III SA/Wa 2755/05

WyrokWSA w Warszawie2006-01-10

Skład orzekający: Barbara Kołodziejczak-Osetek, Jolanta Sokołowska, Sylwester Golec

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej prawidłowo odmówiły umorzenia zaległości podatkowych i odsetek na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, uwzględniając jedynie aktualny stan finansowy spółki i pomijając całokształt okoliczności faktycznych, w tym zdarzenia losowe i trudną sytuację ekonomiczną w przeszłości?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, stwierdzając, że organy administracji naruszyły przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy nie przeprowadziły należytego postępowania wyjaśniającego, nie uwzględniły całokształtu sytuacji finansowej spółki, w tym zdarzeń losowych i trudności ekonomicznych, a także naruszyły zasady szybkości postępowania, czynnego udziału strony oraz dwuinstancyjności.
Stan faktyczny
Spółka Z. Spółka jawna zwróciła się o umorzenie wpłat na PFRON oraz odsetek za zwłokę, wskazując na trudną sytuację finansową spowodowaną m.in. pożarem firmy, zastojem na rynku i problemami z ściąganiem należności. Organy obu instancji odmówiły umorzenia, opierając się głównie na aktualnym zysku spółki i uznając, że nie zachodzą przesłanki z art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając organom naruszenie przepisów prawa, w tym błędną wykładnię art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Polityki Społecznej oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Zarządu PFRON, stwierdził, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości, i zasądził od Ministra Polityki Społecznej na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Sokołowska, Asesor WSA Sylwester Golec, Protokolant Barbara Czyżewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi Z. Spółka jawna A. S., P. S. na decyzję Ministra Polityki Społecznej z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia wpłat oraz odsetek na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...], 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Ministra Polityki Społecznej na rzecz strony skarżącej kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] sierpnia 200 5 r. Nr [...] - wydaną na podstawie art. 49 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnienia osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm.) oraz art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1977r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm. - dalej zwana ord.pod.) Minister Polityki Społecznej utrzymał w mocy decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (zwanego dalej Prezesem PFRON) z dnia [...] czerwca 2004 r. Nr [...] odmawiającą Z. spółka jawna A. S.., P. S. (zwana dalej Spółką) umorzenia należnych wpłat na PFRON w kwocie [...] zł oraz odsetek za zwłokę w kwocie [...] zł za okres od stycznia do grudnia 2000 r. Pismem z dnia [...] grudnia 2003 r. skarżąca Spółka zwróciła się do Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych o odstąpienie od egzekwowania odsetek od zaległych wpłat PFRON. W uzasadnieniu wniosku Spółka wskazała, że zapłata odsetek powodowałaby wstrzymanie wynagrodzeń dla pracowników, które już chwili obecnej są wypłacone z opóźnieniem. Spółka wskazała., że po otrzymaniu tytułu wykonawczego związanego z zaległymi wpłatami na PFRON, zaciągnęła krótkoterminowy kredyt bankowy i zapłaciła [...] zł. W ocenie Spółki spłata pozostałej części zadłużenia może doprowadzić do zwolnienia z pracy 20 pracowników. Następnie pismem z dnia [...] stycznia 2004 r. Spółka wyjaśniła, że omyłkowo w piśmie z dnia [...] grudnia 2003 r. podała, że wpłacona poborcy skarbowemu kwota to kwota należności głównej, ale po przeanalizowaniu wpłaty okazało się, że jest to połowa należności głównej i połowa odsetek. Mając powyższe na uwadze Spółka wniosła o anulowanie pozostałego zadłużenia. W odpowiedzi na powyższe wnioski PFRON pismem z dnia [...] lutego 2004 r. wezwał do przedłożenia informacji w zakresie pomocy uzyskanej ze środków pomocy publicznej w okresie trzech kolejnych lat poprzedzających dzień złożenia wniosku. Jednocześnie PFRON zobowiązał Spółkę do przedłożenia informacji i dokumentów identyfikujących Spółkę, danych dotyczących zatrudnienia oraz sprawozdania finansowego za I kwartał 2004 r. oraz bilansu za 2002 r. wraz z rachunkiem wyników i strat potwierdzonych za zgodność z oryginałem. W piśmie tym PFRON zobowiązał do przedstawienia w/w dokumentów i informacji w terminie 7 dni od dnia otrzymania pisma, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. Prezes PFRON odmówił Spółce umorzenia należnych wpłat na PFRON w kwocie [...] zł oraz odsetek za zwłokę w kwocie [...] zł za okres od stycznia do grudnia 2000 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowi art. 67 § 1 ord.pod. W ocenie organu przedstawione przez Spółkę argumenty, odnoszące się do jej trudnej sytuacji finansowej nie mogą stanowić podstawy złagodzenia trudności płatniczych podatnika. Prezes PFRON powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sadu Administracyjnego podkreślił, że umorzenie zaległości jest instytucją wyjątkową, wobec czego udzielenie ulgi zależy od wyjątkowych okoliczności. Nie istnieje zatem podstawa do generalnego uznania, że prowadzony w ramach Spółki rodzaj działalności, stanowi przesłankę zastosowania instytucji nadzwyczajnej. Organ wskazał, że odsetki określone w sentencji decyzji została naliczona na dzień złożenia wniosku, tj. na dzień [...] stycznia 2004 r. W odwołaniu od powyższej decyzji Spółka stwierdziła, że decyzja organu I instancji jest niesłuszna i krzywdząca. Niezależnie od tego Spółka podniosła, że począwszy od dnia [...] marca 1999 r. w korespondencji kierowanej do PFRON informowała o swoich trudnościach finansowych. Podkreśliła, że na wniosek z [...] listopada 2002 r. o odstąpienie od płatności na rzecz PFRON, nie udzielono jej żadnej odpowiedzi. W konsekwencji Spółka zinterpretowała brak odpowiedzi ze strony organu jako aprobatę złożonego wniosku. W ocenie Spółki nie powinna ona ponosić negatywnych skutków poprzez naliczanie odsetek, wynikających opieszałości organu. Minister Polityki Społecznej decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. utrzymał w mocy decyzję Prezes PFRON z dnia [...] czerwca 2004 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowi art. 67 § 1 ord.pod. W ocenie organu odwoławczego w stosunku do Spółki nie zachodzą przesłanki uzasadniające umorzenie należnych wpłat i odsetek na PFRON, ponieważ z rachunku zysków i strat Spółki wynika, że na dzień [...] lipca 2005 r. osiągnęła zysk w wysokości [...] zł. Zdaniem organu odwoławczego powyższa okoliczność świadczy, że Spółka jest w stanie pokryć zaległość we wpłatach na PFRON. Minister Polityki Społecznej podkreślił, że instytucja umorzenia zaległości jest instytucją wyjątkową, co oznacza, że do jej zastosowania niewystarczające są argumenty o trudnej sytuacji finansowej. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Spółka zarzuciła powyższej decyzji obrazę przepisów prawa, tj. art. 67 § 1 ord.pod. - przez błędną jego wykładnię. podatkowa. Skarżąca Spółka podniosła, że wspomniany przepis upoważnia organ podatkowy do umorzenia w całości lub w części zaległości podatkowych lub odsetek w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Zdaniem Spółki, jej kondycja finansowa, zarówno w momencie powstania zobowiązania wobec PFRON, jak i podczas toczącego się postępowania w sprawie umorzenia zaległości podatkowych dawała samodzielne, wystarczające podstawy do tego, aby uznać, że zachodzą wszelkie przesłanki do zastosowania dobrodziejstwa art. 67 § 1 ord.pod. Spółka podkreśliła, że podczas toczącego się postępowania wielokrotnie wykazywała, że w ich przypadku zostały spełnione obie wymienione przesłanki łącznie. Wskazywała bowiem na wypadek losowy jaki miał miejsce w grudniu 1998 r., kiedy w pożarze powstałym w wyniku zwarcia instalacji elektrycznej całkowitemu spaleniu uległ budynek firmy z pomieszczeniami socjalno-bytowymi. Odbudowa tych pomieszczeń zmusiła skarżącą Spółkę do zaciągnięcia kredytu inwestycyjnego. Wskazywała też na inne problemy, z jakimi borykała się w krytycznym okresie - tj. na zastój na rynku branżowym, brak zamówień na świadczone przez spółkę usługi oraz trudności ze ściąganiem należności od licznych dłużników. Wszystkie te okoliczności - skumulowane w jednym przedziale czasowym spowodowały, ze Spółka - mimo świadomości narastających zaległości wobec Funduszu nie była w stanie ich spełnić. W ocenie Strony skarżącej, w przedstawionym stanie faktycznym ważny interes podatnika przemawiał za wydaniem decyzji korzystnej dla Spółki. Jednocześnie Spółka argumentowała, że niesprzyjające i niezależne od niej okoliczności, które stały się podstawą do ubiegania się o umorzenie długu wobec PFRON były warunkiem zaistnienia również drugiej samodzielnej przesłanki do umorzenia zaległości, a mianowicie przesłanki istnienia interesu publicznego. W krytycznym momencie rozważana była bowiem konieczność postawienia firmy w stan likwidacji lub co najmniej zwolnienia wielu doświadczonych pracowników. Taka sytuacja powodowałaby niewątpliwie uszczuplenie budżetu państwa poprzez konieczność wypłaty zwolnionym pracownikom zasiłku dla bezrobotnych czy świadczeń z pomocy społecznej. Wszystkie powoływane wielokrotnie już przez Spółkę okoliczności wskazujące na jej złą kondycję finansową w spornym okresie bez wątpienia wpłynęły na fakt niemożności spłaty zadłużenia wobec Funduszu. Skarżąca Spółka zaznaczyła, że organ odwoławczy w decyzji z dnia [...] sierpnia 2005 r. w żaden sposób nie ustosunkował się do tych okoliczności. Powyższa decyzja oparta jest wyłącznie na dość luźnym i nie popartym rzeczowymi argumentami stwierdzeniu, że skoro skarżąca spółka na dzień [...] lipca 2005 r. wykazała zysk - oznacza to, że jest ona w stanie pokryć zaległości finansowe wobec PFRON. Brak jest natomiast w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego jakiegokolwiek odniesienia do przedstawianych przez Spółkę okoliczności faktycznych, które - jej zdaniem - w pełni uzasadniają zastosowanie instytucji umorzenia zaległości podatkowych. Na poparcie swojego stanowiska Spółka przedstawiła stosowne poglądy wyrażane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Mając powyższe na uwadze Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Odpowiadając na skargę Minister Polityki Społecznej podtrzymał argumenty zawarte zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie ze względu na zarzuty w niej podniesione. Wstępnie należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów (w tym wypadku decyzji administracyjnej) zarówno z przepisami prawa materialnego jak procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się do zbadania czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Oceniając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z punktu widzenia tego kryterium stwierdzić należy, iż naruszają one przepisy postępowania w zakresie zarzuconym w skardze i to w takim stopniu, iż mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W myśl stanowiącego podstawę wydania zaskarżonej decyzji przepisu art.67 § 1 ord.pod. w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy na wniosek podatnika może umorzyć w całości lub w części zaległości lub odsetki za zwłokę. Treść tego przepisu wskazuje, iż decyzja w powyższej kwestii podejmowana jest na zasadzie tzw. uznania administracyjnego. Oznacza to, że do organu. podatkowego należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy. Sądowa kontrola decyzji uznaniowych obejmuje samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, ale nie rozstrzygnięcia będące wynikiem dokonanego wyboru. Jeżeli organ podatkowy stwierdzi, że w sprawie nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art.67 ord.pod., tj. ważny interes podatnika lub interes publiczny, przepis ten w ogóle nie może mieć zastosowania. Dopiero wystąpienie takich przesłanek uzasadnia rozważanie czy w ogóle, jeżeli tak to w jakiej części, zaległość może być umorzona. Należy ponadto podkreślić, że ważną rolę przy rozpatrywaniu tego rodzaju spraw odgrywa uzasadnienie decyzji. Należyte bowiem uzasadnienie decyzji pozwala na dokonanie oceny, czy decyzja nie została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności czy organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, czy nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub czy nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Należyte uzasadnienie decyzji pełni oczywiście także inne funkcje - służy realizacji zasad zaufania stron do organów orzekających oraz przekonywania stron. Analiza treści zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, jak też dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy dowodzi, że nie przeprowadzono postępowania wyjaśniającego odpowiadającego tym wymogom. Tym samym zebrany materiał dowodowy nie mógł zostać uznany za wystarczający do rozważenia w tym konkretnym przypadku przesłanek "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego". W pierwszej jednak kolejności Sąd zwraca uwagę na fakt, iż wniosek skarżącej Spółki z [...] listopada 2002 r. nie został w ogóle rozpatrzony, a wniosek z [...] stycznia 2004 r. został rozpatrzony dopiero w dniu [...] czerwca 2004 r. (taką datę nosi pierwsza wydana w sprawie decyzja przez organ I instancji). Przedstawione Sądowi akta sprawy stanowiące odpisy wybranych dokumentów, w tym głównie korespondencji Spółki do PFRON nie pozwalają na ustalenie przyczyn, które spowodowały bezczynność organu, a następnie tak długi okres rozpoznawania wniosku. Skład orzekający w sprawie pragnie zaznaczyć, iż odesłanie w art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm.) do przepisów ord.pod. oznaczało bezwzględny obowiązek stosowania zasad określonych w tym przepisie w zakresie prowadzenia postępowania. Wśród tych zasad postępowania w art. 125 ord.pod. ukształtowana została zasada szybkości i prostoty postępowania. Nakłada ona na organy prowadzące postępowanie obowiązek wnikliwości i szybkości działania. Zasadniczym celem zasady sformułowanej w tym przepisie jest przeciwdziałanie powolności działania organów, które może być szkodliwe dla interesu publicznego, jak i może ograniczyć bądź udaremnić urzeczywistnienie praw strony (por. B. Brzeziński, M. Kalinowski, M. Masternak, A. Olesińska - Ordynacja podatkowa. Komentarz, Wyd. TNOiK Toruń 2002r., str. 434-435). Rozwinięciem tej zasady są przepisy dotyczące terminów załatwiania spraw (art. 139 i nast. Ordynacji podatkowej). W przepisach tych ustanowione zostały terminy załatwienia spraw oraz obowiązki organów w przypadku nie załatwienia sprawy w terminie. W rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do stwierdzenia przyczyn, które wpłynęły na nie załatwienie sprawy w terminie miesiąca (art. 139 § 1). O istnieniu takich przyczyn skarżąca Spółka nie była informowana (art. 140 § 1). Ta nie znajdująca żadnego wytłumaczenia zwłoka w rozpoznaniu wniosku i wydaniu w stosownym czasie decyzji doprowadziła do narastania odsetek za zwłokę, które w aktualnym stanie są niemal równe należności głównej. Kolejną zasadę postępowania, która nie była stosowana w tym postępowaniu była zasada czynnego udziału strony w toczącym się postępowaniu (art. 123 i art. 200 § 1 ord.pod.). Również w tym przypadku przedstawione Sądowi materiały nie wskazują aby ta zasada postępowania była w ogóle znana organowi I instancji prowadzącemu postępowanie. Podkreślić należy, że warunkiem koniecznym podjęcia poprawnego rozstrzygnięcia w danej sprawie jest poprzedzenie go prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Wymóg taki wynika wprost z przepisu art. 120 ord.pod. Jednocześnie Sąd zaznacza, że uchybienie organu I instancji w zakresie art. 200 ord.pod. zostało sanowane przez organ odwoławczy, który w piśmie z dnia [...] czerwca 2005 r. wyznaczył stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego. W tym miejscu należy zaznaczyć, że Skarżąca