III SA/Wa 2733/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Płusa, Asesor WSA Dariusz Turek, Protokolant Emilia Kasperowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi M. P. – [...] "P." na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z [...] grudnia 2005 r. nr [...], 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości, Wskutek postępowania wszczętego z urzędu postanowieniem Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] października 2005 r. stwierdzono, że M. P. – prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą [...] "P." nie wywiązał się z obowiązku dokonania należnych wpłat wraz z odsetkami na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okres od maja 2004 r. do sierpnia 2005 r. W związku z powyższym w dniu [...] grudnia 2005 r. organ wydał decyzję określającą wysokość zobowiązania z tytułu wpłat za ww. okres w kwocie 86.840,50 zł wskazując przy tym wysokość zaległości w kwocie 86.550,06 zł oraz odsetki w kwocie 8.265,13 zł. Od decyzji organu I instancji strona skarżąca złożyła odwołanie z dnia 15 grudnia 2005 r. wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu odwołania skarżący wskazał, że decyzja ta zawiera błąd w ustaleniach faktycznych będący podstawą jej wydania, a polegający na przyjęciu, że istnieją podstawy do wydania decyzji określającej zobowiązanie z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Ponadto zarzucił naruszenie przepisu art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego polegające na lakonicznym wskazaniu przepisów stanowiących podstawę wydania decyzji. Decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. nr: [...] Minister Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia stwierdził, że na podstawie art. 21 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) - dalej powoływana jako "Ordynacja podatkowa", który znajdował w sprawie zastosowanie w związku z dyspozycją art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 137 ze. zm.) – dalej powoływana jako "ustawa o rehabilitacji" organ I instancji określił wysokość zaległości strony we wpłatach na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych wraz z odsetkami za zwłokę, wskazując, że obowiązek dokonywania tych miesięcznych wpłat ciążył na skarżącym z mocy prawa. Organ odwoławczy odnosząc się do zarzutu strony o nierozpatrzenie wniosku o umorzenie wpłat wskazał przy tym, że postępowanie w sprawie określenia wysokości zobowiązania i postępowanie w sprawie umorzenia należnego zobowiązania są dwoma odrębnymi postępowaniami, które nie mogą być prowadzone jednocześnie. Strona skarżąca nie zgodziła się z argumentacją Ministra Pracy i Polityki Społecznej i złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W ocenie strony zaskarżona decyzja narusza art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez wadliwe przeprowadzenie postępowania dowodowego polegające na braku wystarczającego zebrania i rozpatrzenie materiału dowodowego, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Ponadto, zdaniem strony skarżącej, zaskarżona decyzja narusza art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nieprecyzyjne uzasadnienie faktyczne w szczególności pobieżne wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione oraz brak wskazania dowodów na których organ oparł swoje rozstrzygnięcie i przyczyn dla których innym dowodom odmówił wiarygodności. Naruszeniem art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 8 tej ustawy było także powołanie w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji art. 67 Ordynacji podatkowej uchylonego z dniem 1 września 2005 r. W związku ze wskazanymi naruszeniami prawa skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania. Odpowiadając na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje; Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Sąd oceniając legalność zaskarżonych orzeczeń - zgodnie z art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) - dalej powoływanej jako "u.p.p.s.a." - uwzględnia skargę i uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 133 § 1 i 134 § 1 u.p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy i rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 135 u.p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Dokonawszy oceny zaskarżonej decyzji w kontekście w/w kryteriów Sąd, doszedł do przekonania, że zaskarżone decyzja narusza prawo, choć w przeważającej mierze z przyczyn innych niż przedstawione w skardze. Na wstępie wskazać należy, iż do wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych zastosowanie mają z mocy art. 49 ustawy o rehabilitacji przepisy Ordynacji podatkowej, w tym zawarte w dziale IV tej ustawy przepisy odnoszące się do postępowania podatkowego. Wskazane w skardze jako naruszone przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie znajdowały w sprawie w ogóle zastosowania. Inną sprawą jest natomiast, że w Ordynacji podatkowej znajdują się przepisy odpowiadające im treścią, których zastosowanie przez organ administracji podlegało kontroli Sądu, co w efekcie było jedną z przesłanek uchylenia decyzji organów obu instancji. Sąd za zasadny uznał również zarzut nieprawidłowego powołania w podstawie prawnej decyzji organu odwoławczego art. 67 Ordynacji podatkowej, który w sprawie nie miał zastosowania. Na marginesie należy przyznać rację twierdzeniu organu odwoławczego, że postępowanie w sprawie udzielenia ulgi w spłacie należnych wpłat na PFRON nie może toczyć się równocześnie z postępowaniem, w którym wysokość zobowiązania z tytułu wpłat jest określana. Odnosząc się natomiast do uchybień organów obu instancji, które spowodowały konieczność uchylenia ich decyzji Sąd wskazuje, że od 1 stycznia 2003r. na podstawie ustawy z dnia 12 września 2002r.o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 169, poz. 1387) art. 21 § 3 oraz art. 53 § 4 Ordynacji podatkowej uległy zmianie i ich brzmienie nie pozwala po 1 stycznia 2003r. na określanie w decyzjach wymiarowych wysokości zaległości podatkowej oraz odsetek za zwłokę od tej zaległości. Organ może określić jedynie wysokość zobowiązania podatkowego lub innego zobowiązania poddanego regulacji Ordynacji podatkowej. W rozpoznawanej sprawie organ określił wprawdzie wysokość zobowiązania podatkowego, ale wskazał na łączną wysokość tego zobowiązania za całość okresu objętego decyzją, a ponadto określił wysokość zaległości i odsetek za zwłokę. Zobowiązanie z tytułu wpłat na PFRON ma zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji charakter miesięczny i w taki też sposób powinno zostać określone w decyzji organu wydanej na podstawie art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej. Organ odwoławczy tego błędu nie dostrzegł, co więcej uzasadniając określenie wysokości zaległości podatkowej przywołał w uzasadnieniu swojej decyzji treść art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej aktualną do 1 stycznia 2003 r. Z tych względów oprócz naruszenia – podobnie jak organ I instancji – art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej Minister Pracy i Polityki Społecznej dopuścił się również naruszenia art. 210 § 4 cyt. ustawy w zakresie w jakim przepis ten odnosi się do wyjaśnienia w uzasadnieniu podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Sąd administracyjny dokonuje kontroli legalności zaskarżonej decyzji na podstawie akt sprawy. Akta administracyjne niniejszej sprawy nie pozwalają na ocenę czy rzeczywiście – jak przyjęły organy obu instancji – w miesiącach od maja 2004 r. do sierpnia 2005 r. skarżący dopuścił do powstania zaległości we wpłatach na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych oraz jakie były kwoty należności z tego tytułu. W przestawionych aktach brak bowiem deklaracji skarżącego, o których mowa w art. 49 ust. 2 ustawy o rehabilitacji. Brak jest również informacji o tym by skarżący takich deklaracji nie składał. Na fakt dokonywania przez skarżącego bliżej nieokreślonych wpłat wskazuje treść postanowienia z dnia [...] października 2005 r. o wszczęciu postępowania, gdzie na stronie 2 zamieszczono informację o sposobie ich zaliczenia na poczet kwoty głównej i odsetek. Zamieszczenie tej informacji w postanowieniu o wszczęciu postępowania nie zmienia jednakże faktu, że w aktach sprawy brak jest odrębych postanowień o sposobie zarachowania wskazanych wpłat. Obowiązek każdorazowego wydania podlegającego zaskarżeniu postanowienia o sposobie zaliczenia na poczet zaległości podatkowych (innych zobowiązań) wpłaty dokonanej przez podatnika przewiduje art. 62 § 4 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r., a wcześniej obowiązek ten wynikał z art. 273 § 1 pkt 2 lit a) cyt. ustawy. Na podstawie akt sprawy przesłanych przez Ministra Pracy i Polityki Społecznej Sąd nie dysponuje bowiem ani informacją o sposobie zaliczenia tych wpłat, ani nawet o ich faktycznej wysokości. Należy podkreślić, że warunkiem określenia należnych wpłat na podstawie art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej było stwierdzenie w toku postępowania, że skarżący mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości lub w części należnych wpłat, nie złożył deklaracji albo że wysokość zobowiązania z tytułu wpłat jest inna niż wykazana w deklaracji, czego wyraz powinien znaleźć się w aktach sprawy, w tym w uzasadnieniu wydanego na podstawie wskazanego przepisu rozstrzygnięcia organu. Skoro zaś z akt tych nie wynika w jakich miesiącach i w jakim zakresie skarżacy nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku, oraz jak zaliczone zostały wpłacone przez niego kwoty – to takie działanie organów obu instancji wiązało się z niewyjaśnieniem wszystkich okoliczności sprawy. To zaś stanowiło o naruszeniu art. 122, i 187 § 1 Ordynacji podatkowej, które to naruszenie, zdaniem Sądu, mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W efekcie organy obu instancji dopuściły się również naruszenia art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej w zakresie w jakim przepis ten odnosi się do wymogów uzasadnienia faktycznego decyzji. W uzasadnieniach swoich decyzji nie dały bowiem wyrazu wszystkim okolicznościom istotnym dla sprawy, co również mogło mieć wpływ na jej wynik. Wobec powyższego przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ obowiązany będzie przeprowadzić postępowanie zgodnie z powyższymi wskazaniami, w tym wyjaśnić wysokość obciążąjących Skarżącego należności z tytułu wpłat na PFRON, wysokość i terminy dokonanych wpłat oraz sposób dokonania zaliczenia wpłat. Z tych względów Sąd na podstawie art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 152 u.p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach nie orzeczono w związku z brakiem wniosku strony skarżącej.