III SA/Wa 275/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2012 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie III SA/Wa 275/18 U Z A S A D N I E N I E Skarżący M.K. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, powołując się na takie okoliczności jak: brak nadającego się do zbycia majątku (nieruchomości obciążone hipotekami), niskie dochody z wynagrodzenia za pracę ([...] zł brutto miesięcznie), zakończenie działalności gospodarczej, konieczność spłaty dwóch kredytów. Do majątku Skarżący zaliczył grunty orne. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący przesłał podpisany druk formularza PPF. Dodatkowo oświadczył, że nie posiada konta w banku; nie prowadzi z nikim gospodarstwa domowego; z racji posiadania gruntów ornych nie otrzymuje dopłat. Skarżący przedłożył umowę o pracę, zawiadomienie o spłacie kredytu, harmonogram spłat, zeznanie podatkowe. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Uregulowana w art. 243 - 262 P.p.s.a. instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od tej zasady. Jej celem jest zapewnienie osobom fizycznym i jednostkom organizacyjnym znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej realizacji konstytucyjnego prawa do Sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji). W myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym (tak w niniejszej sprawie), gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści tego przepisu wprost wynika, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Jeżeli oświadczenie to okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). Do strony zatem – jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 1 sierpnia 2017 r. (II OZ 770/17) – należy inicjatywa dowodowa w zakresie właściwego przedstawienia przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy, a Sąd na podstawie przedstawionych przez nią dowodów dokonuje jedynie oceny, czy wystąpiły przesłanki jego przyznania we wnioskowanym zakresie. Tymczasem w niniejszej sprawie lektura przesłanych przez Skarżącego dokumentów nie daje odpowiedzi na podstawowe pytanie, a mianowicie jakie jest źródło finansowania bieżących wydatków. Nie sposób bowiem nie zauważyć, iż same tylko raty spłacanych przezeń dwóch kredytów opiewają na łączną kwotę ponad 6.562 zł. Kwota ta nie koreluje z zadeklarowanym miesięcznym – jak to określił Skarżący – "niskim" dochodem na poziomie [...] zł brutto (podkreślenie własne). Źródeł pokrycia tej różnicy Skarżący nie wskazał. Przeciwnie oświadczył, że nie posiada żadnych oszczędności. Z nadesłanych materiałów nie wynika natomiast jakoby ze spłatą tych rat zalegał. Skarżący nie wykonał też w pełni wezwania do nadesłania dodatkowych informacji dotyczących stanu majątkowego. Nie wskazał i nie udokumentował wysokości wydatków (innych niż raty kredytów). Nie przesłał dokumentu potwierdzającego zakończenie działalności gospodarczej. Nie wskazał wysokości wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru oraz tytułu prawnego do zajmowanego lokalu. To wszystko sprawia, że referendarz sądowy ma do dyspozycji jedynie szczątkowe dane na temat sytuacji majątkowej Skarżącego. W efekcie nie sposób stwierdzić czy jego oświadczenie o "bardzo trudnej sytuacji finansowej" znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Możliwość przyznania prawa pomocy dotyczy tych podmiotów, które wykażą, że nie są w stanie w żaden sposób zgromadzić niezbędnych na ten cel środków. Takiego zaś "wykazania" w niniejszej sprawie zabrakło. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.