III SA/Wa 2746/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Marcin Piłaszewicz po analizie w dniu 18 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego w sprawie ze skargi G.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2013 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r. od dochodu z tytułu sprzedaży 1/2 udziału we własności lokalu mieszkalnego postanawia 1. zwolnić stronę z wpisu od skargi 2. ustanowić stronie doradcę podatkowego z urzędu 3. odmówić stronie przyznania stronie prawa pomocy w pozostałym zakresie G. S. , dalej jako strona lub skarżący, wnioskiem złożonym na urzędowym formularzy PPF z 22 listopada 2013 r. zwróci się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego. W uzasadnieniu wskazała na: - niski dochód i zły stan zdrowia; - brak majątku/oszczędności; - gospodarstwo domowe prowadzi wraz z żoną; - żona osiąga dochód z emerytury w wysokości 1675,- zł brutto; - emerytura żony obciążona jest zajęciem komorniczym w wysokości 418,75 zł W wykonaniu wezwania z 26 listopada 2013 r., skarżąca, przy piśmie z 12 grudnia 2013 r., przekazała: - zestawienie przychodów i rozchodów za ostatnie 3 miesiące; - wysokość dochodów G.S. z emerytury w 2012/2013 r. (ok. 1600 zł miesięcznie) - zaświadczenie z ZUS; - PIT37 za 2011 i 2012 r.; - decyzje o przyznaniu zasiłków celowych; - informację o dodatku mieszkaniowym; - informację o miesięcznym wymiarze opłat za mieszkanie, rachunki za prąd; - dokument dot. zajęcia komorniczego emerytury; - zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia skarżącego; - rachunek za lekarstwa; - wyciągi z rachunków bankowych za ostatnie sześć miesięcy. W tym stanie rzeczy stwierdzono, co następuje: Stosownie do art. 245 i art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego albo doradcy podatkowego wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wpis sądowy, jedyny koszt wymagalny na tym etapie postępowania, wynosi 511 zł. Zrozumienie znajduje u referendarza sądowego fakt, że potrzeby życiowe kilku osób są zaspokajane z jednej emerytury, która wynosi 1600 zł i jest obciążona zajęciami komorniczymi. Na stronie – i jej mężu, spoczywają stałe obciążenia, choćby z tytułu czynszu w posiadanym mieszkaniu TBS. Trudności z uzyskaniem środków na comiesięczne zobowiązania są tym bardziej uzasadnione, że stan zdrowia męża ogranicza jego możliwości zarobkowania. Kwota, którą strona dysponuje wraz z mężem, pozwala właściwie tylko na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych strony skarżącej oraz jej bliskich (opłaty za mieszkanie, wodę, energię elektryczną, telefon, leki). Tym samym nie są wypełnione standardy minimum socjalnego, co też nie jest okolicznością sprzyjającą podjęciu przez stronę działań w celu samodzielnego wygospodarowania środków na poczet postępowania sądowego. Sytuacja majątkowa i finansowa strony, która wynika z deklaracji strony dotyczących wysokości uzyskiwanego dochodu zyskuje potwierdzenie w wynikach analizy przedłożonego rachunku bankowego, w szczególności w strukturze zakupów i w wysokości wpływających na rachunek środków. Nienajlepsza sytuacja życiowa strony zyskała także potwierdzenie w rozważaniach organów opieki społecznej, badających tą sytuacje niezależnie od referendarza sądowego. Dowodem na to są przedłożone kserokopie decyzji o przyznaniu stronie środków w ramach pomocy społecznej. Te względy decydują o przyznanie stronie prawa pomocy w zakresie wymagalnych w sprawie na obecnym etapie kosztów sądowych, tj. wpisu od skargi w wysokości 511 zł. Zarazem przedwczesne byłoby rozważanie zdolności strony do uiszczenia przyszłych, mogących wystąpić kosztów, ponieważ nieznana jest ani wysokość tych kosztów, ani przyszła sytuacja majątkowa strony, która może zmieniać się w czasie. Przyznając stronie prawo pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu, referendarz sądowy wskazuje, że chociaż dostęp strony do Sądu i rozpoznanie sprawy zostało stronie zapewnione wskutek zwolnienia strony od obowiązku uiszczenia wymagalnych kosztów sądowych, tj. wpisu od skargi, to zważywszy na stan zdrowia strony, znaczący wkład w rozstrzygnięcie sprawy, w tym w wykazanie okoliczności wzmiankowanych w skardze, mógłby mieć udział pełnomocnika z urzędu. Fakt, że Sąd będzie kontrolował legalność całej sprawy, niezależnie od zarzutów skargi (art. 133 i art. 134 u.p.p.s.a.), a stronie działającej samodzielnie zostaną udzielone stosowne pouczenia (art. 6 u.p.p.s.a.), adekwatne do etapu sprawy, nie zapewni pomocy stronie w wykazywaniu wspomnianych w skardze okoliczności. Zatem, chociaż na tym etapie postępowania nie występuje tzw. "przymus adwokacki", a Sąd bada legalność sprawy niezależnie od sposobu reprezentacji strony czy jej obecności na rozprawie, to przedmiotem postępowania przed Sądem mogą być też okoliczności wzmiankowane w skardze. Chociaż skarżący nie wskazał bezpośrednio na okoliczności, z których wynika, by udział pełnomocnika w sprawie przed Sądem I instancji był gwarantowany przez wskazania z art. 6 Konwencji Praw Człowieka, to okoliczności takie mogą wynikać z akt sprawy i okoliczności sprawy (np. niezdolność strony do osobistego stawiennictwa przed Sądem i wola czynnego uczestniczenia w postępowaniu). Zarazem referendarz sądowy wskazuje, że zabezpieczenie dostępu strony do Sądu przez zwolnienie jej z wymagalnych na obecnym etapie kosztów sądowych wypełnia znamiona zabezpieczenia dostępu do Sądu. Nie bez znaczenia dla oceny sprawy jest fakt, że wysokość jedynego uzyskiwanego "na głowę" w gospodarstwie domowym strony dochodu (nawet, wbrew deklaracji strony przyjmując wskazaną wartość jako wartość netto i nie uwzględniając potrąceń egzekucyjnych), nie odpowiada wartości minimum socjalnego przewidzianego dla gospodarstwa domowego skarżącego (zob dane IPPS na stronie https://www.ipiss.com.pl/?zaklady=minimum-socjalne), zwłaszcza przy uwzględnieniu zwiększonych potrzeb związanych z poratowaniem zdrowia członków rodziny. Zarazem niedopuszczalne jest, zdaniem referendarza sądowego, dokonywanie przez stronę wyboru, który byłby następstwem odmowy przyznania prawa pomocy, nawet w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu – między zabezpieczeniem potrzeb życiowych strony a rozpoznaniem sprawy przez Sąd. W razie wystąpienia kosztów sądowych w przyszłości i w braku zmiany sytuacji życiowej strony dysponuje ona prawem powtórnego zwrócenia się o przyznanie prawa pomocy, w zakresie jeszcze – z przyczyn obiektywnych – nierozstrzygniętym. Z tych względów na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji