III SA/Wa 2729/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa Usługowo Handlowego [...] sp. z o.o. z siedzibą w C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2009 r. i 2010 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca – Przedsiębiorstwo Usługowo Handlowe "[...]" sp. z o.o. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując, iż prowadzone postępowania kontrolne i egzekucyjne ograniczyły istotnie jej działalność. Obecnie jest ona zagrożona upadłością. Podała, że kapitał zakładowy wynosi [...] zł. Wartość środków trwałych określiła na [...] zł, zaś stratę za ostatni rok obrotowy na [...] zł. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca przedstawiła m. in. zeznania podatkowe, deklaracje VAT-7, bilans, rachunek zysków i strat. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do Sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: "P.p.s.a."). W przypadku osoby prawnej, a także innej jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, przesłankami tymi są: brak środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub brak dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Stanowi o tym art. 246 § 2 pkt 1 i 2 P.p.s.a. Jednocześnie w orzecznictwie podkreśla się, że w przypadku wskazanych wyżej podmiotów rozstrzygnięcie Sądu w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, Sąd nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do Sądu (zob. postanowienie NSA z 14 maja 2015 r., I FZ 67/15). W niniejszej sprawie Skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Jedynym takim kosztem, do którego uiszczenia jest ona zobowiązana na obecnym etapie postępowania jest wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 1.542 zł. Odnosząc się do tego wniosku referendarz sądowy nie neguje, iż Skarżąca może borykać się z czasowymi trudnościami finansowymi, niemniej okoliczność ta nie może automatycznie skutkować przerzuceniem ciężaru wspomnianego wydatku na budżet państwa, a w konsekwencji na ogół obywateli. Skarżąca kontynuuje bowiem swoją działalność, nawet jeśli – jak twierdzi – prowadzone postępowania kontrolne i egzekucyjne – istotnie ją ograniczyły. Faktycznie z deklaracji VAT-7 wynika, że w okresie od września 2017 r. do lutego 2018 r. obroty ze sprzedaży kształtowały się na poziomie od 1.453 zł do 4.124 zł. Także kwoty środków angażowanych na nabycie towarów i usług nie były znaczne i wyniosły od 503 zł do 2.351 zł. W dalszym jednak ciągu Skarżąca ma – zdaniem referendarza sądowego - możliwość wygospodarowania środków potrzebnych do opłacenia skargi kasacyjnej. Zwłaszcza, jeśli porówna się kwotę żądanego od tej skargi wpisu z wartością jej majątku. Skarżąca posiada mianowicie środki trwale o wartości ponad [...] zł (dane na dzień 31 grudnia 2016 r.), a także posiada udziały o łącznej wartości [...] zł. Ponadto z zeznań podatkowych za lata 2016-2017 wynika, że osiągnięty w tym okresie przychód wyniósł odpowiednio [...] zł i [...] zł. Tymczasem jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 18 grudnia 2012 r. (II GZ 478/12) od strony – w szczególności, jeśli jest osobą prawną – można oczekiwać, że będzie dysponować swoim majątkiem w taki sposób, aby uzyskać z niego sumy potrzebne na pokrycie kosztów sądowych, w szczególności, jeśli w porównaniu z jego wartością są one niewielkie. Poza tym Skarżąca jest w stanie pozyskać środki w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat. Z tych względów referendarz sądowy uznał, iż nie zachodzi w niniejszej sprawie wyjątkowa sytuacja, o której mowa w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Wobec tego, na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.