III SA/Wa 2737/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alojzy Skrodzki, Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Kleiber, Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek (sprawozdawca), Protokolant Alicja Bogusz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na 2008 rok oddala skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., decyzją z [...] lipca 2008 r., -po rozpatrzeniu odwołania J. S. ("Skarżąca" w niniejszej sprawie), od decyzji wydanej z upoważnienia Wójta Gminy O., przez Inspektora do Spraw Podatków Urzędu Gminy w O., z dnia [...] lutego 2008 r. w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na 2008 rok – utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Organ pierwszej instancji ustalił Skarżącej wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego na 2008 rok, w kwocie 226 zł, w tym podatek leśny w kwocie 138,00 zł – z tytułu posiadania 7,51 ha lasu. oraz podatek rolny w kwocie 88,00 zł - z tytułu posiadania 16,36 ha użytków rolnych położonych we wsi Z.. Skarżąca zarówno w złożonym odwołaniu od kwestionowanej decyzji jak i w piśmie z dnia 11.06. 2008 r. podniosła że dane w ewidencji gruntów, stanowiące podstawę ustalenia podatku nie są zgodne ze stanem prawnym. Wywodziła, że w dniu 1 czerwca 1979 roku, przekazała gospodarstwo rolne swemu, nieżyjącemu już bratu S. Z., zaś dane Urzędu Gminy, jakoby to brat przekazał jej gospodarstwo we wsi Z. są wynikiem fałszerstwa. W ocenie Skarżącej nieprawidłowe zapisy w ewidencji gruntów odnośnie ich właścicieli dotyczą również gruntów o pow. 8,20 ha, położonych we wsi Z.. Samorządowe Kolegium odwoławcze w O. w uzasadnieniu decyzji z [...] lipca 2008 r. podniosło iż organy podatkowe nie są uprawnione do dokonywania zmian w ewidencji gruntów i wypowiadania się w przedmiocie własności gospodarstw poszczególnych podatników Powinny natomiast uwzględnić dane wynikające np. z umów przeniesienia własności, orzeczeń sądów skutkujących zmianę właściciela nieruchomości itp., które nie zostały jeszcze wprowadzone do ewidencji gruntów Organ stwierdził natomiast, że stosownie do regulacji art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 roku Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jednolity Dz. U. z 2005r. Nr 240, poz. 2027), podstawę wymiaru podatków stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Dane zawarte w ewidencji – jak podniósł organ - mają walor dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 Ordynacji podatkowej i stanowią dowód tego, co zostało w nich stwierdzone. Stąd też, zarówno Wójt Gminy O. jak i tut. Kolegium nie mogą samodzielnie przyjmować do wymiaru zobowiązania podatkowego jako podstawy opodatkowania nieruchomości innych, niż wynika to ewidencji prowadzonej przez uprawniony podmiot. Ze znajdującego się w aktach sprawy wykazu dokonanych zmian w danych rejestru gruntów wynika że Skarżąca jest wyłączną właścicielką gruntów rolnych położonych w obrębie wsi Z., o łącznej powierzchni 16,48 ha (w tym użytków rolnych 16,36 ha) oraz lasu o pow. 7,51 ha. Organ podniósł ponadto, że Skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów na okoliczność podnoszonych przez siebie zarzutów odnośnie niezgodności ze stanem prawnym, danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków. Prawdą jest, że w dniu 1 czerwca 1979 roku, Skarżąca przekazała położone we wsi Z., gospodarstwo rolne o pow. 31,92 ha, na rzecz S. Z.. Jednakże, w wyniku spadkobrania (postanowienie Sądu Rejonowego w O., z dnia 16.02.2002r. sygn. akt. [...] o