatki te pochłaniają ok. 160 zł miesięcznie. Przesłane przez Skarżącego faktury za energię elektryczną opiewają na łączną kwotę 1.665,07 zł za okres 6 miesięcy, a zatem miesięcznie na ten cel wydaje on ok. 277 zł. Wydatki na telefon kształtują się na poziomie ok. 120 zł miesięcznie, podobnie jak opłata za przedszkole. Uwzględniając powyższe oraz mając na uwadze wysokość cen artykułów pierwszej potrzeby (innych niż opisane wyżej) i akcentowane przez Skarżącego koszty leczenia jego córki referendarz sądowy uznał, że kwota 3.300 zł stanowiąca podstawę utrzymania pięcioosobowej rodziny, umożliwia poczynienie jedynie symbolicznych oszczędności. W ocenie referendarza nie jest to kwota, z której Skarżący mógłby sfinansować uiszczenie wpisu od skargi w pełnej wysokości (2.069 zł). W tych okolicznościach za zasadne uznał zwolnienie Skarżącego od wpisu od skargi ponad kwotę 500 zł. Pismem dnia 8 marca 2012 r. Skarżący złożył sprzeciw od powyższego postanowienia w części odmawiającej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi ponad kwotę 500 zł . Zarzucił błędne uznanie iż jest w stanie uiści kwotę 500 zł bez znacznego uszczerbku dla siebie i swojej rodziny. Wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia przez zwolnienie od wpisu od skargi ponad kwotę 100 zł. Podkreślił, iż kwota 500 zł nie jest dla niego kwotą symboliczną. Zaznaczył, iż w żadnej ze spraw wskazanych referendarza sądowego zawisłych przed tutejszym sądem nie był zobowiązany do uiszczenia wpisu od skargi w tak znacznej kwocie. Otrzymywał prawo pomocy przez zwolnienie od wpisu od skargi w kwocie przekraczającej 100 zł. Podniósł, iż w związku z wyrokami zapadłymi 22 lutego 2012 r. w sprawach o sygn. akt IIISA/WA 1644/11 i III SA/Wa 1644/11 (1645/11- dopisek Sądu) oraz wystąpieniem o sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku w tych sprawach sytuacja Skarżącego uległa znacznemu pogorszeniu. Zdaniem Skarżącego kwota 100 zł wpisu od skargi będzie bardzo znacznym wydatkiem dla niego i jego rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Na wstępie zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. – wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego skutkuje tym, iż traci ono moc a wniosek Skarżącego podlega ponownemu rozpatrzeniu. W postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, że strona wnosząca do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązana jest do uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 199 – strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko z opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania ( art. 246§ 1 pkt 1 p.p.s.a.), a w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). Mając na uwadze powyższe, należy wskazać, iż kryterium uzasadniającym zwolnienie od kosztów postępowania sądowego jest ubóstwo strony skarżącej. Analiza powołanych powyżej przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wskazuje także, że Skarżący powinien wykazać, przedstawiając odpowiednie argumenty i dowody, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ciężar dowodu , co do wskazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Trzeba jednak pamiętać, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, stanowi formę dofinansowania z budżetu państwa i może mieć zastosowanie do osób, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i sfinansowanie przez stronę jej udziału w postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Należy wskazać, iż z oświadczeń złożonych przez Skarżącego wynika, iż łączny miesięczny dochód pięcioosobowej rodziny wynosi ok. 3.300 zł. Skarżący nie wyszczególnił wydatków składających się na bieżące utrzymanie, a jedynie przedstawił faktury dokumentujące część z nich. Łączna kwota faktur za wodę i ścieki wynosi 959,14 zł za okres 6 miesięcy, co oznacza, że wydatki te pochłaniają ok. 160 zł miesięcznie. Przesłane przez Skarżącego faktury za energię elektryczną opiewają na łączną kwotę 1.665,07 zł za okres 6 miesięcy, a zatem miesięcznie na ten cel wydaje on ok. 277 zł. Wydatki na telefon kształtują się na poziomie ok. 120 zł miesięcznie, podobnie jak opłata za przedszkole. W ocenie Sądu kwota 3.300 zł stanowiąca podstawę utrzymania pięcioosobowej rodziny Skarżącego, umożliwia poczynienie jedynie symbolicznych oszczędności. Sąd uwzględnił ponadto wysokość cen artykułów pierwszej potrzeby (innych niż opisane) oraz ponoszone przez Skarżącego koszty leczenia jego córki. W tej sytuacji miesięczny dochód jakim dysponuje Skarżący nie pozwala bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania Skarżącego oraz jego rodziny na uiszczenie wpisu od skargi w pełnej wysokości (2.069 zł). Wpływ na powyższą ocenę ma również fakt, iż w sprawie III SA/Wa 2153/11 zwolniono Skarżącego od wpisu od skargi ponad kwotę 100 zł. Podobny zakres zwolnienia Skarżący wraz z żoną E.B. uzyskał w sprawie III SA/Wa 1645/11, zaś w sprawach III SA/Wa 1644/11 i III SA/Wa 1643/11 zwolniono ich od wpisów od skarg ponad 50 zł. Natomiast w sprawie III SA/Wa 269/11 Skarżący otrzymał prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi ponad kwotę 200 zł, a następnie uzyskał on zwolnienie od kosztów sądowych. Ponadto żona skarżącego w sprawach o sygn. akt IIISA/WA 1644/11 i III SA/Wa 1645/11 zobowiązana była do uiszczenia opłat kancelaryjnych za sporządzenie uzasadnienia wyroku. W związku z powyższym Sąd za zasadne uznał zwolnienie Skarżącego od wpisu od skargi ponad kwotę 100 zł. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 254 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.