III SA/Wa 2723/12

Dnia 22 kwietnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodnicząca Sędzia WSA Grażyna Nasierowska, po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego, adwokata lub doradcy podatkowego w sprawie ze skargi M. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych za okres od września do grudnia 2006 r. postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi ponad kwotę 200 zł, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżący – M. Z. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] czerwca 2012 r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych za okres od września do grudnia 2006 r. Skarżącemu, przy piśmie z 21 września 2012 r., przesłano odpis zarządzenia Przewodniczącej Wydziału z 20 września 2012 r. o wezwaniu do uiszczenia – w terminie 7 dni od dnia doręczenia tego pisma - wpisu sądowego od skargi w wysokości 500 zł, pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu, Skarżący złożył wniosek z 15 października 2012 r. o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Do wniosku nie dołączono wypełnionego formularza PPF. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarządzeniem z 14 lutego 2013 r. pozostawił bez rozpoznania ww. wniosek Skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Skarżący, pismem z 13 marca 2013 r. wniósł sprzeciw od ww. zarządzenia referendarza sądowego WSA w Warszawie z 14 lutego 2013 r. Sprzeciw nie został uzasadniony. Na mocy zarządzenia Sądu z 18 marca 2013 r. wezwano Skarżącego do nadesłania, w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania, wypełnionego i podpisanego formularza PPF. Skarżącego wezwano również do nadesłania szczegółowych informacji o jego sytuacji majątkowej. W odpowiedzi na ww. wezwanie Sądu, Skarżący złożył formularz PPF z 15 kwietnia 2013 r., w którym wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego, adwokata lub doradcy podatkowego. Skarżący podniósł, że wszystko co ma zostało zajęte przez komorników i urzędy. Skarżący nie pracuje i choruje. Skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z matką, która uzyskuje dochody z tytułu renty (emerytury) w wysokości około 800 zł. Skarżący posiada dom o pow. około 250 m2 i działkę na której jest on posadowiony. Skarżący posiada oszczędności w wysokości 1.000 zł, nie posiada przedmiotów wartościowych. Według jego oświadczenia posiada zobowiązania na około 2 mln zł. Skarżący nie przesłał dodatkowych informacji, o które był wzywany. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: W myśl art. 245 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm., zwanej dalej "P.p.s.a.") prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje tylko i wyłącznie, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Częściowe zwolnienie od opłat i wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 P.p.s.a.). Sąd przyznaje osobie fizycznej prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Zdaniem Sądu wykładnia systemowa prowadzi do wniosku, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe (zob. J. P. Tarno, Prawo ..., s. 320). W myśl art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą bowiem koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. Skarżący złożył wniosek o przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. o zwolnienie z kosztów sądowych i ustanowienie na jego rzecz radcy prawnego, adwokata lub doradcy podatkowego. Zauważyć należy, iż na dzień rozpoznania wniosku do kosztów sądowych zaliczyć należy wpis sądowy od skargi w wysokości 500 zł. Z przedstawionego w toku postępowania w sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy formularza PPF wynika, że Skarżący nie uzyskuje żadnych dochodów i pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym ze swoja matką, która uzyskuje dochód z tytułu renty (emerytury) w wysokości około 800 zł. Skarżący posiada oszczędności pieniężne w wysokości 1.000 zł. Zauważyć należy w pierwszej kolejności, że przepisy dotyczące prawa pomocy przenoszą wprost na stronę ciężar wykazania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. W interesie Skarżącego, którego przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy wzywano do przedłożenia stosownych dokumentów, leżało przedłożenie wszelkich możliwych dokumentów źródłowych oraz przedstawienie wszelkich okoliczności przemawiających za pozytywnym rozpoznaniem wniosku (por. postanowienie NSA z 31 marca 2005r. sygn. akt I FZ 63/05). Natomiast Skarżący nie wykonał, kierowanego do niego, wezwania Sądu do przedłożenia stosownych dokumentów. Spowodowało to, że Sąd rozpoznając wniosek Skarżącego o przyznanie prawa pomocy opierał się na dostępnym materiale dowodowym i wynikających z niego okolicznościach. W konkluzji Sąd stwierdza, że sytuacja finansowa Skarżącego, a w szczególności fakt nieosiągania żadnych dochodów oraz pozostawanie we wspólnym gospodarstwie domowym z matką, uzyskującą niewielki dochód, uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym tj. w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi ponad kwotę 200 zł. Zdaniem Sądu Skarżący nie jest bowiem w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy przy tym, iż 200 zł to mniej niż połowa wyznaczonego wpisu sądowego od skargi. Kwotę taką Skarżący może wygospodarować nawet z niewielkich posiadanych oszczędności. Natomiast wpłacenie tej kwoty spowoduje, że zrealizowane zostanie, gwarantowane w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, prawo do sądu. Zdaniem Sądu brak jest, na obecnym etapie postępowania, konieczności ustanawiania dla Skarżącego profesjonalnego pełnomocnika. Sama bowiem konstrukcja postępowania sądowo-administracyjnego i wyznaczona w niej rola Sądu, stanowią należytą gwarancję ochrony uprawnień Skarżącego. Zgodnie z art. 6 P.p.s.a sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek, co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Ponadto, jak stanowi art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza, to że kontrola sądowo-administracyjna obejmuje całokształt działań organów administracji, wskutek których mogło dojść do naruszenia prawa, niezależnie od zgłaszanych w tym względzie przez strony zarzutów. Zauważyć należy, iż odmowa ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika na obecnym etapie postępowania nie zamyka Skarżącemu drogi do wystąpienia z ewentualnym wnioskiem o jego ustanowienie w dalszym jego stadium, gdy pojawi się konieczność posiadania szczególnych uprawnień przy wykonywaniu czynności procesowych (przymus adwokacko-radcowski). Z uwagi na powyższe Sąd, na podstawie art. 243, art. 245 § 3 i § 4, art. 246 § 1 pkt 2 i art. 259 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.