III SA/Wa 2732/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Ciechomska-Florek, Sędziowie Sędzia WSA Marek Krawczak (sprawozdawca), Sędzia WSA Aneta Lemiesz, Protokolant Maria Nałęcz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2011 r. sprawy ze skargi I. J. i N. J. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego oddala skargę Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego L.wszczął wobec I. i N. J. (dalej “Skarżący") postępowanie egzekucyjne, na podstawie tytułu wykonawczego z 29 października 2009 r. obejmującego zaległość w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 rok. Podstawę wystawienia ww. tytułu wykonawczego stanowiła decyzja Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego L. z [...] września 2009 r. określająca Skarżącym wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 rok w kwocie 49 015,00 zł. W dniu 13 listopada 2009 r. pełnomocnik Skarżących złożył odwołanie od powyższej decyzji. W toku postępowania egzekucyjnego w oparciu o w/w tytuł wykonawczy organ egzekucyjny celem jego realizacji skierował do pracodawcy Skarżącego zawiadomienie z 3 listopada 2009 r. o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie za pracę. Pismem z 13 listopada 2009 r. uzupełnionym 17 listopada 2009 r. Skarżący złożyli wniosek o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia odwołania od decyzji z [...] września 2009 r. stanowiącej podstawę wystawienia przedmiotowego tytułu wykonawczego. Pismem z 2 grudnia 2009 r. Skarżący złożyli do Dyrektora Izby Skarbowej w L. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z [...] września 2009 r. oraz o uchylenie nakazu płatniczego wystawionego przez [...] Urząd Skarbowy L. z 3 listopada 2009 r. do czasu rozpatrzenia odwołania. Dyrektor Izby Skarbowej w L. pismem z 21 grudnia 2009 r. wezwał Skarżących do sprecyzowania żądań wyrażonych w ww. piśmie. Skarżący pismem z 11 stycznia 2010 r. wskazali, że ich intencją było wstrzymanie postępowania egzekucyjnego z uwagi na złożone odwołania. Następnie postanowieniem z [...] marca 2010 r. Dyrektor Izby Skarbowej w L. odmówił wstrzymania postępowania egzekucyjnego wskazując, że w przedmiotowej sprawie nie występują ustawowe przesłanki do wstrzmania postępowania egzekucyjnego w trybie art. 23 § 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954, z późn. zm. dalej u.p.e.a.). Skarżący pismem z 19 kwietnia 2010 r. złożyli zażalenie na powyższe postanowienie wnosząc o przeanalizowanie wszystkich dokumemntów dotyczących nie tylko straty za 2007 r., ale także spraw, które trafiły na wokandę sądową tj. strat za 2005 i 2006 r. Minister Finansów postanowieniem z [...] lipca 2010 r. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z [...] marca 2010 r. W uzasadnieniu wskazał, że intencją Skarżących wyrażoną we wnioskach było wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu wydania przez inne organy rozstrzygnięć, które w ich ocenie mają istotny wpływ na wynik sprawy, w związku z powyższym w ocenie Ministra Finansów organ pierwszej instancji słusznie poddał ocenie przesłanki wstrzymania postępowania egzekucyjnego stosownie do art. 23 u.p.e.a. Organ odwoławczy wskazał, że art. 23 u.p.e.a. w szczególnie uzasadnionych przypadkach pozwala organowi nadzoru wstrzymać postępowanie lub czynności egzekucyjne, jednak podejmowane rozstrzygnięcia w powołanym trybie mają uznaniowy charakter określony jednoznacznie poprzez użycie w treści art. 23 § 6 u.p.e.a. słowa "może". Organ dodał, że zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa sądów administracyjnych, za szczególne uznaje się te okoliczności, na które zobowiązany nie miał wpływu i które są niezależne od sposobu jego postępowania (np. w wypadku klęski żywiołowej, pożaru, itp.). Minister Finansów podzielił stanowisko organu nadzoru, iż wniesienie odwołania od decyzji będącej podstawą wystawienia tytułu wykonawczego, nie stanowi wystarczającej przesłanki do wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Ponadto dodał, że odwołanie od decyzji, na które powołali się Skarżący zostało złożone po terminie, a Dyrektor Izby Skarbowej w L., postanowieniem z [...] grudnia 2009 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Zdaniem Ministra Finsnów również za szczególnie uzasadnione okoliczności mogące być podstawą wstrzymania postępowania nie można uznać wniesienia skarg do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi dotyczących strat poniesionych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą za lata 2005 i 2006, zwłaszcza, że postępowanie egzekucyjne, o wstrzymanie którego wnioskowano, prowadzone jest na podstawie tytułu wykonawczego obejmującego zaległość w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 rok. Organ odwoławczy odnosząc się do wniosku o przeanalizowanie wszystkich dokumentów, dotyczących strat za rok 2005 i 2006, wskazał, że nie może on stanowić przedmiotu rozpoznania w postanowieniu wydanym na skutek rozpatrzenia wniosku jak i zażalenia o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, bowiem postępowanie egzekucyjne dotyczy tylko czynności wykonawczych w stosunku do ustalonego w innym postępowaniu obowiązku. Ponadto Minister Finansów zwrócił uwagę na fakt, że instytucja wstrzymania postępowania egzekucyjnego powoduje przesunięcie w czasie zapłaty należnego zobowiązania, co zwiększa kwotę zadłużenia poprzez wzrost odsetek za zwłokę i wpływa na pogorszenie sytuacji finansowej zobowiązanego. Skarżący pismem z 14 września 2010 r. wnieśli skargę na powyższe postanowienie, w której podnieśli, że Minister Finansów nie zajął stanowiska w sprawie czy za prowadzenie księgowości i sporządzenie bilansu odpowiada Syndyk masy upadłościowej, który po ogłoszeniu upadłości Spółki posiadał wszelkie uprawnienia do reprezentacji firmy. Ponadto według Skarżących Minister Finansów nie zajął stanowiska w sprawie czy przekroczenie o 10 dni terminu wniesienia odwołania do Izby Skarbowej w L. od decyzji będącej podstawą wystawienia tytułu wykonawczego było przewinieniem Strony. Zdaniem Skarżących to działania Syndyka, a nie Skarżącego doprowadziły do nieprawidłowości w uiszczeniu podatku za 2007 r., gdyż Syndyk sprzedając Z. S.J. w upadłości nieterminowo odprowadził w imieniu współwłaścicieli Spółki zaliczki z tytułu podatku dochodowego. Skarżący wskazali, że z tego tytułu wspólnik Skarżącego S. A. został ukarany grzywną odsetkową za nieodprowadzenie w/w zaliczki, która to sprawa będzie rozpatrywana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi (sygn. akt I SA/Łd 694/10). Reasumując Skarżący wskazali, iż podtrzymują wniosek o: wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz o objęcie kontrolą i odpowiedzialnością za nieprawidłowości za rok 2007 Syndyka. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Przeprowadzona przez Sąd kontrola pod względem zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia Ministra Finansów utrzymującego w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. w sprawie odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego doprowadziła Sąd do przekonania, że wydane w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia nie naruszają przepisów prawa materialnego, w stopniu dającym podstawę do ich uchylenia, jak również przepisów proceduralnych w stopniu mającym istotny wpływ na wynik przedmiotowej sprawy. Sąd nie dopatrzył się także innych uchybień powodujących obowiązek wycofania z obrotu prawnego zaskarżonych aktów administracyjnych. Podnieść na wstępie należy, że zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o przepis art. 23 § 6 u.p.e.a. W myśl art. 1a pkt 16 u.p.e.a., przez wstrzymanie postępowania egzekucyjnego rozumie się wstrzymanie wykonania zastosowanych środków egzekucyjnych, które nie powoduje uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych, oraz niepodejmowanie nowych środków egzekucyjnych. Wstrzymanie postępowania egzekucyjnego oraz wstrzymanie czynności egzekucyjnych mają charakter tymczasowy - trwają nie dłużej niż do ustania przyczyny wstrzymania. Podkreślenia wymaga, iż wstrzymanie czynności egzekucyjnych nie wyklucza dokonywania nowych czynności egzekucyjnych. Natomiast skutkiem wstrzymania postępowania egzekucyjnego jest zarówno niedopuszczalność dokonywania nowych czynności w ramach wykonywania już zastosowanego środka egzekucyjnego, jak i niedopuszczalność stosowania nowych środków egzekucyjnych. Zgodnie z art. 23 § 6 u.p.e.a. organy sprawujące nadzór nad egzekucją administracyjną, tj. organy wyższego stopnia w stosunku do organów właściwych do wykonywania tej egzekucji, mogą w szczególnie uzasadnionych przypadkach wstrzymać, na czas określony, czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 kwietnia 2000 r. (sygn. akt III SA 1419/99) z istoty tego przepisu wynika, że wstrzymanie egzekucji zależy od uznania organu nadzoru i ogranicza się do szczególnie uzasadnionych wypadków. Intencją Skarżących wyrażoną we wnioskach było wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu wydania przez inne organy rozstrzygnięć, które w ich ocenie mają istotny wpływ na wynik sprawy. Wstrzymanie egzekucji nie jest obowiązkiem, a jedynie prawem organu sprawującego nadzór i może nastąpić gdy zobowiązany spełni szczególne przesłanki. Uprawnienie to ma charakter uznaniowy. Uznanie administracyjne to przyznanie organom administracji możliwości wyboru spośród dwóch lub więcej dopuszczalnych przez ustawę, a równowartościowych prawnie, rozwiązań, zgodnie z celami w ustawie określonymi. Ze względu na wymagania zasady praworządności, określonej w art. 2 Konstytucji RP, upoważnienie do stosowania uznania administracyjnego musi być zawarte w aktach ustawowych bądź opartych na upoważnieniu ustawowym, nie wolno go domniemywać. Rozstrzygnięcia wydane na podstawie uznania administracyjnego pozostają oczywiście pod kontrolą sądu administracyjnego, jak każde inne, ale zakres ich kontroli jest inaczej ukształtowany. Sąd bada bowiem zgodność z prawem, a nie wnika w celowość wydanego aktu i rozstrzygnięcia sprawy w niej zawartego. Z tego też względu kontrola sądowa zmierza do ustalenia, czy na podstawie przepisów prawnych dopuszczalne było wydanie rozstrzygnięcia o charakterze uznaniowym, czy organ przy wydawaniu postanowienia nie przekroczył granic uznania administracyjnego i czy uzasadnił rozstrzygnięcie sprawy dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami. Władza sądownicza w swych funkcjach kontrolnych nie może przecież zastępować władzy wykonawczej. Wstrzymanie czynności egzekucyjnych w ramach uznania administracyjnego jest związane z pojęciem nieostrym – "szczególnie uzasadniony przypadek". Organ dysponuje więc pewnym zakresem swobody w odniesieniu zarówno do wykładni tego pojęcia, jak i oceny sytuacji faktycznej. Jeżeli stwierdzi wystąpienie przypadków mieszczących się w hipotezie normy, będzie mógł zastosować uznanie. Jeżeli jednak nie stwierdzi wystąpienia sytuacji odpowiadającej użytemu pojęciu, wówczas w ogóle nie będzie wchodziło w grę zastosowanie przez ten organ uznania administracyjnego. Oznacza to, że w takim przypadku organ nie będzie dysponował wyborem. Innymi słowy, w sytuacji kiedy organ stwierdzi, że w sprawie brak "szczególnie uzasadnionego przypadku", przepis ten w ogóle nie może mieć zastosowania. Dopiero stwierdzenie przez organ zaistnienia powyższej przesłanki powoduje konieczność rozważenia, czy należy wstrzymać czynności egzekucyjne. Odmawiając wstrzymania czynności egzekucyjnych organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Okoliczności podniesione przez Skarżących nie stanowią szczególnie uzasadnionego przypadku w rozumieniu art. 23 § 6 u.p.e.a. uzasadniającego wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, gdyż za taki może być uznana tylko taka sytuacja, spowodowana określonymi czynnikami na których wystąpienie Skarżący nie mieliby wpływu, niezależnie od sposobu ich postępowania, mająca charakter losowy. Ponadto, w ocenie Sądu Minister Finansów trafnie w toku postępowania wskazał Skarżącym na odrębność postępowania podatkowego i egzekucyjnego oraz odrębność przysługujących w jego toku środków zaskarżania. Postępowanie egzekucyjne dotyczy tylko czynności wykonawczych w stosunku do ustalonego w innym postępowaniu obowiązku. Zgodzić się należy z organem, że jeżeli Skarżący nie zgadzają się z zasadnością, czy z wysokością zobowiązania, które jest od nich egzekwowane, nie wzruszy tego zobowiązania korzystając z instrumentów kontroli w toku postępowania egzekucyjnego. Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę.