III SA/Wa 2756/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Trochim – Tuchorska po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2015r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2014r. nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym jako nieuzasadnionych postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 listopada 2014r., sygn. akt III SA/Wa 2756/14; 2. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy Skarżąca K. S. na urzędowym formularzu PPF, wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że utraciła źródło zarobkowania. Do chwili złożenia przedmiotowego wniosku starała się ze środków domowych wygospodarować środki na pokrycie licznych kosztów postępowań sądowych. Skarżąca wskazała, że dokonała opłaty dwóch zażaleń w dwóch sprawach. Oświadczyła, że pozostaje bez pracy, a jej mąż od sześciu miesięcy przebywa na zwolnieniu lekarskim z powodu [...]. Skarżąca podniosła, że z mężem oraz córką i synem (ur. w 1991r. i 1987r.) prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Dzieci partycypują w kosztach utrzymania rodziny. Jednak córka jest osobą niepełnosprawną, nadal się uczy i osiąga niewielkie dochody. Syn ma na utrzymaniu małoletnie dziecko, na które przeznacza znaczną część swoich dochodów. Skarżąca posiada (współwłasność) dom o powierzchni 270 m², działkę o powierzchni 1400 m² oraz nieruchomość rolną o powierzchni 412 m². Mąż Skarżącej posiada samochód osobowy marki [...] rok produkcji 2005. Syn Skarżącej posiada samochód osobowy marki [...] rok produkcji 2009, a córka lokal o powierzchni 57 m². Z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej mąż Skarżącej uzyskuje 2.100 zł dochodu, jednakże od sześciu miesięcy przebywa na zwolnieniu lekarskim. Syn Skarżącej z tytułu zatrudnienia uzyskuje 3.000 zł dochodu, natomiast córka Skarżącej z tytułu najmu lokalu uzyskuje 1.200 zł miesięcznego dochodu. Do swoich miesięcznych wydatków Skarżąca zaliczyła: energię elektryczną – 650 zł, gaz – 250 zł, inne opłaty np. telefon, Internet, woda, wywóz nieczystości – 700 zł, opłata za leczenie córki 200 zł, dojazdy do szkoły i pracy – 300 zł, wyżywienie 900 zł. Do wniosku o przyznanie prawa pomocy Skarżąca przedłożyła dokument z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej potwierdzający, że prowadzona przez nią działalność gospodarcza została wykreślona. Skarżąca przedłożyła również informację o dochodach uzyskanych od organu rentowego PIT-11A, z którego wynika, że mąż Skarżącej uzyskał w 2014r. przychód z zasiłków pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w kwocie 4.097,96 zł. Z przedstawionych deklaracji VAT-7 za miesiące od sierpnia 2014r. do stycznia 2015r. wynika, że w miesiącach tych mąż Skarżącej dokonywał dostaw i nabycia towarów lub usług w niewielkim zakresie przykładowo w styczniu 2015r. dostawa dokonana została na kwotę 1.000 zł a nabycie towarów na kwotę 981 zł. Z przedstawionych wyciągów bankowych wynika natomiast, że mąż Skarżącej w styczniu 2015r. posiadał kwotę 149,57 zł. Natomiast, jak wynika z przedstawionych wyciągów z rachunków bankowych – syn Skarżącej z tytułu wynagrodzenia otrzymuje miesięcznie kwotę 2.994,14 zł. Skarżąca ponadto przedstawiła orzeczenie o stopniu niepełnosprawności swojej córki oraz faktury zakupu aparatu słuchowego. Skarżąca przedstawiła także rachunki miesięcznych opłat oraz zeznania podatkowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), zwaną dalej "P.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona – ze względu na swój stan majątkowy – nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Należy także wskazać, że przepis art. 246 § 1 P.p.s.a. nakłada na stronę obowiązek wykazania (podkr. własne), tj. - przyjmując za Słownikiem języka polskiego (pod redakcją naukową prof. M. Szymczaka, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2002, t. III, s. 749) - udowodnienia, czy też przedstawienia w sposób przekonywujący, że zachodzą wobec niej przesłanki przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest zatem uprawnieniem, dla którego realizacji strona obowiązana jest dokonać pewnych czynności, w tym przedstawić określone informacje bądź złożyć na wezwanie Sądu dokumenty służące ich weryfikacji. Możliwość wezwania strony do złożenia takich informacji bądź dokumentów (z której to możliwości skorzystano w niniejszej sprawie) daje przepis art. 255 P.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z 23 grudnia 2005r., II FZ 794/05, niepubl.). Z obowiązku tego Skarżąca wywiązała się i w sposób należyty opisała i udokumentowała swoją sytuację materialną oraz rodzinną. Z przedstawionych przez Skarżącą informacji wynika, że pozostaje bez pracy. Prowadzona działalność gospodarcza jako nieprzynosząca dochodów została wyrejestrowana. Mąż Skarżącej prowadzi działalność gospodarczą, która przynosiła mu dochód w kwocie 2.100 zł miesięcznie. Jednakże od sześciu miesięcy przebywa na zwolnieniu lekarskim z powodu [...] i otrzymuje z tego tytułu zasiłek. Na potwierdzenie tego faktu mąż Skarżącej w sprawie o sygn. III SA/Wa 2778/14 przedłożył informację o dochodach uzyskanych od organu rentowego PIT-11A, z którego wynika, że w 2014r. z tytułu zasiłku pieniężnego uzyskanego z ubezpieczenia społecznego uzyskał przychód w kwocie 4.097,96 zł. Pozostające natomiast we wspólnym gospodarstwie domowym pełnoletnie dzieci uzyskują wprawdzie dochody, jednakże kwoty te przeznaczane są również na ich własne utrzymanie. I tak, córka Skarżącej jest osobą niepełnosprawną i uczy się. Uzyskuje miesięcznie kwotę 1.200 zł z najmu lokalu, jednakże z kwoty tej - jak wynika z formularza PPF - ponosi stałe miesięczne wydatki z tytułu niepełnosprawności w wysokości 200 zł oraz – na co wskazują załączone faktury – ponosi koszty zakupów np. [...] (1.409,60 zł). Syn Skarżącej otrzymuje wprawdzie wynagrodzenie za pracę i partycypuje w kosztach utrzymania gospodarstwa domowego, jednakże z uzyskanego wynagrodzenia (2.994,14 zł) utrzymuje też własne dziecko. Natomiast jak wynika z wyliczenia miesięcznych kosztów utrzymania z tytułu opłat za media, leczenie, wyżywienie - małżonkowie ponoszą miesięczne koszty w kwocie 3000 zł (niewliczając kosztów utrzymania dziecka syna Skarżącej, ani też kosztów zakupu [...]). Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, łączną wysokość wpisu od zażaleń w osiemnastu sprawach małżonków zawisłych przed tutejszym Sądem (sygn. III SA/Wa 2748-2753/14, III SA/Wa 2757/14 oraz III SA/Wa 2778-2787/14) w kwocie 1.800 zł, jak i stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w sprawie istnieją podstawy do przyznania prawa pomocy w części poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od zażalenia. W sprawie należało wziąć również pod uwagę, że w sprawach o sygn. III SA/Wa 2754 – 2755/14 wpis od zażalenia został uiszczony. W ocenie Sądu sytuacja materialna rodziny pogorszyła się na tyle, że małżonkowie nie są obecnie w stanie uiścić kosztów wpisu sądowego od zażalenia. Główną przyczyną takiego stanu, wydaje się być choroba męża Skarżącej i ograniczenie z tego powodu dochodów uzyskiwanych wcześniej z prowadzonej działalności gospodarczej do dochodów obecnie uzyskiwanych z zasiłku chorobowego. Przy tym z przedstawionych dokumentów i informacji nie wynika, aby małżonkowie posiadali oszczędności albo majątek, który mógłby w krótkim czasie zostać spieniężony, a uzyskane w ten sposób środki przeznaczone na uiszczenie wpisu należnego od zażalenia. Z tej też przyczyny zasadne, w ocenie Sądu, było przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia. Jednocześnie wskazać należy, że na obecnym etapie postępowania kwota wpisu sądowego od zażalenia jest jedynym kosztem, do którego uiszczenia Skarżąca została zobowiązana w niniejszej sprawie. Przyszłe ewentualne koszty postępowania mogą być przedmiotem rozpoznania kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zauważyć bowiem należy, że sytuacja materialna małżonków, do tego czasu może ulec poprawie. Mąż Skarżącej wprawdzie przebywa na zwolnieniu lekarskim od sześciu miesięcy, jednakże (o czym świadczą przedstawione deklaracje VAT-6) nie zrezygnował z prowadzenia działalności gospodarczej, która w przyszłości może przynosić przychody, a co za tym idzie sytuacja materialna rodziny może ulec poprawie. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 245 § 1 i 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.