stwierdzeniu nabycia spadku i postanowienia Sądu Rejonowego w O. z dnia 2.10.2003r. o dziale spadku), Skarżąca stała się wyłączną właścicielką gruntów rolnych i lasu o łącznej powierzchni 23,99 ha, położonych we wsi Z.. Dlatego, zdaniem organu - nie ulega wątpliwości, że Skarżąca jest podatnikiem podatku rolnego oraz podatku leśnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca wniosła o umorzenie naliczonego podatku "bieżącego i zaległego na ugorach i odłogach" oraz o wyjaśnienie dokonanych fałszerstw. W uzasadnieniu skargi Skarżąca podniosła, iż nie zgadza się z danymi ewidencji gruntów Urzędu Gminy O.. Dane te – zdaniem Skarżącej – zostały sfałszowane przez pracowników Urzędu. Podniosła, że jest wyłączną właścicielką gruntów o pow. 31,92 ha. Tymczasem wskutek fałszerstwa dokumentów, grunty w miejscowości Z. o pow. 8,20 ha, będące spadkiem po zmarłym bracie zostały zawłaszczone przez F. i C. S.. Zarzuciła, że stało się to na skutek działań pracowników Urzędu Gminy w O.. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium odwoławcze w O. podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji oraz wniosło o oddalenie skargi. Organ wyjaśnił, że przedmiotem postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją był wymiar podatków rolnego oraz leśnego za 2008 r. z tytułu posiadania przez Skarżącą gruntów rolnych o pow. 16,48 ha oraz gruntów leśnych o pow. 7,51 ha położonych we wsi Z.. Okoliczność, że Skarżąca jest właścicielką tych gruntów jest bezsporna. Natomiast o wadliwości zaskarżonego rozstrzygnięcia nie przesądzają, zdaniem organu - zarzuty zawarte w skardze. Dotyczą one bowiem kwestii własności innej nieruchomości, położonej we wsi Z., do której Skarżąca rości pretensje. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej powoływanej jako "ppsa"), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ppsa, sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c ppsa), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 ppsa). Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zgodnie z art. 134 ppsa, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w tym zakresie należy stwierdzić, że nie narusza ona przepisów prawa w stopniu dającym podstawę do jej uchylenia. Decyzja ta nie została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które miałoby wpływ na wynik sprawy. Kontroli Sądu poddana została decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. w sprawie ustalenia podatku rolnego i leśnego za 2008 r., z tytułu posiadania przez Skarżącą gruntów rolnych i leśnych położonych w miejscowości Z.. Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z art. 1 ustawy 15 listopada 1984 r o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969 ze zm.), zwaną dalej "ustawą o podatku rolnym" – opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza. Podatnikami podatku rolnego są między innymi osoby fizyczne, będące właścicielami gruntów (art. 3 ust. 1 pkt 1 tej ustawy). W myśl art. 4 ust. 1 ustawy o podatku rolnym – podstawę opodatkowania podatkiem rolnym stanowi: 1) dla gruntów gospodarstw rolnych – liczba hektarów przeliczeniowych ustalana na podstawie powierzchni, rodzajów i klas użytków rolnych wynikających z ewidencji gruntów i budynków oraz zaliczenia do okręgu podatkowego; 2) dla pozostałych gruntów – liczba hektarów wynikająca z ewidencji gruntów i budynków. Za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki, nieposiadającej osobowości prawnej (art. 2 ust. 1 ustawy o podatku rolnym). Stosownie natomiast do treści art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o podatku leśnym (Dz. U. Nr 200, poz. 1682 ze zm.), zwaną dalej ustawą o podatku leśnym" – opodatkowaniu podatkiem leśnym podlegają określone w ustawie lasy, z wyjątkiem lasów zajętych na wykonywanie innej działalności gospodarczej niż działalność leśna. Lasem w rozumieniu ustawy są grunty leśne sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako lasy (art. 1 ust. 2). Podatnikami podatku leśnego są między innymi osoby fizyczne, będące właścicielami lasów (art. 2 ust. 1 pkt 1 tej ustawy). W myśl art. 3 ustawy o podatku leśnym podstawę opodatkowania podatkiem leśnym stanowi powierzchnia lasu, wyrażona w hektarach, wynikająca z ewidencji gruntów i budynków. W myśl art. 6c ust. 1 ustawy o podatku rolnym osobom fizycznym, na których ciąży obowiązek podatkowy w zakresie podatku rolnego oraz jednocześnie w zakresie podatku od nieruchomości lub podatku leśnego dotyczący przedmiotów opodatkowania położonych na terenie tej samej gminy, wysokość należnego zobowiązania podatkowego pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego ustala organ podatkowy w jednej decyzji (nakazie płatniczym). Wskazane wyżej przepisy ustawy o podatku rolnym oraz ustawy o podatku leśnym wskazują wprost, że podstawę opodatkowania stanowią dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków. Wyżej wskazane przepisy korespondują z przepisami ustawy z dnia 17 maja 1989 r. prawo geodezyjne i kartograficzne, która w art. 21 stanowi, że podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Szczegółowe zasady prowadzenia ewidencji i czynionych w niej zapisów reguluje rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454, ze zm.), zwane dalej "rozporządzeniem". W przedmiotowej sprawie dane ewidencji gruntów i budynków Starostwa Powiatowego w O. zawarte w zawiadomieniu z dnia 28 lipca 2004 r., nr GNB 7430/0/33/2/04 o zmianach w danych ewidencji gruntów i budynków w jednostce ewidencyjnej O., obręb Z., wskazują, że Skarżąca jest wyłączną właścicielką gruntów o łącznej powierzchni 23,9900 ha (fizycznych), w tym: - 7,5100 ha lasów /Ls/, - 16,4800 ha gruntów rolnych (w tym: gruntów ornych /R/ i pastwisk /Ps/ o łącznej powierzchni 16,3600 ha oraz 0,1200 ha rowów /W/). W oparciu o te dane Wójt Gminy O. ustalił Skarżącej łączne zobowiązanie pieniężne. Zawiadomienie to zawiera także informację, że Skarżąca nabyła przedmiotowe grunty na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w O. z dnia 2 października 2003 r., sygn. akt [...] o dziale spadku. Wskazać także należy, że z zawiadomienia tego wynika ponadto, że przed dokonaniem zmian w tym rejestrze grunty o pow. 32,01 ha położone we wsi Z. stanowiły współwłasność w częściach ułamkowych następujących osób: S. G., S. K., I. N., J. S., F. S., A. Z. i F. Z.. Natomiast po zmianie dokonanej na wniosek Sądu Rejonowego w O. na podstawie postanowienia tego Sądu z dnia 2 października 2003 r., sygn. akt [...] o dziale spadku, stan własności przedmiotowych gruntów przedstawia się następująco: 5,0200 ha lasów stanowi współwłasność A. Z. i F. Z.; grunty rolne i leśne o łącznej powierzchni 23,9900 ha (w tym 7,5100 ha lasów i 16,4800 ha gruntów rolnych) stanowią własność J. S.; grunty rolne i leśne o łącznej powierzchni 0,4000 ha stanowią własność S. G.; grunty rolne o łącznej powierzchni 2,6000 ha stanowią własność S. K.. W innej natomiast sprawie, w której Skarżąca wniosła skargę do Sądu (sygn. akt III SA/Wa 1717/07) znajduje się informacja o zawiadomieniu Starostwa Powiatowego w O. z dnia 28 lipca 2004 r., nr GNB 7430/0/34/2/04 o zmianach w danych ewidencji gruntów i budynków w jednostce ewidencyjnej O., obręb Z., z którego wynika, że przed dokonaniem zmian w tym rejestrze grunty o pow. 8,20 ha położone we wsi Z. stanowiły współwłasność w częściach ułamkowych następujących osób: S. G., S. K., I. N., J. S., F. S., A. Z. i F. Z.. Natomiast po zmianie dokonanej na wniosek Sądu Rejonowego w O. na podstawie postanowienia tego Sądu z dnia 2 października 2003 r., sygn. akt [...] o dziale spadku grunty te stanowią współwłasność F. S. i C. S.. Skarżąca kwestionuje zapisy w ewidencji. Wywodzi, iż nie są zgodne ze stanem prawnym, albowiem dokumentacja, która stanowiła podstawę tych zapisów została sfałszowana. Zdaniem Skarżącej organ podatkowy – Wójt Gminy, wiedząc o kwestionowaniu tych zapisów przez Stronę winien, przed wydaniem decyzji podatkowej zweryfikować zawarte w nich błędy oraz wyjaśnić wnikliwie rozbieżności i doprowadzić do ich usunięcia w ewidencji. Ze stanowiskiem Skarżącej nie można się zgodzić, albowiem przepisy prawa nie dają w tym zakresie żadnych uprawnień organom podatkowym. Dla potrzeb podatku rolnego oraz leśnego, jak Sąd wcześniej wskazał, podstawowe znaczenie mają zapisy dokonane w ewidencji gruntów i budynków. Organy podatkowe nie mogą dokonywać samodzielnych ustaleń, co do wielkości gruntu. Powoływanie się przez Skarżącą w postępowaniu podatkowym, iż posiadany grunt ma inną wielkość lub inne przeznaczenie, niż wynika z ewidencji nie może mieć wpływu na decyzję w przedmiocie podatku od nieruchomości. Istotne dla orzeczenia w przedmiocie podatku są bowiem tylko zapisy wynikające z ewidencji. Dopóki zapis taki nie zostanie zmieniony, jego treść jest dla organu podatkowego wiążąca. Stanowisko takie wyrażone zostało także w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z dnia 29 grudnia 1993 r., sygn. akt III SA 747/1993 (ONSA 1994/4/163) wskazał, iż "(...) podstawą wymiaru podatków rolnego i leśnego, może być tylko taka powierzchnia gospodarstwa rolnego, jaka jest uwidoczniona w ewidencji gruntów. Jeśli więc skarżąca twierdzi, że dane znajdujące się w ewidencji gruntów nie są prawdziwe, to powinna w odrębnym postępowaniu doprowadzić do ich zmiany. (...) Organy ustalające wysokość zobowiązań w podatku rolnym i leśnym (...) nie są uprawnione do dokonywania zmian w ewidencji gruntów i wypowiadania się w przedmiocie prawa własności gospodarstw rolnych poszczególnych podatników." Orzecznictwo sądowe, wskazuje jeden przypadek, który przywołano w zaskarżonej decyzji, kiedy organ podatkowy powinien uwzględnić dane inne, niż wynika to z ewidencji. A mianowicie w sytuacji, kiedy z aktu notarialnego wynika, iż inna osoba niż aktualny właściciel, jest wpisana jako właściciel nieruchomości w ewidencji. Jak wskazał Sąd ścisłe trzymanie się takich danych mogłoby prowadzić do wymierzenia podatku osobie, która nieruchomość sprzedała (wyrok NSA z dnia 18 maja 1994 r., sygn. akt III SA 1685/93-POP 1999/2/67). W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie ma jednak miejsca. Zwrócić należy uwagę, że prowadzenie ewidencji gruntów i budynków należy, zgodnie z art. 7d ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne do zadań starosty. Zgodnie z § 46 ust. 1 rozporządzenia dane zawarte w ewidencji podlegają aktualizacji z urzędu, na wniosek osób, organów i jednostek organizacyjnych, o których mowa w § 10 i 11 rozporządzenia. Starosta ma ograniczony katalog możliwości dokonywania zmian w ewidencji z urzędu. Aktualizacja danych z urzędu może bowiem dotyczyć tylko zmian wynikających z określonych dokumentów. I tak § 46 ust. 2 rozporządzenia wymienia tu: prawomocne orzeczenia sądowe, akty notarialne, ostateczne decyzje administracyjne, akty normatywne, opracowania geodezyjne i kartograficzne, przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zawierające wykazy zmian ewidencji, dokumentację architektoniczno-budowlaną gromadzoną i przechowywaną przez administrację publiczną. W związku z podnoszonym przez Skarżącą zarzutem, iż podatek naliczono od "ugorów i odłogów", wskazać przede wszystkim należy, że – jak już wyjaśniono powyżej – przedmiotowe grunty są sklasyfikowane w ewidencji gruntów jako grunty rolne i leśne. Wśród gruntów stanowiących własność Skarżącej nie ma gruntów sklasyfikowanych jako nieużytki (oznaczonych symbolem "N"). Ponadto zauważyć trzeba, że zgodnie z art. 13d ust. 1 ustawy o podatku rolnym organ podatkowy stosuje z urzędu jedynie zwolnienia i ulgi podatkowe określone w art. 12 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz pkt 8-12, a także w art. 13b. W związku z tym, w rozpoznawanej sprawie organ z urzędu uwzględnił zwolnienie, o którym mowa w art. 12 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, w myśl którego zwolnione są od podatku rolnego użytki rolne klasy V, VI i VIz. Jako podstawę wymiaru podatku rolnego przyjęto bowiem jedynie 0,6060 ha przeliczeniowego, a to ze względu na to, że Skarżąca jest właścicielką pastwisk o pow. 1,01 ha, klasy IV, położonych w III okręgu podatkowym (art. 4 ust. 1 pkt 1 i ust. 5 ustawy o podatku rolnym). Natomiast pozostałe zwolnienia i ulgi podatkowe organ stosuje na podstawie decyzji wydanej na wniosek podatnika, w tym ulgę, o której mowa w art. 12 ust. 1 pkt 7 ustawy o podatku rolnym, zgodnie z którym zwalnia się od podatku rolnego grunty gospodarstw rolnych, na których zaprzestano produkcji rolnej, z tym że zwolnienie może dotyczyć nie więcej niż 20 % powierzchni użytków rolnych gospodarstwa rolnego, lecz nie więcej niż 10 ha - na okres nie dłuższy niż 3 lata, w stosunku do tych samych gruntów (art. 13d ust. 1). Oznacza to, że chcąc skorzystać z tej ulgi podatnik winien wystąpić ze stosownym wnioskiem do organu podatkowego. W przypadku złożenia takiego wniosku nastąpi wszczęcie odrębnego postępowania w sprawie zwolnienia. Dokonując oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia należy stwierdzić, że nie narusza ono prawa. Materiał dowodowy w sprawie został zgromadzony w sposób zupełny, a posiadane uaktualnione zapisy w ewidencji gruntów i budynków uprawniały do ustalenia wskazanej w decyzji wymiarowej wielkości podatku. W sprawie brak jest podstaw do czynienia zarzutu organom podatkowym, iż we własnym zakresie nie doprowadziły do zmian w ewidencji gruntów i budynków, zgodnie z żądaniem Skarżącej. W ustalonym stanie faktycznym organy nie miały podstaw do podjęcia z urzędu działań zmierzających do dokonania takich zmian. Należy stwierdzić, że żądanie Skarżącej umorzenia podatku przed Sądem jest bezpodstawne. Sąd administracyjny, zważywszy na jego rolę w procesie kontroli stosowania prawa, nie może zamiast organu administracji rozstrzygnąć o umorzeniu podatku. Skarżąca w sprawie umorzenia zaległości w podatku rolnym i leśnym winna wnieść odrębne podanie do Wójta Gminy O.. Dopiero załatwienie sprawy przez organ podatkowy w formie przewidzianej przez prawo i skuteczne wniesienie skargi do sądu może sprawić, że kwestia umorzenia podatku stanie się przedmiotem kontroli sądowej. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.