spółka skorzystała z przysługującego jej prawa "ostatniego słowa" i przedstawiła własne stanowisko w zakresie zebranego materiału dowodowego, lecz Minister Polityki Społecznej do tego stanowiska się nie ustosunkował. Zgodnie z przepisem art. 120 ord.pod. organy podatkowe (odnosi się to również do innych organów stosujących Ordynację podatkową) działają na podstawie przepisów prawa. Działanie takie obejmuje zastosowanie przepisów prawa materialnego i procesowego przy rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy. Organ podatkowy jest zatem zobowiązany między innymi do podporządkowania się regułom prawa procesowego, które przewidują cały ciąg czynności jakie należy podjąć od chwili wszczęcia postępowania w sprawie do chwili podjęcia w niej rozstrzygnięcia. Z omawianej zasady wynika dla organów podatkowych obowiązek zastosowania przepisów prawa procesowego do wszystkich czynności procesowych wykonywanych przez te organy w toku postępowania podatkowego (por: B. Brzeziński, M. Kalinowski, M. Masternak, A. Olesińska Ordynacja podatkowa. Komentarz TNOiK Toruń 2002 r. str. 419-420, a także B. Adamiak, J. Borkowski - Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz - wyd. C. H. Beck W-wa 1996 r. str. 39-49). Organy podatkowe stosując prawo procesowe mają obowiązek przestrzegać wszelkich wynikających zeń zasad i reguł prowadzenia postępowania w sprawie. Między innymi winny respektować zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu jak też i te regulacje, które zasadę tę konkretyzują. Do wymogów określonych w omówionych przepisach organy obu instancji się nie zastosowały. W konsekwencji należało przyjąć, że skoro wydanie decyzji poprzedzone zostało tak wadliwie prowadzonym postępowaniem, to wady te przenoszą się również na treść samego rozstrzygnięcia oraz jego uzasadnienie. Podejmując decyzję o odmowie umorzenia zaległości we wpłatach składek na PFRON skoncentrowano się na przepisie prawa, nie odnosząc się do całokształtu sytuacji finansowej Spółki. Pominięto wyjaśnienie okoliczności wskazywanych przez Spółkę choćby takich jak wypadek losowy, który miał miejsce w grudniu 1998 r., kiedy w pożarze powstałym w wyniku zwarcia instalacji elektrycznej całkowitemu spaleniu uległ budynek firmy z pomieszczeniami socjalno-bytowymi. Okoliczności tej nie można było pominąć mogła bowiem ona mieć wpływ na istnienie w sprawie przesłanki "ważnego interesu podatnika". Także druga z kierunkowych dyrektyw wyboru określonych w art. 67 § 1 ord.pod. nie został wzięta pod uwagę. Uwzględnienie "interesu publicznego" oznacza dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości istotnych dla całego społeczeństwa takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawności działania aparatu państwowego, korektę jego błędnych decyzji. Każdorazowo zatem w procesie stosowania prawa należy wziąć pod uwagę ocenę skutków rozstrzygnięć prawnych z punktu widzenia respektowania tych wartości nadrzędnych, które mogą kryć się pod pojęciem interesu publicznego (por. B. Brzeziński - op. cit. str. 253-254). Organy obu instancji tej dyrektywy także nie uwzględniły. Ponadto Sąd stwierdził także, że w przedmiotowym postępowaniu doszło do naruszenia zasady dwuinstancyjności. Wyrażona art. 127 ord.pod. zasada dwuinstancyjności postępowania podatkowego polega na tym, że od decyzji organu podatkowego wydanej w sprawie podatkowej po raz pierwszy, służy stronie zwyczajny środek prawny (odwołanie) do organu wyższej instancji, którego wniesienie rodzi obowiązek ponownego rozpatrzenia tej samej sprawy podatkowej oraz jej rozstrzygnięcia w drodze decyzji (podkreślenie Sądu). Istota analizowanej zasady sprowadza się zatem w możliwości dwukrotnego rozpatrywania i rozstrzygania tej samej sprawy podatkowej - najpierw przez organ pierwszej instancji, a w razie wniesienia odwołania, przez organ drugiej instancji. Realizacja zasady omawianej zasady rodzi po stronie organu II instancji określone obowiązki. W konsekwencji organ odwoławczy nie może rozpatrując ponownie sprawę podatkową ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu I instancji, bądź też wyłącznie kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu I instancji, lecz ma obowiązek zbadać zasadność merytoryczną odwołania i ponownie rozstrzygnąć tę samą sprawę (zobacz wyrok NSA z 22.3.1996 r., SA/Wr 1996/95, ONSA 1997/1/35, a także wyrok NSA z 6.6.1997 r., III SA 515/96, Wspólnota 1997/45/26 oraz wyrok z 20.1.1998 r., I SA/Ka 1050/96). Orzecznictwo NSA trafnie zwraca uwagę na fakt, iż dla uznania, że zasada dwuinstancyjności została zrealizowana, nie wystarcza stwierdzenie, iż w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Konieczne jest, by rozstrzygnięcia te poprzedzone zostały przeprowadzeniem przez każdy z organów, który wydał decyzję, postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których jest prowadzone (zobacz wyrok NSA z 29.4.1999 r., I SA/Łd 112/98, a także wyrok NSA z 12.11.1994 r., V SA 721/92, ONSA 1992/3-4/95). W niniejszej sprawie Minister Polityki Społecznej w uzasadnieniu swojej decyzji nie odniósł się do szeroko opisanych przez Spółkę, w piśmie z dnia [...] czerwca 2005 r. okoliczności m.in. takich jak pożar w 1998 r., zawarta umowy kredytowa na spłatę zadłużenia, redukcja zatrudnienia w Spółce, które mają fundamentalne znaczenie dla rozstrzygnięcie w przedmiocie udzielenia ulgi. Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że decyzja Ministra Polityki Społecznej została wydana z naruszeniem art. 210 § 4 ord.pod. W myśl tego przepisu uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności. Organ podatkowy powinien przytoczyć w nim wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, a także dokonać na podstawie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w trakcie postępowania oceny, czy dana okoliczność została udowodniona. W orzecznictwie wskazuje się, że z uzasadnienia decyzji, jako jej integralnej części, powinny wynikać motywy rozstrzygnięcia (zobacz wyrok NSA z 8.9.1989 r., II SA 390/89, OSP 1991/6/140 z glosą M. Mincer-Jaśkowskiej, OSP 1991/6/140). W uzasadnieniu faktycznym organ powinien odnieść się do wszystkich dowodów zebranych w sprawie. Powinien w szczególności skonfrontować wynikające z nich rozbieżności oraz wskazać w sposób szczegółowy i logiczny, dlaczego daje wiarę dowodom, na których oparł swe ustalenia, natomiast odmówił wiarygodności dowodom przeciwnym. Szczególnie istotne jest prawidłowe uzasadnienie decyzji wydawanych w oparciu o tzw. uznanie administracyjne. Organ powinien rozważyć w uzasadnieniu kwestię istnienia lub nieistnienia w konkretnej sprawie szczególnych okoliczności, uzasadniających skorzystanie ze wskazanej wyżej instytucji oraz okoliczności uzasadniające zakres ich zastosowania. W ocenie składu orzekającego uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie odpowiada wymogom określonym w art. 210 § 4 ord.pod. Minister Polityki Społecznej skoncentrował się na analizie rachunku zysków i strat Spółki na dzień [...] lipca 2005 r. i poglądów wyrażanych w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Brak w nim jednak odniesienia się do kluczowych dla rozstrzygnięcia wyżej przedstawionych okoliczności uzasadniających skorzystanie z instytucji umorzenia zaległości. Biorąc pod uwagę przedstawienie okoliczności sprawy zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa PFRON należało uznać za wydaną z naruszeniem zasad postępowania wyrażonych w art. 121 § 1, art. 122, art. 125, art. 127, art. 123, art. 187 § 1, art. 191 i art. 210 § 4 ord.pod. wobec zaniechania wyjaśnienia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności sprawy, a w szczególności tych, które mogły mieć wpływ na ocenę wystąpienia w sprawie przesłanek interesu publicznego lub ważnego interesu strony określonych w art. 67 § 1 tej ustawy jako kierunkowe dyrektywy wyboru rozstrzygnięcia określonego w tym przepisie. Z tych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 135 oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło