III SA/Wa 2752/15

Starszy Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 1/12/2015 r po rozpoznaniu wniosku E. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi E.L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] /8/2015 r nr [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania w podatku od spadków i darowizn p o s t a n a w i a odmówić stronie przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie 1) E.L. pismem z 26/10/2015 r i następnie – w wykonaniu wezwania referendarza sądowego - na urzędowym formularzu PPF z 23/11/2015 r, zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu (adwokata). W uzasadnieniu wskazał, że: - uzyskuje strat w prowadzonej działalności gospodarczej; - spłaca kredyt we frankach szwajcarskich wzięty na zakup mieszkania w 2006 r; - opłaca składkę na ZUS (1100 zł/m-c), płaci czynsz za lokal, w którym prowadzi działalność (99 % z 1864,56 zł); - posiada budynek mieszalny (udział 5/8 z 50 m.kw.), wartość ok 25 tys. zł; mieszkanie (pow. 37,66 m.kw.), wartość ok 150 tys. zł; - udział 5/8 w działce o pow. 0,26 ha oraz w działce o pow. 0,15 ha (wartość obu, we wskazanych udziałach, to ok 15 tys. zł); - posiada 4 tys. zł na rachunku bankowym z przeznaczeniem na spłatę kredytu we frankach; - z tytułu działalności gosp. nie osiągnęła w tym roku dochodu; - jako stałe miesięczne wydatki (opłaty za mieszkanie, za kredyt, wyżywienie, koszt obsługi księgowej i in) zadeklarowała kwotę ok 5950 zł. 2) Wykonując wezwanie referendarza sądowego strona zadeklarowała, ze przekazuje, m.in.: wyciągi z rachunków bankowych ze stanem zadłużenia kredytowego na mieszkanie i saldem na rachunku oraz ze stanem na karcie kredytowej, informacje o wysokości opłat za zaliczki, o opłatach za telefon, internet, o aktualnych wynikach finansowych. 3) Referendarz sądowy wskazuje, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 245 §2 P.p.s.a., obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika: może być przyznane, jeśli strona wykaże niezdolność do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako: "p.p.s.a."). W zakresie częściowym prawo pomocy może być przyznane - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Skarżąca ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. 4) Jedyny wymagalny koszt sądowy w sprawie to koszt wpisu od skargi w wysokości 500 zł, zatem ta wartość powinna być przede wszystkim uwzględniana przy badaniu zdolności strony do ponoszenia kosztów sądowych i kosztów postępowania. 5) Referendarz sądowy zauważa, ze pomimo braku zadeklarowanego dochodu w 2015 r strona pokrywa miesięczne wydatki w wysokości ponad 5 tys. zł (rubryka 11 formularza PPF z 23/11/2015 r). Oznacza to, ze w wyjaśnieniach strony musi kryć się pewna nieścisłość – właśnie na kwotę 5950 zł. Referendarz ma świadomość, ze część zadeklarowanych "prywatnych" wydatków strona rozlicza w ramach działalności gospodarczej (informacje i opinie "najlepsza kawa w mieście" dostępne w internecie). Z uwagi jednakże na charakter sporu (między stroną a organami podatkowymi), referendarz sądowy – (być może) w interesie skarżącej – tej okoliczności nie będzie ani badał, ani uwieczniał w uzasadnieniu postanowienia. Co więcej, strona zadeklarowała, z jednej strony, posiadanie oszczędności w kwocie 4 tys. zł, a z drugiej strony – nie wykazała żadnych zobowiązań, ani prywatnoprawnych ani publicznoprawnych, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami z tytułu kosztów postępowania. Takimi zobowiązaniami nie są należności z tytułu "kredytu frankowego", zwłaszcza wobec wartości (innych) nieruchomości odziedziczonych przez stronę (wg organów podatkowych wartość 5/8 udziałów to w sumie ok 75 tys. zł). Referendarz sądowy ma świadomość oczekiwań strony wynikających ze złożonego wniosku, ale przy tym stanie faktycznym, nie ma on możliwości uwzględnienia wniosku: referendarz sądowy jest bowiem "skrępowany ciasnym gorsetem" tak dyscypliny finansów publicznych, jak wskazaniami z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym niemożliwe przyznanie jest prawa pomocy osobie, która posiada albo oszczędności, albo majątek, którym – hipotetycznie – może gospodarować. Referendarz sądowy nie jest w stanie obronić zasadności poglądu, zgodnie z którym przyznaje prawo pomocy stronie, która: a/ posiada oszczędności ośmiokrotnie przekraczające wysokość wymagalnych kosztów sądowych w dacie złożenia wniosku o prawo pomocy; b/ dokonuje miesięcznych wydatków na kwotę ponad 5 tys. zł – i to pomimo braku dochodów; c/ posiada majątek znacznie przekraczający wysokość kosztów postepowania. Z tych też powodów referendarz sądowy nie przychylił się do wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu wskazując jednakże (informacyjnie) stronie, że: w postępowaniu przed Sądem I instancji 1. nie obowiązuje przymus adwokacki; 2. strona działająca bez pełnomocnika ma znaczące gwarancje ochrony procesowej (w porównaniu z tą działającą z pomocą pełnomocnika - art. 6, art. 13, art. 134 u.p.p.s.a.), 3. udział pełnomocnika w sprawie nie zmienia (zwiększa) zakresu analizy sprawy przez Sąd, który bada sprawę niezależnie od postawionych zarzutów i udziału strony; 4. udział pełnomocnika w postępowaniu przed Sadem I instancji nie zwiększa gwarancji dostępu strony do Sądu, ani nie jest warunkiem dostępu do Sądu. Co więcej, z uwagi na brak wartości przedmiotu zaskarżenia (strona skarży decyzję "uchylającą" – czyli eliminującą z obrotu prawnego - rozstrzygniecie organu I instancji, skutkującą ponownym zbadaniem w całości sprawy), jeżeli strona obstaje przy reprezentowaniu jej przez profesjonalnego pełnomocnika, to powinna mieć świadomość, ze jej sprawa kwalifikuje się do tzw. "innych" spraw, tj bez wartości przedmiotu zaskarżenia. Stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji "w innej" sprawie - 240 zł. Strona zatem dysponuje, nawet (jak wskazała), środkami umożliwiającymi jej rozpoczęcie pertraktacji z pełnomocnikiem, z wybranej grupy zawodowej, co do warunków jej reprezentowania. 6) Mając na uwadze powyższe referendarz sądowy, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1 , § 2, § 3art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 u.p.p.s.a., uznał, jak w sentencji.